Uzasadnienie
Skarga I. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 9 stycznia 2023 r., nr SKO Gd/4719/22, wniesiona została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Decyzją z dnia 9 stycznia 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Gdańsku utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Władysławowa z dnia 29 lipca 2022 r., którą odmówiono I. S. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawną matką.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że I. S. w dniu 20 czerwca 2022 r. zwróciła się z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością opieki nad legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności matką – B. D. Burmistrz ustalił, że B. D. choruje od około 10 lat m.in. na RZS, cukrzycę, dnę moczanową, nadciśnienie, jest po wylewie, przeszła COVID, ma niewydolność oddechową, padaczkę, choruje na nerki i zakrzepicę. Wymaga stałej i całodobowej opieki. Do maja 2022 r. do B. D. przyjeżdżało hospicjum domowe, objęta jest rehabilitacją. Organ wskazał dalej, że skarżąca, osoba schorowana, z guzami na kręgosłupie, dną moczanową i problemami z cholesterolem, swój dzień podporządkowuje potrzebom matki, przygotowuje i podaje jej posiłki, mierzy cukier i ciśnienie, podaje leki, wykonuje czynności higieniczne. Skarżąca ma wykształcenie zawodowe kucharki, pracowała jednak krótko, przed urodzeniem dzieci, a od 1994 r. przez wiele lat nie pracowała zawodowo.
W sezonie letnim prowadzi wynajem pokoi, działalność zarejestrowana jest na jej męża. W okresie od 5 maja 2022 r. do 4 czerwca 2022 r. była zatrudniona na podstawie umowy zlecenie, praca polegała na roznoszeniu ulotek co 2-3 dni przez ok. 1h dziennie. W tym czasie opiekę nad B. D. sprawowała córka I. oraz mąż skarżącej, która w opiece nad matką może liczyć na wparcie swoich córek oraz synowej. Reasumując organ uznał, że skarżąca nie spełnia wszystkich przesłanek niezbędnych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką, ponieważ przez długi okres nie podejmowała zatrudnienia, a ponadto ma problemy zdrowotne.
Po rozpoznaniu odwołania strony, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji uznając, że pomiędzy sprawowaniem opieki nad matką, a rezygnacją przez skarżącą z aktywności zawodowej i niepodejmowaniem jej nie zachodzi związek przyczynowo - skutkowy. Powołując się na ustalenia Burmistrza Kolegium wskazało, że w trakcie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego 29 czerwca 2022 r. wnioskodawczyni podała, że praca, którą świadczyła od 5 maja 2022 r. do 4 czerwca 2022 r. polegała na roznoszeniu ulotek, wykonywała ją co 2 - 3 dni przez około godzinę dziennie, zrezygnowała z niej jednak, gdyż miała za dużo obowiązków związanych z opieką nad matką i wynajmem pokoi. Skarżąca oświadczyła też, że po urodzeniu dzieci nie pracowała, lecz zajmowała się ich wychowaniem. Mąż wnioskodawczyni prowadzi działalność gospodarczą polegającą na wynajmie pokoi letnikom, a wnioskodawczyni w niej pomaga.
W kwestii opieki sprawowanej nad osobą niepełnosprawną pracownik socjalny ustalił w trakcie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego dnia 29 czerwca 2022 r., że do maja 2022 r. niezbędną pomoc niepełnosprawnej zapewniało hospicjum domowe, proponowano również wsparcie pielęgniarki, lecz wnioskodawczyni odmówiła, oświadczając, że taka pomoc nie jest potrzebna. Pracownik socjalny proponował wnioskodawczyni skorzystanie z usług opiekuńczych oraz z opieki wytchnieniowej, ale wnioskodawczyni odmówiła, wskazując, że jest w stanie sama zająć się matką. Opieka nad matką skarżącej wygląda następująco: rano wnioskodawczyni mierzy matce poziom cukru oraz ciśnienie krwi, podaje leki, opróżnia worek z moczem, myje matkę, przygotowuje śniadanie i podaje je - matka wymaga pomocy przy spożywaniu płynów i płynnych pokarmów, zaś pokarmy stałe spożywa sama; następnie skarżąca podaje leki przeznaczone do spożycia po jedzeniu; po śniadaniu chora korzysta z usług rehabilitanta; wnioskodawczyni przygotowuje obiad, a przed jego podaniem mierzy matce poziom cukru, podaje leki i opróżnia basen; przed kolacją mierzy poziom cukru, ciśnienie krwi i podaje leki, a następnie wykonuje przy matce wieczorne czynności higieniczne; aktualnie nie ma potrzeby czuwania przy matce w nocy. Wnioskodawczyni podała w trakcie wywiadu, że w czasie, gdy pracowała jako roznosicielka ulotek, matką opiekowała się jej córka lub małżonek.
