Uzasadnienie
B. U., skarżąca w niniejszej sprawie uchwałę Rady Miasta z 26 października 2016 r. dotyczącą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części dzielnicy Kamienna Góra w Gdyni, rejon ulic. J. Korzeniowskiego oraz W. Stwosza, zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
Skarżąca wskazała w złożonym formularzu, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, utrzymuje się z emerytury w miesięcznej wysokości 865,64 zł. Posiada skarżąca prawo do licznych nieruchomości: 1/2 nieruchomości w S. przy ul. M. (wedle oświadczenia o wartości 230 411 zł), 3/4 nieruchomości w G. przy ul. K. (o wartości wedle oświadczenia 56 430 zł jedna i druga 2 184 840 zł), a także udziały (wielkości nieczytelne) w nieruchomości w R. przy ul. G. 9 i Z. 11A (wartości 65 448 zł i 204 000 zł). Jest wnioskodawczyni także właścicielką połowy działki w miejscowości O. o pow. 3835 m2 i wartości 87737 zł oraz posiada udziały we własności dwóch działek budowlanych w W. oraz dwóch w G. Wnioskodawczyni oświadczyła, że nieruchomości za wyjątkiem położonych w G. przy K. oraz w R. przy Z. 11Aa wchodzą w skład spadku po ojcu wnioskodawczyni i wobec nich toczy się postępowanie o dział spadku. Wskazała skarżąca, że jej stałe miesięczne wydatki (energia elektryczna, gaz, internet) wynoszą 120 zł, pozostałe koszty utrzymania (żywność, środki czystości i in.) pochłaniają w całości otrzymywane świadczenie emerytalne.
Podkreśliła wnioskodawczyni, że po ojcu odziedziczyła nie tylko nieruchomości, ale także długi. Podkreśliła, że posiada zobowiązania spadkowe wobec T. U. ok. 53 000 zł, A. S. ok. 5 000 zł, G. W. ok. 15 000 zł oraz zaległości w podatkach od nieruchomości za lata 2008 – 2018.
Mając na uwadze, że oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych skarżącej, w wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego z 14 czerwca 2018 r., skarżąca została wezwana do uzupełnienia w terminie 7 dni wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie szeregu dokumentów i oświadczeń, w tym wyciągów z rachunków bankowych, zeznań podatkowych za 2017 r., złożenia wyjaśnień oraz przedstawienia rachunków dokumentujących koszty utrzymania.
W odpowiedzi na wezwanie o dokumenty wnioskodawczyni oświadczyła, że w nieruchomości w G. przy ul. K. 14 mieszka ona i nieodpłatnie jej syn, prowadzą oddzielne gospodarstwa domowe. Podkreśliła, że dowody potwierdzające zadeklarowane jako stałe miesięczne wydatki za media wykazane są w wyciągu bankowym oraz przedłożyła kopię ostatniej faktury za wodę i odprowadzanie ścieków na kwotę 890,67 zł. Podkreśliła, że ogrzewanie jest kominkowe wspomagane czasem prądem. Żadnych ubezpieczeń na życie i majątkowych nie posiada, nie ma też żadnych rachunków za kupowane leki. Oświadczyła, że nieruchomość w R. przy ul. Z. 11A zajęta jest nielegalnie przez osoby bez tytułu prawnego i żadnych dochodów nie przynosi, jedynie generuje straty. Oświadczyła wnioskodawczyni, że nie posiada żadnego samochodu oraz przedłożyła dowody potwierdzające wysokość zobowiązań spadkowych na dzień 13 lipca 2018r.
Referendarz sądowy zważył, co następuje
Przed przystąpieniem do oceny złożonego wniosku należy przypomnieć, że skarżąca wnioskowała o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym. Wniosek w tym zakresie zasługuje na uwzględnienie, jeśli wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny w myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2018 r., poz. 1302, powoływanej dalej również jako "p.p.s.a."). W związku z powyższym wydaje się oczywistym, że to na osobie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy ciąży obowiązek należytego przedstawienia swojej sytuacji materialnej, a zatem posiadanego majątku, uzyskiwanych dochodów oraz wydatków.
