Uzasadnienie
Decyzją z dnia 9 września 2002r. Prezydent Miasta na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. Nr 113, poz. 1209) odmówił S. U. nieodpłatnego nabycia prawa własności gruntowej oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr. [...] o pow. 490 m2 obr. 18, położonej w S.u przy ul. M. [...], będącej w użytkowaniu wieczystym.
W uzasadnieniu wskazano, że prawo użytkowania wieczystego gruntu zostało ustanowione na mocy umowy oddania gruntu w użytkowanie wieczyste Rep"A"[...] w dniu 23.05.1933r. Organ podkreślił, iż art. 1 ustawy o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości przyznaje prawo do nieodpłatnego nabycia prawa własności lecz tylko dla tych użytkowników wieczystych oraz ich następców prawnych będących osobami fizycznymi, którzy swoje prawo użytkowania wieczystego nabyli w trybie dekretu z dnia 06-09-1951r. o ochronie i uregulowaniu własności chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych. W ocenie organu ustawa ta zarówno w zakresie podmiotowym oraz przedmiotowym nie dotyczy wnioskodawcy, gdyż nieruchomość nie została nabyta na podstawie w/w dekretu.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł S. U.. Wskazał on, iż organ w sposób zawężający zinterpretował przepisy ustawy z dnia 26.07.2001r. o nabyciu prawa własności nieruchomości przez użytkowników wieczystych. Odwołujący podkreśla, iż dekret na który powołał się organ dotyczy tylko zakresu geograficznego a nie podmiotowego.
Decyzją z dnia 7 października 2002r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S.u utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. l ust. l ustawy z 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości przysługuje osobom fizycznym będącym w dniu 26 maja 1990r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy (tj. 24 października 2001 r.) - użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikiem wieczystym nieruchomości położonych na obszarze Państwa Polskiego, wymienionych w dekrecie z 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych: tj. zabudowach na cele mieszkaniowe oraz stanowiących nieruchomości rolne.
Organ odwoławczy stwierdził, że skarżący nie spełnia ww. przesłanek nieodpłatnego nabycia prawa własności przedmiotowej nieruchomości, tj. posiadania prawa użytkowania wieczystego nieruchomości zabudowanej na cele mieszkaniowe lub stanowiącej nieruchomość rolną w dniu 26 maja 1990r. i w dniu 24 października 2001 r.
W ocenie organu prawo użytkowania wieczystego działki przy ul. M. [...] powstało w 1983r. na podstawie ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (nie w trybie osadnictwa rolniczego) z przeznaczeniem pod zabudowę jednorodzinną. Działka jednak została zabudowana na cele mieszkaniowe po 26 maja 1990r. o czym świadczy zawarta w aktach sprawy decyzja Prezydenta Miasta z 17 listopada 1998r. -pozwolenie na użytkowanie części budynku przy ul. M. [...], świadcząca o zrealizowaniu celu na jaki działka została użytkownikowi oddana (zabudowie umożliwiającej realizację funkcji mieszkaniowej).
Skargę na powyższą decyzję wniósł S. U..
W uzasadnieniu podkreślił, iż organ II instancji nie ustosunkował się do jego zarzutów podniesionych w odwołaniu. Zarzucił również organowi błędną interpretacje pojęcia "działka zabudowana", które to pojęcie uregulowane jest w art. 62 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21 sierpnia 1997r. (Dz. U. Nr 46, poz. 543).
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
W uzasadnieniu organ wskazał, że sprawa zakresu obowiązywania dekretu wskazanego w ustawie z 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości ma znaczenie wtórne w sytuacji, gdy wnioskodawca w dniu 26 maja 1990r. nie był użytkownikiem wieczystym nieruchomości zabudowanej na cele mieszkaniowe, nie spełniał więc jednej z podstawowych przesłanek wnioskowanego uwłaszczenia.
Zdaniem Kolegium nie ma również podstaw do odniesienia oceny spełnienia przesłanki z art. l ust. l pkt l ww. ustawy do art. 62 ust.3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W ocenie organu przepis ten dotyczy bowiem podstaw oceny zagospodarowania nieruchomości w kontekście terminów przewidzianych w umowie o oddaniu nieruchomości w użytkowanie wieczyste, czym innym jest natomiast wymagana w art. l ust. l pkt l ustawy z dnia 26 lipca 2001r. przesłanka zrealizowanej w określonej dacie zabudowy na cele mieszkaniowe.
Kolegium podkreśliło, iż za zabudowę taką należy uznać budynek w stanie umożliwiającym realizację celu mieszkaniowego a więc wybudowany legalnie z możliwością legalnej realizacji funkcji mieszkaniowej. Nie jest ona natomiast dopuszczalna przed uzyskaniem przez inwestora pozwolenia na choćby częściowe użytkowanie realizowanego budynku mieszkalnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji pod kątem zgodności z przepisami prawa materialnego, Sad doszedł do przekonania, że przedmiotowa decyzja narusza prawo.