Kolegium wyjaśniło, że znaczny stopień niepełnosprawności istnieje u B. D. od 27 października 2017 r., nie da się natomiast ustalić daty powstania niepełnosprawności. Wedle orzeczenia, wymaga ona stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W trakcie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego dnia 29 czerwca 2022 r. pracownik socjalny ustalił, że jest ona osobą leżącą, wymaga pampersowania i cewnikowania, choruje od około 10 lat.
W ocenie Kolegium wnioskodawczyni, pomimo sprawowanej nad matką opieki, jest w stanie wykonywać pracę zarobkową. Po pierwsze, w okresie, kiedy B. D. nie korzystała już z usług domowego hospicjum, wnioskodawczyni podjęła się pracy na zlecenie, niepełnosprawną w tym czasie zajmował się mąż wnioskodawczyni oraz jej córka. Natomiast w okresie letnim wnioskodawczyni pomaga mężowi w prowadzeniu działalności gospodarczej, polegającej na wynajmie pokoi letnikom. Okoliczności te dowodzą - zdaniem Kolegium, że Wnioskodawczyni nie znajduje się w sytuacji, w której byłaby całkowicie pozbawiona możliwości zarobkowania z uwagi na zakres opieki sprawowanej nad matką, w opiekę nad panią D. angażują się bowiem pozostali członkowie rodziny.
Ponadto w trakcie wywiadu środowiskowego wnioskodawczyni podała, że aktualnie jej matka jest w stanie spędzać czas na oglądaniu telewizji lub czytaniu, co w powiązaniu z informacją, że w maju 2022 r. wnioskodawczyni wykonywała pracę zarobkową przez godzinę, co 2 - 3 dni, pozwala na stwierdzenie, że mogłaby kontynuować tego rodzaju pracę, przy czym jej matka nie doznałaby w związku z tym żadnego dyskomfortu. Gdyby natomiast wnioskodawczyni przyjęła propozycję usług opiekuńczych dla matki czy opieki wytchnieniowej, mogłaby zwiększyć zakres wykonywanej przez siebie pracy zarobkowej. Wnioskodawczyni nie zgodziła się jednak na taką formę opieki nad matką. Powyższe okoliczności przeczą zapewnieniom wnioskodawczyni i jej pełnomocnika o tym, że zakończyła swoją aktywność zawodową i niej jest w stanie na nowo jej podjąć tylko i wyłącznie z powodu konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, tym bardziej, że wnioskodawczyni de facto wykonuje pracę zarobkową w trakcie sprawowania opieki, gdyż wspiera męża w prowadzonej przez niego działalności gospodarczej.
Kolegium stwierdziło też, że osobą zobowiązaną do alimentacji wobec B.D. jest także jej syn, G. D.
I. S., reprezentowana przez pełnomocnika, zaskarżyła powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku zarzucając jej błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 615 ze zm., dalej "u.ś.r.") poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Zarzucono też naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r. poprzez przyjęcie, że skarżącej nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, mimo że zalicza się ona do kręgu osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, będąc jednocześnie faktycznie opiekunem osoby niepełnosprawnej, z uwagi na to, iż rodzeństwo skarżącej może partycypować w opiece nad niepełnosprawną matką, podczas gdy funkcjonalna wykładania tych przepisów powinna skutkować przyznaniem wnioskowanego świadczenia.
