Uzasadnienie
Prezydent Miasta decyzją z dnia 14 stycznia 2003 r., powołując się na przepis art. 1 ust 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. Nr 113, poz. 1209 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku A. K. – L. odmówił stwierdzenia nieodpłatnego nabycia przez wnioskodawczynię prawa własności nieruchomości gruntowej stanowiącej działkę nr [...], o powierzchni 444 m2, położonej w G. przy ul. [...].
Organ administracji wskazał, że z przepisu art. 1 ust 1 cytowanej wyżej ustawy wynika, że nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości na podstawie jej przepisów, przysługuje wyłącznie osobom fizycznym, będącym w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu 24 października 2001 r. wieczystymi użytkownikami nieruchomości położonych na obszarach Państwa Polskiego wymienionych w dekrecie z 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz. U. Nr 46, poz. 340 ze zm.), zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne.
Organ administracji uznał, że zgodnie z zakresem przedmiotowym ustawy dotyczy ona wyłącznie nieruchomości nadanych w trybie osadnictwa rolniczego, na terenach Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańska.
Prezydent Miasta uznał, że z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, że przedmiotowa nieruchomość nie została nadana w trybie osadnictwa rolnego, gdyż małżonkowie Sz. L. i A. K. – L. nabyli ją aktem notarialnym z dnia 9 grudnia 1983 r., na podstawie przepisów ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach.
W ocenie Prezydenta Miasta odrębną przeszkodą w uwzględnieniu wniosku jest ta okoliczność, że A. K. – L., legitymuje się prawem użytkowania wieczystego, jako wyłączny użytkownik wieczysty od dnia 4 kwietnia 1997 r., a zatem prawo to nie przysługiwało wyłącznie jej w dniu 26 maja 1990 r.
A. K. – L. wniosła odwołanie od tej decyzji, w którym zarzucając naruszenie prawa materialnego, wywodziła, że organ pierwszej instancji dokonał błędnej wykładni przepisów prawa materialnego, zawężając krąg podmiotów uprawnionych do przekształcenia dotychczasowego prawa użytkowania wieczystego w prawo własności wyłącznie do nieruchomości położonych na obszarze Ziem Odzyskanych i Wolnego Miasta Gdańska i dodatkowo nadanych w trybie osadnictwa rolnego.
Ponadto wskazywała, że była użytkownikiem wieczystym, bądź współużytkownikiem wieczystym przedmiotowej działki od dnia 9 grudnia 1983 r. do dnia wydania decyzji, a zatem spełniała przesłanki określone w ustawie, która jednoznacznie odnosi się zarówno do użytkowników, jak i współużytkowników wieczystych nieruchomości.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie uwzględniając zarzutów tego odwołania, w dniu 2 marca 2004 r. utrzymało zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 1 ust 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. Nr 113, poz. 1209 ze zm.), w brzmieniu ustalonym przez art. 15 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. Nr 64, poz. 592) osoby fizyczne, będące w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu 24 października 2001 r. użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne nabywają z mocy prawa własność tych nieruchomości z dniem, w którym decyzja stała się ostateczna.
Organ odwoławczy uznał, że wnioskodawczyni nie spełnia tych warunków, gdyż nie została zachowana tożsamość osób, które w opisanych wyżej dwóch datach miały status użytkownika wieczystego określonej nieruchomości gruntowej.
Oceniając stan faktyczny sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyraziło pogląd, że A. K. – L. nie spełnia tych warunków z uwagi na różny zakres uprawnień przysługujących jej do działki nr [...] w dniu 26 maja 1990 r. (była wówczas współużytkownikiem wieczystym tej działki wraz z mężem) oraz w dniu 24 października 2001 r. (kiedy była wyłącznym użytkownikiem wieczystym tej nieruchomości).
A. K. – L. wniosła skargę do Sądu, w której zarzucając naruszenie art. 1 ust 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości domagała się uchylenia decyzji organów obydwu instancji, jako wydanych z naruszeniem prawa.
Skarżąca wywodziła, że żadne z przepisów ustawy będącej podstawą rozstrzygnięcia nie wyłączają możliwości zmian w strukturze użytkowania wieczystego, w tym zmiany współużytkowania w okresie pomiędzy 1990 r. a 2001r.
