Uzasadnienie
W dniu 11 lipca 2000 r. skarżący M. J. zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotny, przedkładając m.in. świadectwo pracy z "A" w B. Spółka Akcyjna, z którego wynikało, że w okresie od 2 września 1968 r. do 9 maja 1991 r. wykonywał pracę w szczególnych warunkach.
Decyzją z dnia 25 lipca 2000 r. Prezydent Miasta orzekł o uznaniu skarżącego za osobę bezrobotną od dnia 11 lipca 2000 r. i odmówił przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych, zaś decyzją z dnia 10 sierpnia 2000 r. przyznał skarżącemu prawo do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 25 lipca 2000 r. Następnie decyzją z dnia 2 lutego 2001 r. Prezydent Miasta orzekł o utracie przez skarżącego prawa do zasiłku dla bezrobotnych z dniem 25 stycznia 2001 r. z powodu upływu okresu jego pobierania.
Pismem z dnia 17 października 2001 r. skierowanym do Powiatowego Urzędu Pracy w B. skarżący zwrócił się o przyznanie zasiłku przedemerytalnego. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że w okresie od 2 września 1968 r. do 9 maja 1991 r. wykonywał prace w szczególnych warunkach w "A" w B. Na potwierdzenie tej okoliczności załączył świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach wystawione w dniu 27 września 2001 r. przez "B" Spółka Akcyjna w B. W tych okolicznościach Prezydent Miasta decyzją z dnia 6 listopada 2001 r. nr [...], powołując się na treść art. 37j ust. 1 i 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu orzekł o przyznaniu skarżącemu zasiłku przedemerytalnego od dnia 19 października 2001 r., a decyzją z dnia 7 listopada 2001 r. orzekł o utracie przez niego statusu osoby bezrobotnej z tym dniem.
Skarżący od decyzji z dnia 6 listopada 2001 r. odwołał się podnosząc, iż już w lipcu 2000 r. spełniał warunki do przyznania mu zasiłku przedemerytalnego, gdyż z przedstawionych przez niego w dniu rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy w B. dokumentów - świadectwa pracy, wynikało, że pracował w szczególnych warunkach. Podniósł nadto, że pracownik urzędu pracy przyjmujący dokumenty nie poinformował go o możliwości złożenia wniosku o przyznanie zasiłku przedemerytalnego, zaś on sam o takiej możliwości dowiedział się przypadkowo.
Rozpoznając odwołanie skarżącego Wojewoda decyzją z dnia 14 stycznia 2002 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Uzasadniając swoją decyzję organ odwoławczy powołał się na treść art. 37j ust. 1 i 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu i wywiódł, że skarżący spełnił warunki do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego w dniu 18 października 2001 r., gdyż dopiero w tym dniu udokumentował ponad 15 lat wykonywania prac w szczególnych warunkach i przedłożył stosowny dokument wystawiony w dniu 27 września 2001 r. Organ wskazał nadto, że wprawdzie skarżący zarejestrował się jako bezrobotny w Powiatowym Urzędzie Pracy w B. w dniu 11 lipca 2000 r., ale skoro świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach przedłożył w dniu 18 października 2001 r. to zgodnie z brzmieniem art. 371 ust. 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu prawo do zasiłku przysługuje skarżącemu od dnia 19 października 2001 r. Organ odwoławczy wskazał, że w myśl § 2 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, okres pracy w szczególnych warunkach stwierdza pracodawca (zakład pracy) na podstawie dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 pkt 2 rozporządzenia, lub w świadectwie pracy.
Brak świadectwa wykonywania prac w szczególnych warunkach lub tylko stwierdzenie wykonywania pracy tego rodzaju przez określony okres w innym dokumencie, bez wskazania podstawy prawnej należy traktować jako brak dowodu na potwierdzenie wykonywania pracy w szczególnych warunkach.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący ponownie podniósł, że w dniu rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy w B. spełniał warunki do przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego. Wskazał, iż przedłożył świadectwo pracy wystawione przez "A" w B., z którego wynikało, że przez 23 lata wykonywał pracę w szczególnych warunkach. Wskazał nadto, że żaden z pracowników urzędu nie poinformował go wówczas, iż może złożyć wniosek o przyznanie zasiłku przedemerytalnego.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.
Stosownie do przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sadów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270).