Mając powyższe na uwadze wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta Władysławowa z dnia 29 lipca 2022 r. i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie I. S. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przeprowadzona przez Sąd, na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 2 pkt 1 w zw. z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634, dalej p.p.s.a.), kontrola legalności wykazała, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 9 stycznia 2023 r. oraz poprzedzająca ją decyzja Burmistrza Władysławowa z dnia 29 lipca 2022 r. nie naruszają przepisów prawa w stopniu, który uzasadniałby uwzględnienie skargi i podjęcie rozstrzygnięcia na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a.
Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonych decyzji stanowił przepis art. 17 u.ś.r., w którym szczegółowo określono wymogi, od spełnienia których uzależnione jest pozytywne rozpatrzenie wniosku opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazane przez ustawę przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce lub ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skutecznie ubiegać się może jedynie osoba określona w punktach od 1 do 4 tego przepisu, która sprawuje opiekę nad osobą niepełnosprawną (legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji) w takim wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowy.
Skarżąca, jako córka, niewątpliwie należy do kręgu osób uprawnionych do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w związku z opieką nad matką. Nadto, w sprawie niesporne jest, że matka skarżącej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wydanym na stałe przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Pucku w dniu 5 lutego 2022 r., ze wskazaniem, że wymaga ona stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
Orzeczenie o niepełnosprawności w sposób wiążący określa zakres niezbędnej pomocy osobie niepełnosprawnej, którego nie mogą kwestionować organy orzekające o świadczeniach pielęgnacyjnych. Rolą organów administracyjnych w takiej sytuacji jest zatem ustalenie, czy osoba wnioskująca o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego znajduje się w kręgu podmiotów legitymowanych do przyznania świadczenia i czy faktycznie sprawuje nad osobą niepełnosprawną opiekę w zakresie określonym w orzeczeniu o niepełnosprawności. Wymaga to ustalenia zindywidualizowanych i konkretnych okoliczności danej sprawy, które pozwalają na zweryfikowanie istnienia rzeczywistego związku pomiędzy biernością zawodową wnioskodawcy a sposobem zaspakajania potrzeb opiekuńczych w stosunku do osoby niepełnosprawnej. Samo bowiem posiadanie orzeczenia nie przesądza, że każdy, zajmujący się osobą legitymującą się znacznym stopniem niepełnosprawności, sprawuje opiekę w sposób wykluczający go z jakiejkolwiek aktywności zawodowej.
W ocenie Sądu, dokonana w okolicznościach niniejszej sprawy przez orzekające w sprawie organy ocena, że nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rezygnacją i niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a sprawowaniem przez nią opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką, jest prawidłowa.
Wskazać bowiem należy, że w każdej sprawie o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego istotna jest ocena, czy zakres i rozmiar sprawowanej przez wnioskodawcę opieki nad osobą niepełnosprawną wypełnia ustawowe przesłanki warunkujące przyznanie tego uprawnienia, a więc, czy istnieje związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy zakresem sprawowanej opieki, a niemożnością podjęcia zatrudnienia. Czynnikiem wpływającym na zasadność przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest ustalenie, że sprawowanie opieki przez wnioskodawcę w sposób rzeczywisty uniemożliwia podjęcie lub dalsze wykonywanie pracy zarobkowej, gdyż wskazane świadczenie nie jest wynagrodzeniem za opiekę nad niepełnosprawnym lecz swoistą rekompensatą za brak możliwości w związku z tym podjęcia i kontynuowania działalności zarobkowej (por. wyrok NSA z dnia 13 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2820/13, wszystkie przywołane orzeczenia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W toku przeprowadzonego postępowania ustalono, że B. D. jest wdową, ma 70 lat, ma dwoje dzieci, z których opiekę nad nią deklaruje Skarżąca. Matka Skarżącej choruje od około 10 lat, jej choroby to: RZS, cukrzyca, dna moczanowa, nadciśnienie, zakrzepica, padaczka, choroba nerek. Przeszła także wylew oraz zakażenie COVID-19. Wymaga niewątpliwie opieki osób drugich, gdyż jest osobą leżącą, pampersowaną i cewnikowaną. Do maja 2022 r. do pani B. D. przyjeżdżało hospicjum domowe oraz objęta jest rehabilitacją. Skarżącej zaproponowano wsparcie pielęgniarki, jednak uzyskano informację, iż nie jest potrzebna taka pomoc. Pracownik socjalny zaproponował Skarżącej skorzystanie z pomocy usług opiekuńczych oraz opieki wytchnieniowej, jednak oświadczyła ona, że jest w stanie samodzielnie zająć się matką. Aktualnie dzięki rehabilitacji i dobrze dobranym lekom matka Skarżącej jest w stanie oglądać telewizję, czytać gazety i jest spokojniejsza.