Wykładnia językowa ust 1 art. 1 ustawy dowodzi, że ustawodawca wprost dopuścił taką możliwość, posługując się zwrotem "osoby fizyczne, będące w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi" zawiera w swej treści łącznik "lub", co oznacza alternatywę nierozłączną, a zatem uprawnienia określone w ustawie przysługiwały wszystkim podmiotom, które w podanym wyżej okresie były użytkownikami lub współużytkownikami wieczystymi określonej nieruchomości.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, ponawiając argumentację faktyczną i prawną zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
SKO wyjaśniło, że prawidłowa wykładnia art. 1 ustawy wskazuje na to, iż jakakolwiek zmiana w strukturze prawa użytkowania wieczystego nieruchomości zaistniała pomiędzy 26 maja 1990 r., a 24 października 2001 r. niweczy możliwość nabycia prawa własności takiej nieruchomości w trybie ustawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skargę należało uznać za uzasadnioną, gdyż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.
Obowiązujący w dacie wydania zaskarżonej decyzji przepis art. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. Nr 113, poz. 1209 ze zm.) stanowił, że:
- 1. Osoby fizyczne będące w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne nabywają z mocy prawa własność tych nieruchomości z dniem, w którym decyzja, o której mowa w ust. 3, stała się ostateczna.
- 2. Prawo własności nieruchomości nabywają także osoby fizyczne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 1.
- 3. Decyzję o nabyciu prawa własności nieruchomości wydaje starosta - w odniesieniu do nieruchomości Skarbu Państwa, lub wójt (burmistrz, prezydent miasta), starosta lub marszałek województwa - w odniesieniu do nieruchomości będącej własnością jednostki samorządu terytorialnego.
- 4. Ostateczna decyzja, o której mowa w ust. 3, stanowi podstawę wpisu do księgi wieczystej.
- 5. Opłaty sądowe z tytułu założenia i wpisu do księgi wieczystej prawa własności nieruchomości nabytych na podstawie decyzji, o której mowa w ust. 3, pokrywa Skarb Państwa.
- 6. Koszty pomiarów oraz opracowań geodezyjnych i kartograficznych związanych z postępowaniem w sprawie wydania decyzji, o której mowa w ust. 3, pokrywa Skarb Państwa.
- 7. Minister właściwy do spraw Skarbu Państwa w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw administracji publicznej, w drodze rozporządzenia, określi szczegółowy tryb wydawania decyzji, o których mowa w ust. 3.
Z ustalonego przez organy administracji stanu faktycznego wynika, w sposób jednoznaczny, że skarżąca A. K. – L. była użytkownikiem bądź współużytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości nieprzerwanie od dnia 9 grudnia 1983 r., a więc zarówno w dniu 26 maja 1990 r., jak i w dniu wejścia w życie ustawy.
Spełniała ona zatem określone wówczas przesłanki do nabycia prawa własności nieruchomości będącej w jej użytkowaniu wieczystym, którego zakres przedmiotowy określał stan prawny ujawniony w księdze wieczystej, tj. całej działki nr [...].
Wskazać w tym miejscu należy, że obowiązujący w dacie wydania zaskarżonej decyzji przepis art. 1 ust 1 ustawy nie zawierał już poprzedniej regulacji dotyczącej nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości będącej w użytkowaniu wieczystym określonych w ustawie podmiotów.
Błędna wykładnia prawa polegała na tym, że organ administracji nie dostrzegł, że przepis art. 1 ust 1 ustawy, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji, uprawnienie do nabycia przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości odnosił zarówno do użytkowników wieczystych, jak i współużytkowników nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe.
Z tych też przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, orzekając o zwrocie kosztów postępowania w oparciu o art. 200 ustawy.
W dalszym postępowaniu w niniejszej sprawie ograny administracji będą zobowiązane do uwzględnienia nowego stanu prawnego, będącego konsekwencją wejścia w życie w dniu 13 października 2005 r. ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, a w szczególności art. 8 tej ustawy.