Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. decyzją z dnia 5 czerwca 2002 r., powołując się na art. 48 Prawa budowlanego, nakazał J. G.-S. i M. S. rozebrać ścianę oporową nadbudowaną nad cokołem ogrodzenia na granicy pomiędzy działką nr [...] a działkami nr [...] i nr [...] na odcinku długości 10,64 m, oznaczonym literami A,B,C i D na załączniku graficznym. Uzasadniając decyzję organ administracji stwierdził, iż ustalono, że J. G.-S. oraz M. S. wykonali ścianę oporową w 1999 r. bez pozwolenia na budowę. Ściana ta została wybudowana w ten sposób, że nadbudowano ją na istniejącym cokole ogrodzenia. Wyjaśniono też, że prowadzone dotychczas postępowanie w trybie art. 51 Prawa budowlanego zostało umorzone, że zgłoszenie zmian w projekcie budowy domu z 12 sierpnia 1998 r. nie dotyczyło budowy ściany oporowej oraz że mur wybudowany w 1998 r. został rozebrany i ściana oporowa, której dotyczy decyzja, jest innym obiektem budowlanym.
W odwołaniach wniesionych przez M. S. i J. G.-S. twierdzono, że ogrodzenie, którego dotyczy nakaz rozbiórki, nie jest ścianą oporową. Podniesiono też, że pozwolenie na modernizacje i przebudowę domu przewidywało budowę ściany oporowej, jednakże z uwagi na dobrosąsiedzkie stosunki inwestor zgodził się wykonać ją na terenie swojej nieruchomości, odsuwając ją od granicy, zaś na granicy wykonał zwykłe ogrodzenie.
Rozpoznając odwołanie M. S. (odwołanie Joanny G.-S. zostało wniesione z uchybieniem terminu, co zostało stwierdzone w postanowieniu z dnia 12 lipca 2002 r.) [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 29 lipca 2002 r. nr [...], powołując się na art. 138 § 2 k.p.a., uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. Uzasadniając swoją decyzję organ odwoławczy wskazał, że z protokołu z dnia 21 maja 2002 r. wynika, iż objęty postępowaniem administracyjnym mur oporowy wybudowany został w 1999 r. bez pozwolenia na budowę oraz że na tym murze wykonane zostało ogrodzenie z desek zamocowanych na słupach żelbetowych o wysokości 2 m. Następnie organ odwoławczy stwierdził, że budowa ogrodzeń pomiędzy nieruchomościami do wysokości 2,20 m jest wyłączona spod obowiązku zgłoszenia budowy organowi administracji publicznej oraz że ewentualne spory, które powstają na tym tle, jako spory cywilnoprawne, rozstrzygane są przed sądami powszechnymi.
W konsekwencji [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że skoro na murze oporowym zostało wykonane ogrodzenie, które nie podlega przepisom prawa budowlanego, to brak jest podstaw do zastosowania sankcji rozbiórki określonej w art. 48 Prawa budowlanego i sprawa winna być rozpatrzona na podstawie art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego. Odnosząc się do treści odwołania organ odwoławczy stwierdził, że kwalifikacja obiektu budowlanego jako muru oporowego jest właściwa. Potwierdza to, jak wskazał, treść orzeczenia technicznego. Nadto stwierdził, że ustalenia organu pierwszej instancji potwierdzają, że inwestor w 1998 r. zgłosił zmiany w projekcie architektoniczno-budowlanym przebudowy budynku mieszkalnego, w tym w ogrodzeniu, jednakże zgłoszoną budowę ogrodzenia nie można utożsamiać z wykonaniem muru oporowego, wymagającego pozwolenia na budowę.
Skargę do sądu administracyjnego na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 29 lipca 2002 r. wniósł T. S., właściciel nieruchomości sąsiedniej. W skardze, domagając się przywrócenia obowiązku rozbiórki muru oporowego przez M. S. i J. G.-S., zarzucił, że decyzja organu odwoławczego jest niekonsekwentna. W szczególności twierdził, że w postępowaniu ustalono, w jego ocenie słusznie, że został wybudowany mur oporowy, który nie spełnia wymagań określonych przez Prawo budowlane.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.
Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest zasadna. Istotnie ustalenia stanowiące podstawę zaskarżonej decyzji nie są konsekwentne. Z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego wynika, iż organ ten podziela ustalenie organu pierwszej instancji, że inwestorzy wybudowali w 1999 r. bez wymaganego pozwolenia na budowę mur oporowy. Wynika to z przytoczenia treści protokołu oględzin z dnia 21 maja 2002 r., do której [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego nie miał zastrzeżeń oraz jeszcze wyraźniej z ustosunkowania się do treści odwołania, podczas którego stwierdził, że kwalifikacja obiektu budowlanego jako muru oporowego jest właściwa.
Co więcej, dalej organ odwoławczy, oceniając zgłoszenie zmian w projekcie budowlanym, stwierdza, że nie dotyczyło to muru oporowego, który wymaga pozwolenia na budowę. W tej sytuacji nie jest zrozumiałe dlaczego organ odwoławczy uchylił decyzję organu pierwszej instancji. Fakt, że na murze oporowym zbudowano ogrodzenie, które nie wymagało ani pozwolenia na budowę, ani zgłoszenia właściwemu organowi nie stoi na przeszkodzie nakazaniu rozbiórki tego muru oporowego. Nie jest bowiem prawdą, że skoro budowa ogrodzenia nie wymaga ani pozwolenia na budowę, ani zgłoszenia, to takie ogrodzenie nie podlega przepisom prawa budowlanego. Ogrodzenie jest obiektem budowlanym. (Gdyby nie było, to nie byłby potrzebny art. 29 ust. 1 pkt 23 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. nr 207 z 2003 r., poz. 2016 ze zm.).) Prawo budowlane normuje zaś, jak wynika z art. 1 tej ustawy, działalność obejmującą sprawy projektowania, budowy, utrzymania i rozbiórki obiektów budowlanych.
Organy administracji architektoniczno-budowlanej oraz organy nadzoru budowlanego są zatem właściwe, aby objąć swymi kompetencjami także ogrodzenie, którego budowa nie wymagała ani pozwolenia na budowę, ani zgłoszenia. Przy czym, skoro ogrodzenie zostało wybudowane na murze oporowym, to nie sposób takiego ogrodzenia i muru oporowego traktować, jako dwa odrębne obiekty budowlane. W takich okolicznościach jest to jeden obiekt budowlany, mianowicie mur oporowy.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego naruszył art. 138 § 2 k.p.a., który stanowi, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. W konsekwencji, uznając ponadto, że wskazane naruszenie przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję.
Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy uwzględni przedstawioną ocenę prawną ustalonego stanu faktycznego.
Wobec uwzględnienia skargi Sąd na mocy art. 152 powołanej ustawy orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywane.
Także wobec uwzględnienia skargi i zawartego w skardze wniosku Sąd na mocy art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.
Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd miał na uwadze, że zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów powszechnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.