Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z 11 stycznia 2011 r. nakazał Wspólnocie Mieszkaniowej Nieruchomości położonej przy ul. C. [...] w K. usunięcie nieprawidłowości w zakresie stanu technicznego dachu budynku mieszkalnego wielorodzinnego nr [...] poprzez wykonanie do 31 maja 2011 r. następujących robót:
- a) wykonanie naprawy uszkodzonych elementów drewnianej konstrukcji dachu i poszycia z desek,
- b) wykonanie remontu pokrycia dachowego,
- c) przemurowanie uszkodzonych kominów powyżej połaci dachowej
- d) wymianę skorodowanych obróbek blacharskich, rynien i rur spustowych.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosło skarżące spółka A z siedzibą w K. zarzucając naruszenie przepisów postępowania poprzez uniemożliwienie współwłaścicielom przedmiotowej nieruchomości czynnego udziału w postępowaniu. Wspólnota Mieszkaniowa Nieruchomości przy ul. C. [...] w K. uzyskała pozwolenie na budowę dla zamierzenia polegającego na remoncie całego budynku. Nakazanie remontu w części ograniczonej tylko do dachu spowoduje konieczność zaciągnięcia zobowiązań finansowych, co uniemożliwi wykonanie innych prac remontowych. W konsekwencji współwłaściciele utracą zdolność kredytową. Decyzja organu I instancji została doręczona niektórym współwłaścicielom nieruchomości, przy czym organ nie wyjaśnił dlaczego uznał ich za strony postępowania.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z 10 lutego 2011 r. umorzył postępowanie odwoławcze.
Organ II instancji uznał, że skarżąca spółka, jako członek tzw. "dużej" wspólnoty mieszkaniowej nie jest stroną przedmiotowego postępowania w sprawie dotyczącej obowiązku usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w elementach wspólnych budynku przy ul. C. [...] w K., nałożonego na Wspólnotę Mieszkaniową. Obowiązek wykonania robót dotyczył bowiem dachu czyli części wspólnej budynku. Dlatego stroną postępowania jest wyłącznie wspólnota mieszkaniowa reprezentowana przez zarząd.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżąca spółka A z siedzibą w K. zarzuciła rażącą obrazę art. 127 § 1 w zw. z art. 28 k.p.a. polegającą na uniemożliwieniu jej udziału w sprawie pomimo, że posiadała interes prawny w przedmiotowym postępowaniu. Zdaniem skarżącej spółki, jej interes prawny wynika z prawa własności. Jako właściciel lokali w przedmiotowym budynku, spółka jest współwłaścicielem części wspólnych tego budynku, w tym dachu. Z udziałem tym wiążą się ciężary i obowiązki związane z utrzymaniem części wspólnych w stanie należytym. W związku z tym skarżąca poniesie znaczny ciężar w remoncie dachu budynku, a tym samym jej interes prawny jest niepodważalny. Z tego zaś względu powinna być uznana za stronę spornego postępowania oraz mieć zapewnione prawo do udziału w nim.
Odpowiadając na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a więc polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego.
Wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Oznacza to między innymi, że sąd nie może w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się jedynie do zarzutów sformułowanych w skardze, ale także powinien wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu.
Kwestią sporną niniejszego postępowania było to, czy członek wspólnoty mieszkaniowej powinien być uznany za stronę postępowania administracyjnego dotyczącego nałożenia na wspólnotę obowiązku określonych robót w częściach wspólnych budynku.
Wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 28 K.p.a., stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
Zatem o uznaniu określonego podmiotu za stronę decyduje posiadanie interesu prawnego. Pojęcie to było przedmiotem szerokich rozważań sądów oraz doktryny. Istoty interesu prawnego należy upatrywać w jego związku z konkretną normą prawa (może to być norma należąca do każdej dziedziny prawa, nie tylko prawa administracyjnego), na podstawie której określony podmiot, w określonym stanie faktycznym, może domagać się konkretyzacji jego uprawnień lub obowiązków, bądź żądać przeprowadzenia kontroli określonego aktu lub czynności w celu ochrony jego praw lub obowiązków przed naruszeniami dokonanymi tym aktem doprowadzenia tego aktu do stanu zgodnego z prawem. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego sprowadza się zatem do ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu.
