Uzasadnienie
B. D. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie z kosztów sądowych. Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawcy wynika, że prowadzi on gospodarstwo domowe wraz z żoną. Małżonkowie utrzymują się z renty wnioskodawcy w wysokości 1148,18 zł miesięcznie netto i emerytury jego żony w kwocie 1753 zł miesięcznie netto. Z wniosku wynika nadto, że wnioskodawca posiada majątek w postaci domu o powierzchni 150 m2 oraz samochodu Hyundai Atos rocznik 1998. Uzasadniając wniosek, skarżący podał, że jest rencistą II grupy z zakazem pracy. Sporą część wydatków małżonkowie przeznaczają na leki i rehabilitację. Do wniosku załączono dokumenty, potwierdzające wysokość uzyskiwanych świadczeń emerytalno-rentowych oraz wydruk płatności.
Postanowieniem z dnia 28 maja 2013 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy wskazując, że nie wykazał ona okoliczności uzasadniających jego przyznanie.
B. D. wniósł sprzeciw od wydanego postanowienia, domagając się uwzględnienia jego wniosku. Skarżący stwierdził, że przedłożone przez niego dowody i wskazane okoliczności naprowadzają, że nie jest ob. w stanie ponieść częściowo kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny.
Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) w związku z wniesieniem sprzeciwu postanowienie z dnia 16 czerwca 2012 r. utraciło moc.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Art. 246 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, iż przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:
- 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania
- 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Celem ustanowienia prawa pomocy jest zapewnienie osobom fizycznym i jednostkom organizacyjnym znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej faktycznej realizacji konstytucyjnego prawa do sądu wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji. Przyznanie prawa pomocy oznacza, że ciężar kosztów postępowania w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, a zatem wszyscy obywatele. Dlatego w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy dochodzi do konieczności dokonywania wyboru pomiędzy zapewnieniem prawa do sądu podmiotowi niemającemu dostatecznych środków, a odstąpieniem od zasady powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych wskazanych w art. 84 Konstytucji, czego wyrazem na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego jest regulacja zawarta w art. 199 i art. 214 (por. M. Niezgódka-Medek, Komentarz do ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Zakamycze 2005 – LEX).
Jako instytucja o charakterze wyjątkowym, przyznanie prawa pomocy może mieć zastosowanie tylko wobec osób, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, w szczególności - osób rzeczywiście ubogich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe.
W niniejszej sprawie skarżący domagał się przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, a więc w zakresie częściowym. Zatem rzeczą skarżącego było wykazanie własnej sytuacji materialnej na tyle trudnej, by uzasadniała wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych powyżej przepisach. Tym samym, to na nim spoczywał ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy.
Skarżący winien był zatem wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
We wniosku skarżący wskazał jedynie, że jest rencistą a jego dochód wynosi 3000 zł. W związku z tym skarżący został wezwany do złożenia dodatkowych wyjaśnień oraz dokumentów, w tym wyciągów z posiadanych kont bankowych bądź oświadczenia o ich nieposiadaniu.
W wykonaniu zarządzenia z 14 maja 2013 r. skarżący wyjaśnił, że mieszka z nim córka z mężem i dzieckiem, a także że sprzedał wcześniej mieszkanie. Nie złożył jednakże wyciągów z kont, ani też żadnego oświadczenia w tym zakresie.
W niniejszej sprawie pomimo wezwania Sądu skarżący nie nadesłał wszystkich dokumentów, jak również nie złożył wymaganego oświadczenia, które to pozwoliłyby na wyjaśnienie wszystkich okoliczności dotyczących jego aktualnej sytuacji finansowej. Skarżący powołał się na okoliczności, których istnienia w żaden sposób nie udowodnił. Przede wszystkim zaś nie wiadomo jakie dokładnie koszty utrzymania skarżący ponosi. Nie wiadomo również czy ma konta bankowe, czy też nie. Od tego zaś zależy ocena czy skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, czy wreszcie nie zachodzą żadne przeszkody w ich poniesieniu.
Wskazać przy tym należy, że Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych osoby wnioskującej o przyznanie prawa pomocy nie są znane, gdyż uchyla się ona od złożenia stosownych dokumentów i oświadczeń w tym przedmiocie.
W tej sytuacji stwierdzić należy, że nie zostały wykazane przesłanki przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym.
Z tych też przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił wniosek skarżącego na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.