Z wywiadu środowiskowego wynika, że Skarżąca mierzy matce poziom cukru i ciśnienia krwi, podaje leki, opróżnia worek z moczem, myje matkę, przygotowuje posiłki i pomaga przy spożywaniu pokarmów płynnych, wykonuje z matką ćwiczenia, wykonuje przy matce czynności higieniczne, organizuje wizyty lekarskie, wykupuje leki, dba o gospodarstwo domowe.
W świetle powyższych ustaleń, zdaniem Sądu, niewątpliwie matka skarżącej jest osobą mocno schorowaną i wymagającą pomocy oraz wsparcia w codziennej i samodzielnej egzystencji, a co za tym idzie, wymaga opieki sprawowanej przez inne osoby. Jednakże należy podzielić stanowisko organów, że okoliczności sprawy nie pozwalają przyjąć, iż skarżąca zrezygnowała z zatrudnienia i nie podejmuje go wyłącznie ze względu na konieczność sprawowania opieki nad matką.
W tym miejscu wskazać należy, że istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest pomoc osobom rezygnującym z zatrudnienia z uwagi na konieczność objęcia opieką niepełnosprawnego członka rodziny. Wykładnia art. 17 ust. 1 u.ś.r. prowadzi do wniosku, że zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna musi być spowodowane wyłącznie koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, głównie leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Osoby te, decydując się na sprawowanie opieki, pozbawiają się możliwości uzyskiwania jakichkolwiek dochodów związanych z zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową, stąd w takiej sytuacji mogą liczyć na wsparcie ze strony Państwa, bowiem świadczenie pielęgnacyjne przynajmniej częściowo ma na celu zrekompensowanie utraty dochodów wskutek zaprzestania lub niepodejmowania aktywności zawodowej, jednakże powodowanych koniecznością wykonywania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (por. wyrok NSA z 7 listopada 2019 r. sygn. akt I OSK 1549/19).
Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. rezygnacja z zatrudnienia musi pozostawać w bezpośrednim związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Zatem nie każda rezygnacja z zatrudnienia stanowi podstawę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a tylko taka, która jest podyktowana wyłącznie opieką. Należy przy tym podkreślić, że organ pomocowy nie ma prawa ustalać przyczyn braku zatrudnienia osoby ubiegającej się o świadczenie pielęgnacyjne. Organ jest jedynie zobowiązany do ustalenia, czy osoba taka jest zdolna do pracy i czy wyłączną przyczyną rezygnacji z zatrudnienia jest konieczność sprawowania opieki. Opieka ta musi stanowić oczywistą przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej – powodować faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub prowadzić do rezygnacji z zatrudnienia w celu jej sprawowania. W każdym razie związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia, a sprawowaną opieką, musi być bezpośredni i ścisły.
Odnosząc powyższe rozważania do oceny niniejszej sprawy wskazać należy, że Sąd podziela stanowisko organów, że pomiędzy sprawowaniem opieki nad matką, a rezygnacją przez Skarżącą z aktywności zawodowej i niepodejmowania jej, nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy.
