Uzasadnienie
S. A. wniósł w dniu 13 maja 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na opisaną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego.
Wnioskiem złożonym na druku PPF w dniu 21 lipca 2015 r. skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w całości, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
Jak wynika z treści formularza, skarżący wraz z małżonką H. A. przebywają na emeryturze, uzyskując wspólny dochód w wysokości 3.240 zł. Skarżący ponosi koszty leczenia i rehabilitacji, ponadto zmuszony był ponieść koszty przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności oraz koszty zniesienia współwłasności. Małżonkowie są właścicielami domu o wielkości 180 m2 oraz mieszkania o pow. 60 m2. Według dalszego oświadczenia wnioskodawcy w domu mieszka obecnie córka i syn z rodziną. Dom wymagał nakładów i remontu, które w połowie pokryte zostały przez wnioskodawcę i jego małżonkę.
Ponadto wnioskodawca poniesie 1/3 kosztów opału na zimę. Skarżący nie przedstawił wszystkich kosztów dotyczących utrzymania związanego z mieszkaniem. Dołączył rachunki za energię elektryczną, internet, telewizję kablową, zużycie wody i ścieków oraz za ubezpieczenie komunikacyjne pojazdu, którego współwłaścicielem jest wraz z J. A. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 3 września 2015 r. odmówiono wnioskodawcy przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. Postanowienie doręczono skarżącemu w dniu 23 września 2015 r. Pismem nadanym w urzędzie pocztowym dnia 30 września 2015 r. skarżący w terminie złożył sprzeciw od postanowienie referendarza sądowego. Jak wynika z treści sprzeciwu skarżący wnosi o przyznanie prawa pomocy zgodnie z wnioskiem lub w części, poprzez zwolnienie od wpisu sądowego. Wyjaśnia, że jego dorosła córka pracuje uzyskując dochód w wysokości 1.600 zł, ale z uwagi na koszty dalszego kształcenia o wielkości ok. 1000 zł miesięcznie wnioskodawca ją dofinansowuje. Ponadto wnioskodawca nadal ponosi koszty związane ze zniesieniem współwłasności nieruchomości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje.
Wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpatrywany jest przez sąd administracyjny zgodnie z przepisami procesowymi zawartymi w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.). Stosownie do treści art. 260 tej ustawy, podlegającym zastosowaniu w niniejszej sprawie w brzmieniu obowiązującym do dnia 15 sierpnia 2015 r., w związku z wniesieniem sprzeciwu postanowienie referendarza sądowego utraciło moc i wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy podlegał rozpoznaniu na nowo przez sąd.
Stosownie do treści art. 245 § 1 oraz art. 246 § 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie treść wniosku wskazuje na żądanie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego (art. 245 § 2), natomiast w sprzeciwie skarżący wnosi ewentualnie o przyznanie prawa pomocy w części. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2). Zasadniczym celem ustanowienia prawa pomocy jest zapewnienie osobom znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej możliwości realizacji konstytucyjnego prawa do sądu wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP.
Przepisy regulujące prawo pomocy według ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 tej ustawy. Na wnioskodawcy spoczywa zatem każdorazowo obowiązek wykazania, że jego sytuacja materialna jest wyjątkowo trudna, co uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy. Przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy należy brać pod uwagę zarówno bieżące dochody wnioskodawcy i jego rodziny, jak i stan majątkowy oraz wysokość obciążeń finansowych, jakie strona zobowiązana jest ponieść w konkretnym postępowaniu sądowym. Na obecnym etapie niniejszego postępowania sądowego koszty sądowe, jakie musiałby ponieść wnioskodawca wynoszą 500 zł wpisu sądowego od skargi.
Należy zauważyć, że prowadząc wspólne gospodarstwo z małżonka żoną wnioskodawca uzyskuje dochody wystarczające na pokrycie potrzeb i zobowiązań wynikających z utrzymania rodziny, albowiem nie ma obowiązku utrzymania dorosłych dzieci uzyskujących własne dochody. Dochody te, w kwocie 3.240 zł byłyby wystarczające dla poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie, ale również jak wynika z całokształtu okoliczności, dla ustanowienia pełnomocnika z wyboru. Skoro skarżącego wraz z małżonką stać na utrzymywanie dorosłej pracującej córki oraz partycypowanie w utrzymaniu domu, którego są właścicielami, a w którym mieszkają dorosłe dzieci, a także utrzymanie mieszkania, nie można uznać wnioskodawcy za osobę spełniającą przesłankę przyznania prawa pomocy ani w całości ani tym bardziej w części. Inne koszty wskazywane przez wnioskodawcę jako konieczne, a to związane ze zniesieniem współwłasności, nie mają znaczenia dla oceny przedmiotowego wniosku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał wobec powyższego, że skarżący nie spełnia ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym czy też częściowym i na mocy art. 260 w związku z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił jak w sentencji.