Udzielenie stronie prawa pomocy dotyczy wyłącznie osób na tyle ubogich, że ich rzeczywiste zdolności płatnicze uniemożliwiają wywiązanie się z obowiązku partycypowania w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego. Jest to forma dofinansowania z budżetu państwa i przez to sprowadzać się winno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 p.p.s.a.). Na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty winny wskazywać na okoliczności uzasadniające przyznanie prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione.
Skarżąca swoje żądanie o przyznanie prawa pomocy uzasadniła przede wszystkim okolicznością, że posiadane zasoby finansowe przeznaczane są w zdecydowanej części na zaspokajanie bieżących wydatków związanych z niezbędnym utrzymaniem siebie. Jednak trzeba z całą stanowczością podkreślić, że posiadany przez skarżącą majątek jest znacznej wartości i swobodnie pozwala na opłacenie pełnych kosztów sądowych niniejszej sprawy. Wartość posiadanego przez skarżącą majątku wielokrotnie przewyższa wysokość kosztów sądowych na obecnym etapie postępowania. Posiadanie udziału w nieruchomościach o znacznej wartości, świadczy o tym, że w żaden sposób nie można uznać, że skarżąca jest osobą ubogą. Twierdzenie o zajmowaniu nieruchomości nielegalnie przez osoby trzecie nie może zmienić powyższej oceny, gdyż to właściciel decyduje o sposobie dysponowania nieruchomością, a skarżąca nieruchomość w G. przy ul. Z. 11A posiada na własność na mocy postanowienia sądu z 19 grudnia 2014 r. i do chwili obecnej mogła zadbać o możliwość pełnego dysponowania nią.
Nie zasługuje na uznanie za wiarygodne oświadczenie skarżącej, że sama ponosi koszty utrzymania nieruchomości przy ul. K. w G., gdyż przedłożony rachunek za wodę i odprowadzanie ścieków za marzec 2018 r. opiewa na kwotę 890 zł i jest wyższy niż wykazana miesięczna wysokość emerytury skarżącej. Brak dokumentów o wysokości opłat za energię elektryczną nie pozwolił na potwierdzenie, że istotnie rachunki za media skarżącej opiewają na kwotę około 120 zł.
Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Nie może spowodować innej oceny wskazywanie przez skarżąca na konieczność spłaty zobowiązań spadkowych czy podatków od odziedziczonych nieruchomości. Poza tym prywatne zobowiązania finansowe nie mają pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi. Nie zostały wykazane wysokości ewentualnych zobowiązań wobec osób trzecich czy też zaległości podatkowe w podatku od nieruchomości, gdyż przedstawione dokumenty tego nie dowodzą. Data ich wystawienia i treść nie świadczą o ich aktualnym istnieniu czy wysokości. Ponadto jak sama skarżąca zaznaczyła, sprawa o dział spadku jest w toku a zobowiązani do spłaty zadłużenia spadkodawcy są wszyscy spadkobiercy, a zatem nie jedynie skarżąca.
Zasadą jest ponoszenie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego przez stronę, a przerzucenie tych kosztów na społeczeństwo jest możliwe tylko w szczególnie uzasadnionych okolicznościach.
Reasumując, prawo pomocy jest przeznaczone wyłącznie dla osób, które nie mają środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Instytucja przyznania prawa pomocy wprowadzona została do postępowania sądowoadministracyjnego celem umożliwienia obrony swoich praw przed sądem osobom o znikomych dochodach, lub dochodów tych pozbawionym i znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej. Za taką osobę nie może być uznana strona, która posiada znaczny majątek. Nie ulega wątpliwości, że skarżąca posiada prawo dysponowania nieruchomością w G., jak również w R. przy Z. 11A i zamiast zadbać o uzyskanie dochodu z nich podnosi prawo nieodpłatnego zamieszkiwania syna w domu w G. Mając na względzie powyższe, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji postanowienia.