Wskazać w tym zakresie należy, że z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynika, że Skarżąca od 1994 r. do czerwca 2022 r. (data złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego), a zatem na przestrzeni 28 lat pracę podjęła na okres jednego miesiąca, zaś praca ta – polegająca na roznoszeniu ulotek – angażowała ją w wymiarze jednej godziny dziennie. Na przestrzeni tych lat Skarżąca zajmowała się wychowywaniem dzieci oraz pomaganiem mężowi w prowadzonej przez niego działalności gospodarczej (wynajem pokoi). Co więcej, powodem rezygnacji przez skarżącą z pracy jako roznosicielka ulotek nie była wyłącznie konieczność sprawowania opieki nad matką, lecz również (co sama wskazała) zakres podejmowanych przez skarżącą obowiązków związanych z wynajmem pokoi. Skarżąca podała też, że w opiece nad matką pomagają jej córka oraz małżonek, zaś do czasu podjęcia zatrudnienia matka skarżącej otrzymywała niezbędną pomoc z hospicjum domowego.
W świetle powyższych okoliczności przede wszystkim stwierdzić należy, że zasadna jest konstatacja organów, iż Skarżąca nie zrezygnowała całkowicie z zatrudnienia z powodu przyczyn dotyczących opieki nad niepełnosprawną matką, ponieważ z jej wyjaśnień wynika, że - pomimo sprawowania opieki nad matką, Skarżąca faktycznie nadal pracuje, ponieważ pomaga mężowi prowadzić działalność gospodarczą związaną z wynajmem pokoi. Konieczność sprawowania opieki nad matką nie była i nie jest zatem jedynym powodem bierności zawodowej Skarżącej (było nią wychowywanie dzieci, a teraz jest pomoc mężowi w prowadzeniu działalności gospodarczej). A zatem zasadnie organy uznały, że pomiędzy okolicznością sprawowania opieki nad matką Skarżącej, a rezygnacją i niepodejmowaniem przez Skarżącą zatrudnienia nie występuje bezpośredni związek przyczynowo – skutkowy, uzasadniający przyznanie świadczenia.
W tym miejscu wskazać należy, że osoba bierna zawodowo w poprzednich latach może oczywiście wykazać, że nastąpił stan jej gotowości do zatrudnienia, a odstąpiła ona od jego podejmowania z uwagi na opiekę nad bliską osobą niepełnosprawną. Tego rodzaju sytuacja nie wystąpiła jednak w niniejszej sprawie. Wskazać bowiem jeszcze raz należy, że Skarżąca jest w stanie zorganizować opiekę nad matką w taki sposób, aby możliwym było podjęcie przez nią zatrudnienia, skoro udziela mężowi pomocy w prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Słusznie zatem wskazało Kolegium, że Skarżąca - pomimo sprawowanej opieki nad matką, jest w stanie wykonywać pracę zarobkową. Zakres opieki nad matką nie powoduje całkowitego pozbawienia Skarżącej możliwości zarobkowania.
Podkreślić w tym miejscu trzeba, że opiekunowi osoby niepełnosprawnej w stopniu znacznym przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli rezygnacja z aktywności zawodowej spowodowana była wyłącznie koniecznością sprawowania opieki. Świadczenie pielęgnacyjne jest bowiem przyznawane za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania i wyłącznie z tego powodu, nie zaś również z innych przyczyn, leżących po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia, jak np. jego wiek, stan zdrowia czy też inne przyczyny. Rezygnacja z aktywności zawodowej będąca skutkiem przyczyn niezwiązanych bezpośrednio z opieką nad niepełnosprawnym, czyli, przykładowo, sytuacją na rynku pracy, trudnościami wnioskodawcy z podjęciem lub utrzymaniem zatrudnienia, czy wyborem z uwagi satysfakcjonującą sytuację majątkową rodziny, nie może być uznana za spełnienie przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wskazanej w art. 17 ust. 1 u.ś.r.
