Uzasadnienie
Decyzją z dnia 16 stycznia 2001 r., nr [...] Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, na postawie art. 1 ust. 1 i 3, art. 2 ust. 4, art. 31 ust. 1, art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.) odmówił udzielenia S. Ż. pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że S. Ż. złożył podanie o udzielenie pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego w dniu 21 grudnia 2000 r. Rozpoznając ten wniosek organ ustalił, iż decyzją z dnia 1 grudnia 2000 r. przyznano już wnioskującemu zasiłek okresowy w kwocie 160 zł miesięcznie w okresie od listopada do grudnia 2000 r. Następnie kwota ta została podniesiona do 280 zł decyzją z dnia 15 grudnia 2000 r. Organ wskazał, iż stosownie do tych ustaleń wnioskujący otrzymał kwotę 560 zł, która powinna mu starczyć na zabezpieczenie jego potrzeb w najbliższym czasie, przez który należy, zdaniem organu, rozumień także styczeń 2001 r.
Organ wywodził, że stosownie do art. 43 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej świadczenia pieniężne pomocy społecznej wypłaca się w okresach miesięcznych, od miesiąca kalendarzowego, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją, a w przypadku skarżącego przyznano mu i wypłacono zasiłek okresowy za miesiąc grudzień 2000 r. Organ podniósł, iż sytuacja materialno-bytowa skarżącego nie uległa zmianie, bezzasadne byłoby zatem ponowne przyznanie S. Ż. po raz kolejny zasiłku okresowego na ten sam miesiąc.
Organ wskazał także, iż wnioskujący powinien usilnie poszukiwać jakiegokolwiek zatrudnienia w celu polepszenia swojej sytuacji życiowej.
S. Ż. wniósł odwołanie od powyższej decyzji, w którym wywodził, że w swoim wniosku złożonym w grudniu 2000 r. domagał się przyznania mu zasiłku okresowego w miesiącu styczniu 2001 r., czyli na kolejny okres.
Nie uwzględniając zarzutów odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 3 lipca 2001 r., sygn. akt [...] utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie, podzielając w całości faktyczne i prawne podstawy rozstrzygnięcia.
S. Ż. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której zarzucił zaskarżonej decyzji, iż jest niezgodna z prawem.
Odpowiadając na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, powołując się na argumentację faktyczną i prawną zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, nie będąc związany granicami skargi (por. art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zważył, co następuje:
Na wstępie wyjaśnić należy, że stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2).
Zgodnie z art. 43 ust. 6 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. (tekst jedn. Dz. U. z 1998 r., nr 64, poz. 414 ze zm.) świadczenia pieniężne z pomocy społecznej wypłaca się w okresach miesięcznych, od miesiąca kalendarzowego, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją.
Wykładnia art. 43 ust. 6 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej na potrzeby oznaczenia daty początkowej, od jakiej należy wypłacać zasiłek okresowy, może nastręczać trudności, szczególnie w stanie faktycznym, jaki występuje w sprawie, a więc wówczas, kiedy data złożenia wniosku oraz data, od której wnioskujący domaga się przyznania zasiłku są odmienne.
Zdaniem Sądu przepis ten ma zastosowanie do sytuacji, w której wnioskujący nie wskazał daty początkowej, od której miałby być przyznany zasiłek. W wypadku wskazania przez wnioskującego momentu, od którego domaga się on przyznania świadczenia, organ powinien rozpatrzyć ten wniosek z uwzględnieniem wskazanej w nim daty.
W postępowaniu tym należało kierować się wskazaniami zamieszczonymi w przepisach art. 7-10 kpa, stanowiącymi fundamentalne zasady procedury. Wynika z nich obowiązek wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów, wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych mających wpływ na ustalenie praw i obowiązków stron, a nadto zapewnienie im czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwienie im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
Organ administracji przyjął dosłowną interpretację przepisu art. 43 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej. Jest to jednak wykładnia możliwa tylko w wypadku, gdy reguły językowe wyznaczają tylko jeden możliwy sposób rozumienia danej normy, a stopień jej sprecyzowania jest powszechnie oceniany jako wystarczający dla określonych potrzeb. Jeżeli natomiast możliwe jest wyinterpretowanie kilku wersji znaczeniowych normy organ powinien zastosować interpretację najpełniej odpowiadającą wnioskowi zainteresowanego.
Wskazać przy tym należy, iż zastosowanie miałyby tu również systemowe i funkcjonalne reguły interpretacyjne, jak również założenia racjonalności ustawodawcy. Przepis art. 43 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej ma na celu wskazanie terminu początkowego, od którego należy przyznać żądane świadczenie w wypadku, gdy wnioskujący takiej daty początkowej nie wskazał, mając na uwadze charakter świadczeń z pomocy społecznej oraz w większości wypadków, nieporadność wnioskujących. Przepis ten ma na celu zapobieżenie dowolności w działaniu organu w tym zakresie. Jeżeli natomiast wskazana została konkretna data początkowa, od której wnioskowano przyznanie świadczenia, to nieuzasadnione wydaje się zastosowanie przez organ dosłownego brzmienia przepisu art. 43 ust. 6 ustawy.
Jakkolwiek sama wysokość i okres przyznania zasiłku okresowego jest uzależniona od uznania organu administracji, to jednak należy mieć na uwadze, że swobodna ocena dowodów oraz uznanie organu administracji, aby nie przekształciły się w samowolę, muszą być dokonane zgodnie z normami prawa procesowego oraz zachowaniem określonych reguł tej oceny. Organ administracji może wydać decyzję w oparciu o własne uznanie, ale dopiero po wszechstronnym rozpatrzeniu materiału w sprawie, wyjaśniając przyczyny dokonanej oceny. W dalszym toku postępowania w przedmiotowej sprawie organ powinien rozpatrzyć wniosek S. Ż. z uwzględnieniem daty początkowej, od której ten domagał się przyznania mu zasiłku okresowego.
Z tych też przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) uchylił decyzje obydwu instancji.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74 poz. 368 ze zm.) w związku z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271).