Ponadto w orzecznictwie podkreśla się również, iż interes prawny powinien być indywidualny, konkretny, bezpośredni, realny, czyli nie przewidywany w przyszłości ani hipotetyczny i znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, które uzasadniały zastosowanie normy prawa materialnego (zob. wyrok NSA z 24 listopada 2004 r. w sprawie OSK 919/04, wyroki NSA: z 17 kwietnia 2007 r. w sprawie I OSK 755/06; z 2 lutego 1996 r., w sprawie IV SA 846/95; z 8 października 1987 r. w sprawie IV SA 498/87; wyrok WSA w Warszawie z 28 października 2005 r. w sprawie IV SA/Wa 1321/05, orzeczenia opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach na stronie www.nsa.gov.pl). Innymi słowy mieć interes znaczy to samo, co ustalić przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można żądać skutecznie czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby, albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby (zob. wyrok NSA z 28 grudnia 2007 r. w sprawie I OSK 1387/07, opublikowany w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach na stronie www.nsa.gov.pl).
Od tak pojmowanego interesu należy odróżnić interes faktyczny, to jest stan, w którym dany podmiot jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego.
Powyższe prowadzi do konkluzji, że w sytuacji, gdy postępowanie administracyjne dotyczy części wspólnej nieruchomości, stroną postępowania jest wspólnota reprezentowana przez zarząd (zob. postanowienie NSA z 19 lutego 2009 r. w sprawie II OZ 157/09, niepubl.). Zasadą bowiem jest, iż członkowie wspólnoty w sprawach jej dotyczących nie występują samodzielnie. Odstępstwo od powyższej zasady wynika z ukształtowanego w tej kwestii orzecznictwa sądów administracyjnych. W orzecznictwie tym wyrażony został pogląd, że w pewnych sytuacjach członek wspólnoty może samodzielnie występować jako strona postępowania. Jeżeli członek wspólnoty mieszkaniowej wykaże swój indywidualny, własny interes prawny, to istnieje podstawa, aby mógł wystąpić jako strona zainteresowana w postępowaniu administracyjnym w sprawie, w której może wystąpić także wspólnota (zob. wyroki NSA: z 13 grudnia 1999 r. w sprawie IV SA 1996/97; z 21 lipca 2004 r. w sprawie IV SA 2061/02; z 19 października 2004 r., w sprawie IV SA 1522/03, opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach na stronie www.nsa.gov.pl).
W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie skarżąca spółka nie wykazała ścisłego związku pomiędzy jej sytuacją prawną związaną z własnością lokali, a przedmiotem prowadzonego postępowania administracyjnego. Fakt, iż obowiązek wykonania określonych czynności dotyczył części wspólnych budynku (dachu), nie legitymuje indywidualnie skarżącej spółki do udziału w postępowaniu. Również ciężary i obowiązki związane z utrzymaniem części wspólnych w stanie należytym, w tym konieczność poniesienia przez skarżącą znacznego ciężaru w kosztach remontu dachu budynku i zaciągnięcia zobowiązań finansowych w związku z nakazem wynikającym z decyzji organu I instancji nie świadczy o interesie prawnym skarżącej, a jedynie o interesie faktycznym.
Z tego powodu organ II instancji trafnie uznając, iż odwołanie nie pochodziło od strony postępowania, umorzył postępowanie odwoławcze na mocy art. 138 § 3 K.p.a.
Mając powyższe na względzie Sąd, nie dopatrując się naruszeń prawa, na mocy art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę jako bezzasadną.