Na gruncie niniejszej sprawy, opieka sprawowana nad matką nie stanowi przeszkody do wykonywania pracy zarobkowej przez stronę skarżącą i te dwie okoliczności nie pozostają w związku przyczynowo-skutkowym w sposób pozwalający na przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r.
Ustosunkowując się do podniesionego w skardze zarzutu naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r. poprzez uznanie, że skarżącej, będącej córką osoby niepełnosprawnej i jej faktycznym opiekunem, nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, z uwagi na fakt, że rodzeństwo skarżącej może partycypować w opiece nad matką, Sąd wskazuje, że chociaż jest on zasadny, to jednakże naruszenie to nie miało wpływu na podjęte przez Kolegium w rozpatrywanej sprawie rozstrzygnięcie, a tym samym nie uzasadnia uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. Kolegium prawidłowo bowiem orzekło, że podstawą odmowy był brak związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy okolicznością sprawowania przez Skarżącą opieki nad niepełnosprawną matką, a rezygnacją i niepodejmowaniem zatrudnienia przez Skarżącą.
W tym kontekście wskazać wypada, że przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. wskazuje wyraźnie przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Niedopuszczalne jest wprowadzanie przez organy administracyjne dodatkowych negatywnych przesłanek przyznania świadczenia (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 21 lipca 2021 r., sygn. akt II SA/GI 504/21, WSA w Rzeszowie z 6 kwietnia 2022 r. sygn. akt III SA/Rz 1781/21). Organy zobligowane są wyłącznie do zbadania okoliczności odnoszących się do rezygnacji bądź niepodejmowania zatrudnienia przez wnioskującego oraz związku tej okoliczności z potrzebą sprawowania opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym członkiem rodziny.
Sąd podziela przedstawiony w orzecznictwie pogląd (wyrok NSA z 28 stycznia 2022 r. sygn. akt I OSK 925/21), że w sytuacji gdy jedno z uprawnionych w pierwszej kolejności dzieci podopiecznego zwraca się o przyznanie takiego świadczenia, to nie ma podstaw do pozbawienia go tego prawa z tego powodu, że żyją inne dzieci osoby wymagającej opieki, które mogłyby świadczyć pomoc osobie niepełnosprawnej. Ustawodawca takiego wymogu nie przewidział w stosunku do osób należących do tej samej grupy alimentacyjnej. Wymóg ten dotyczy jedynie osób z różnych grup alimentacyjnych. W stosunku do pozostałych sytuacji znajdą zastosowanie ogólne zasady i przesłanki przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego.
Zatem w sytuacji gdy jedno z rodzeństwa, które w rzeczywistości sprawuje pełną opiekę nad rodzicem i z tego tytułu zrezygnowało z pracy bądź nie podejmuje zatrudnienia, ubiega się oświadczenie pielęgnacyjne, nie ma podstaw do pozbawiania go tego prawa z tego powodu, że żyją inne dzieci, które również taki obowiązek alimentacyjny mogą wypełniać, ale nie zwróciły się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.
Tym samym, okoliczność, że matka Skarżącej ma jeszcze syna, który mógłby sprawować nad nią opiekę, choć tego faktycznie nie czyni, nie może stanowić podstawy odmówienia Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Jednakże w rozpatrywanej sprawie przyczyną odmowy było ustalenie, iż sprawowanie przez Skarżącą opieki nad niepełnosprawną w znacznym stopniu matką nie pozostaje w związku przyczynowo-skutkowym z faktem rezygnacji i niepodejmowania przez Skarżącą zatrudnienia, zaś opieka ta nie uniemożliwia jej podjęcia zatrudnienia.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę jako bezzasadną oddalił.
Sąd orzekł w niniejszej sprawie w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z treścią art. 119 pkt 2 p.p.s.a., wobec wniosku strony o rozpoznanie sprawy w tym trybie i braku żądania organu w zakresie przeprowadzenia rozprawy w określonym przepisami terminie.