Z brzmienia art. 1 ust. 1 powołanej wyżej ustawy z 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności wynika, że stwierdzenie nabycia prawa własności może nastąpić jedynie w odniesieniu do pewnych kategorii czy rodzajów nieruchomości. Ustawodawca przewidział bowiem, że prawo własności mogą nabyć użytkownicy (współużytkownicy) wieczyści nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne.
Podobnie jak w przypadku nieruchomości rolnej, przepisy ustawy nie precyzują pojęcia "nieruchomość zabudowana", ograniczając jego zakres do nieruchomości zabudowanych "na cele mieszkaniowe".
W wyroku z dnia 10 października 2000r. Sąd Najwyższy (OSNC 2001 nr 2, poz.
34) interpretując przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczące przysługującego gminie prawa pierwokupu, przyjął, że normatywną podstawą dla ustalenia, czy nieruchomość jest zabudowana, czy też nie spełnia wymogów zabudowy, powinna być ustawowa definicji "zakończenia zabudowy" z art. 62 ust. 3 wskazanej ustawy. Dlatego też o tym, że nieruchomość jest zabudowana, przesądza stan surowy zamknięty znajdującego się na tej nieruchomości budynku a co najmniej taki stopień zaawansowania inwestycji, by można było stwierdzić, iż wznoszony budynek będzie służyć celom mieszkaniowym. Tego rodzaju zabudowa powinna już istnieć przed dniem 26 maja 1990r. W sytuacji gdy użytkownik wieczysty nabył prawo do niezabudowanej nieruchomości i po dniu 26 maja 1990r. zrealizował na niej zabudowę mieszkaniową nie spełnia on przesłanki warunkującej nabycie prawa własności.
Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że organ I instancji przyjął, nie znajdujący uzasadnienia w przepisach omawianej ustawy pogląd, iż art. 1 przyznaje prawo do nieodpłatnego nabycia prawa własności tylko dla użytkowników wieczystych oraz ich następców prawnych będących osobami fizycznymi, którzy swoje prawo użytkowania wieczystego nabyli "w trybie dekretu z dnia 6 września 1951r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych".
Przyjmując w przypadku S. U. wystąpienie w/w "negatywnej przesłanki" organ I instancji nie rozważał już kwestii zabudowy nieruchomości. Należy stwierdzić, że tak z samej nazwy preambuły jak i treści normatywnej powołanego w art. 1 ustawy dekretu z dnia 6 września 1951r. wynika, że dotyczy on zupełnie innej materii prawnej ("ochrony i uregulowania własności chłopskiej"). Powoduje to, że obszar jego obowiązywania ("Ziem Odzyskanych") na gruncie ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości ma istotnie znaczenie wyłącznie "geograficzne".
Nie odnosząc się do zarzutu odwołania gdzie skarżący wskazał, iż obszar Państwa Polskiego wymieniony w dekrecie z dnia 6 września 1951r. (obszar Ziem Odzyskanych) należy traktować w kategoriach geograficznych – organ odwoławczy dokonał samodzielnego ustalenia w zakresie braku przesłanki zabudowy nieruchomości na cele mieszkaniowe ustalając, że działka została zabudowana po 26 maja 1990r. o czym świadczy decyzja Prezydenta Miasta z 17 listopada 1998r. o pozwoleniu na użytkowanie części budynku.
W świetle wyżej przedstawionych okoliczności Sąd stwierdza, że z naruszeniem przepisów o postępowaniu (art. 7, 77 i 81 kpa) orzekające w sprawie organy nie zebrały materiału dowodowego, który poddany swobodnej ocenie uzasadniałby przyjęcie, że w świetle powołanego w podstawie prawnej decyzji art. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności brak jest podstaw do wnioskowanego przez S.a U.ego nieodpłatnego nabycia prawa nieruchomości.
Sąd nie podziela też stanowiska organu II instancji jakoby wydana w dniu 17 listopada 1998r. decyzja Prezydenta Miasta o pozwoleniu na użytkowanie była jedynym miarodajnym dowodem przesądzającym, że przed 26 maja 1990r. nieruchomość nie była "zabudowana na cele mieszkaniowe".
Zgodnie z art. 75 § 1 kpa jako dowód należy dopuścić wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy a nie jest sprzeczne z prawem.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji winien przeprowadzić postępowanie w przedmiocie ustaleń co do czasu zabudowy działki wykorzystując również inne środki dowodowe (np. dziennik budowy, zeznania świadków w szczególności kierownika budowy). Pozwoli to na ustalenie kiedy skarżący zrealizował zabudowę mieszkaniową..O tym, że nieruchomość zastała "zabudowana na cele mieszkaniowe" decydować będzie ustalenie jej stanu w takim zakresie w jakim przyjmuje to Sąd Najwyższy w uzasadnieniu powołanego wyżej wyroku z dnia 10 października 2000r. Wyrażony tam pogląd, sprowadzający się do tego, iż nieruchomość należy traktować jako zabudowaną przesądza stan surowy zamknięty znajdującego się na tej nieruchomości budynku, podziela również skład orzekający w niniejszej sprawie.
Z wskazanych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 145 § l pkt l lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.