Uzasadnienie
D. M. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie z kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawczyni wynika, że prowadzi ona czteroosobowe gospodarstwo domowe, wraz z mężem, synem i córką. Wnioskodawczyni otrzymuje zasiłek dla bezrobotnych w kwocie 492,14 zł miesięcznie, świadczenie z funduszu alimentacyjnego z wysokości 280 zł miesięcznie oraz zasiłek rodzinny i świadczenie opiekuńcze w wysokości 132 zł miesięcznie. Jej mąż natomiast jest zatrudniony na umowę o pracę i otrzymuje wynagrodzenie w wysokości około 1 800 zł netto miesięcznie. Łącznie zatem dochody rodziny skarżącej kształtują się na poziomie ponad 2 600 zł miesięcznie netto. Wnioskodawczyni wraz z rodziną mieszka w mieszkaniu swojej matki, za które opłaca czynsz, energię i gaz. Wydatki powyższe wraz z rachunkiem za telefon, zgodnie z przedłożonymi do akt dokumentami źródłowymi, w tym wyciągiem z rachunku bankowego, kształtują się na poziomie około 600 zł miesięcznie.
Zgodnie z treścią art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), strona skarżąca działanie lub bezczynność w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Oznacza to zatem, że skarżąca z mocy samej ustawy zwolniona jest od konieczności ponoszenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie, gdyż należy ona do kategorii spraw z zakresu pomocy społecznej. O powyższej okoliczności skarżąca została pouczona w piśmie z dnia 10 czerwca 2009 r. W tej sytuacji, należało wniosek skarżącej ocenić pod kątem jej wniosku o ustanowienia adwokata, tj. w zakresie częściowym.
Stosownie zatem do treści art. 245 § 3 cytowanej wyżej ustawy prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie zaś prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 cytowanej ustawy). Zgodnie z art. 246 § 3 ustawy – ustanowienie dla strony adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego wymaga dodatkowego złożenia przez wnioskodawcę osobistego oświadczenia o niezatrudnianianiu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z tymże pełnomocnikiem.
Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którą strona obowiązana jest pokrywać koszty wywołane swoim uczestnictwem w sprawie. Rzeczą wnioskodawcy jest zatem wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych wyżej przepisach.
Biorąc pod uwagę zawarte we wniosku dane, odzwierciedlające aktualną sytuację majątkową i zarobkową rodziny skarżącej uznać należy, że brak jest podstaw do uwzględnienia jej wniosku w zakresie ustanowienia adwokata. Dochody rodziny skarżącej kształtują się na poziomie ponad 2 600 zł miesięcznie, z czego na media wydaje ona około 600 zł miesięcznie. Osiągane dochody nie wskazują zatem na podnoszoną w formularzu PPF okoliczność pozostawania rodziny skarżącej w niedostatku. Skarżąca korzysta nadto z ustawowego zwolnienia z kosztów sądowych, a więc nie ma obowiązku ponoszenia żadnych opłat związanych z niniejszą sprawą.
W ocenie referendarza zatem, na obecnym etapie postępowania - biorąc pod uwagę wysokość dochodów gospodarstwa domowego skarżącej - brak jest podstaw, by przyjąć, że skarżąca nie może ponieść pozostałych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i swojej rodziny (tj. kosztu ustanowienia pełnomocnika). Tym bardziej, że wydatek ten na obecnym etapie procesowym, ma charakter fakultatywny. Nie wyklucza to zmiany oceny sytuacji skarżącej pod kątem spełniania przesłanek prawa pomocy w związku z obniżeniem dochodów rodziny, czy pojawieniem się obowiązku ustanowienia pełnomocnika profesjonalnego w sprawie.
Z tych względów Referendarz, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.