Rozpoznając skargę Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 371 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. z 2001 r. nr 6, poz. 56 ze zm.), który miał zastosowanie w niniejszej sprawie w chwili orzekania przez organ drugiej instancji na podstawie art. 10 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół (Dz.U. nr 154, poz. 1793), zasiłki przedemerytalne przysługują od następnego dnia po dniu zarejestrowania się uprawnionej osoby w powiatowym urzędzie pracy albo od następnego dnia po dniu złożenia wniosku i dokumentów niezbędnych do ustalenia tych uprawnień.
Z przepisu tego wynika, w szczególności z użycie spójnika "albo", że ustawodawca przewidział dwie niezależne od siebie sytuacje określające datę przyznania zasiłku przedemerytalnego: pierwszą- zarejestrowanie się osoby uprawnionej w urzędzie pracy i drugą - złożenie wniosku i dokumentów niezbędnych do ustalenia uprawnień.
W niniejszej sprawie organy administracji wzięły pod uwagę jedynie dzień złożenia wniosku i dokumentów niezbędnych do ustalenia uprawnień skarżącego, pominęły zaś dzień jego zarejestrowania się w urzędzie pracy. Wskazać w tym miejscu należy, że treść zacytowanego przepisu nie wskazuje, aby w pierwszej sytuacji określającej datę przyznania zasiłku przedemerytalnego, czyli zarejestrowania się w urzędzie pracy, ustawodawca uzależniał określenie daty przyznania tego prawa, także od złożenia dokumentów niezbędnych do ustalenia uprawnień. Ustawodawca wyszedł z założenia, że podczas rejestracji w urzędzie pracy organ administracji publicznej jest zobowiązany tak dokładnie zbadać sytuację prawną rejestrującego się, aby już w chwili rejestracji wybrać najodpowiedniejsze dla niego świadczenie. Nie jest przy tym istotne że zasiłek przedemerytalny przysługuje na wniosek. Zgodnie bowiem z art. 9 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.
W chwili rejestracji organ administracji publicznej winien zatem wskazać rejestrującemu się możliwość złożenia przez niego wniosku o przyznanie zasiłku przedemerytalnego zwłaszcza w sytuacjach, takich jak w niniejszej sprawie, w których ze złożonych w chwili rejestracji dokumentów wynika, że zasiłek ten może przysługiwać.
Wskazać też należy, że fakt, iż w złożonej przez skarżącego w chwili rejestracji dokumentacji nie było świadectwa pracy w szczególnych warunkach (było jedynie "zwykłe"' świadectwo pracy) nie stało na przeszkodzie w przyznaniu skarżącemu zasiłku przedemerytalnego od dnia następnego po dniu zarejestrowania się. Po pierwsze w chwili rejestracji skarżącego nie obowiązywał przepis art. 37j ust. 1a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, który stanowił, aby okresy wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, są uwzględniane po przedłożeniu odpowiedniej dokumentacji, zgodnie z wymogami określonymi w odrębnych przepisach, bądź na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu, po drugie gdyby skarżący został pouczony o możliwości złożenia wniosku o przyznanie zasiłku przedemerytalnego, to musiałby być także pouczony o koniecznym świadectwie pracy w szczególnych warunkach, skoro zaś świadectwo takie uzyskał w 2001 r. i stwierdzało ono pracę w szczególnych warunkach w okresie od 1968 r. do 1991 r., to również uzyskałby je w 2000 r. Ewentualne późniejsze złożenie takiego świadectwa nie stanowiłoby przy tym przeszkody w przyznaniu zasiłku przedemerytalnego od następnego dnia po dniu zarejestrowania, gdyż, jak już powiedziano, treść art. 371 ust. 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu nie wskazuje, aby w pierwszej sytuacji określającej datę przyznania zasiłku przedemerytalnego, czyli zarejestrowania się w urzędzie pracy, ustawodawca uzależniał określenie daty przyznania tego prawa, także od złożenia dokumentów niezbędnych do ustalenia uprawnień.
Zatem, wydając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organy administracji publicznej dopuściły się naruszenia przepisu art. 371 ust. 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, błędnie przyjmując, że skarżącemu zasiłek przedemerytalny przysługuje od 19 października 2001 r., a nie od dnia następnego po dniu zarejestrowania, czyli od dnia 12 lipca 2000 r.
Mając powyższe na względzie Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 97 § 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sadów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
Stosownie do treści art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w razie uwzględnienia skargi Sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. W niniejszej sprawie Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji mogą być wykonane, gdyż spór dotyczy daty przyznania zasiłku przedemerytalnego, nie zaś prawa tego co do zasady.
Rozpoznając ponownie sprawę organy administracji uwzględnią przedstawioną wyżej wykładnię zastosowanych w niniejszej sprawie przepisów ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.