Uzasadnienie
J. Ż. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo osobowe wraz z mężem, nie ma nikogo na utrzymaniu. Małżonkowie utrzymują się z emerytury męża wnioskodawczyni w wysokości 900 zł. Poza tym, nie mają innych dochodów. Wedle oświadczenia, na prąd, ogrzewanie i leki małżonkowie wydają miesięcznie 700 zł. Posiadają oszczędności w wysokości 2 000 zł. Jak oświadczyła skarżąca, jest współwłaścicielką domu jednorodzinnego w rozbudowie o powierzchni 40 m2, oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 1,5 ha. Ponadto, zamierza wybudować budynek gospodarczy, by móc tam hodować zwierzęta i prowadzić produkcję warzywniczą.
Stosownie do treści art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami), prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie zaś prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 cytowanej ustawy).
Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego we własnej sprawie, zawartej w art. 199 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zatem, rzeczą wnioskodawcy, jako zainteresowanego, jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym, to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie referendarza w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane.
W niniejszej sprawie uznać należy, że skarżąca nie wykazała, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wprawdzie dochody rodziny wnioskodawczyni nie są wysokie – 900 zł miesięcznie według oświadczenia, to jednak stan majątku (dom w rozbudowie oraz nieruchomość rolna), posiadane oszczędności (2 000 zł według oświadczenia) w połączeniu z deklarowanym zamiarem prowadzenia dalszych inwestycji (rozbudowa domu oraz zamiar wybudowania budynku gospodarczego, wymagające nakładów finansowych), nie uzasadniają twierdzenia o niemożności poniesienia przez skarżącą kosztów sądowych w niniejszej sprawie.
W ocenie referendarza, skarżąca jest w stanie ponieść koszty sądowe niniejszej sprawy, w tym wpisu w wysokości 500 zł, choćby z posiadanych oszczędności. Jak bowiem wynika ze złożonego oświadczenia, wnioskodawczyni ma zgromadzone oszczędności w wysokości 2 000 zł, a zatem może je przeznaczyć na sfinansowanie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego.
Przypomnieć w tym miejscu należy, o czym mowa już była powyżej, iż instytucja prawa pomocy, stanowiąc rodzaj ulgi w obowiązku uiszczenia daniny publicznej z tytułu prowadzenia postępowania przed sądem, ustanowiona została z myślą o osobach ubogich, których trudna sytuacja materialna uniemożliwia dostęp do sądu. W ocenie referendarza zaś, skarżąca, która nie ma nikogo na utrzymaniu – posiadając majątek w postaci domu, nieruchomości rolnej, oraz oszczędności, do grona osób ubogich nie należy. Wskazać przy tym należy, iż udzielenie prawa pomocy oznacza przerzucenie kosztów postępowania sądowego ze skarżących na innych obywateli – z ich danin pochodzą bowiem dochody budżetu państwa, z których pokrywanie są wydatki budżetowe. Dlatego też, może mieć miejsce w przypadku osób, których stan majątkowy i dochody są niskie, lecz taka sytuacja nie ma miejsca odniesieniu do skarżącego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 grudnia 2004 r., sygn. akt FZ 507/04, nie publikowane).
Z tych względów Sąd na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.