Uzasadnienie
3 II SA/Gd 311/03
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 20 stycznia 2003 r. Nr [...] Wojewoda[...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960) po rozpatrzeniu odwołania A. R. od decyzji Burmistrza Miasta [...] z dnia 23 listopada 2002 r. Nr [...] orzekającej o jego wymeldowaniu z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w P., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia stwierdzono, że przesłanki warunkujące wymeldowanie z pobytu stałego w drodze decyzji administracyjnej sformułowane są w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z dnia 10 kwietnia 1974 r. (Dz. U. Nr 32 z 1984 r., poz. 174 z późn. zm.). Wskazany artykuł stanowi, że podmiotem decyzji o wymeldowaniu może być jedynie osoba, która:
- - utraciła uprawnienia do przebywania w lokalu, którego dotyczy postępowanie oraz lokal ten opuściła bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się z niego, lub
- - bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim przez okres co najmniej 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić.
Jednak po opublikowaniu orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002r., sygn. akt K 20/01 (Dz. U. Nr 78, poz. 716) badanie posiadania bądź utraty uprawnień do przebywania w lokalu nie może mieć wpływu na zameldowanie bądź wymeldowanie, ponieważ jest niezgodne z Konstytucją. Czynność zameldowania ma bowiem charakter ewidencyjny, a więc powinna odzwierciedlać faktyczne zamieszkiwanie w danym lokalu, a nie rodzić uprawnienia do niego.
W przedmiotowej sprawie w oparciu o wyjaśnienia stron postępowania oraz zeznania świadków przyjęto, że A. R. nie zamieszkuje w lokalu nr 4 przy ul. [...] nr [...] w P..
Ustalono również, że odwołujący się nigdy nie występował z roszczeniem o przywrócenie naruszonego posiadania, w związku z czym przyjęto, że opuszczenie przedmiotowego mieszkania miało charakter dobrowolny. Zachodziły zatem przesłanki uzasadniające decyzję o wymeldowaniu.
Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł A. R. stwierdzając, że została ona podjęta przed wyjaśnieniem wszystkich okoliczności stanu faktycznego oraz stwierdzając, że opuszczenie lokalu przy ul.[...] [...] w P. spowodowane było konfliktem rodzinnym, nadal natomiast pozostają tam jego rzeczy osobiste. Skarżący stwierdził również, że nie zrezygnował z dochodzenia swoich praw przed sądem cywilnym ale nie wiedział w jakim trybie mają one być zrealizowane, a organy administracji nie udzieliły mu w tym zakresie dostatecznych informacji.
W odpowiedzi na powyższą skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie powtarzając argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).
Art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
W rozpatrywanej sprawie dla oceny prawidłowości postępowania organów administracji zasadniczego znaczenia nabierają postanowienia art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, który w dacie orzekania przez organ administracji określał, że wymeldowaniu podlega osoba, która:
- - utraciła uprawnienia do przebywania w lokalu, którego dotyczy postępowanie oraz lokal ten opuściła bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się z niego lub,
- - bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim przez okres co najmniej 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić.
Postanowienia tego przepisu uległy jednak modyfikacji po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01, w którym stwierdzono, że instytucja zameldowania ma charakter ewidencyjny (rejestracja stanu faktycznego) i powinna odzwierciedlać faktyczne zamieszkiwanie w danym lokalu, a nie rodzić uprawnienia do tego lokalu. Dlatego też od daty opublikowania tego orzeczenia w postępowaniu o wymeldowanie badaniu podlega jedynie przesłanka opuszczenia konkretnego lokalu oraz dobrowolność tego faktu.
W rozpatrywanej sprawie okolicznością bezsporną między stronami jest opuszczenie miejsca zameldowania przez A. R.. Sporną okolicznością pozostaje natomiast ustalenie czy fakt ten miał charakter dobrowolny. W niektórych przypadkach jest to okoliczność bardzo trudna do ustalenia, dlatego też pewną pomocą w tym zakresie może służyć stanowisko wypracowane przez Naczelny Sąd Administracyjny, który w wyroku z dnia 12 kwietnia 2001 r. sygn. V SA 3078/00, LEX nr 78937 stwierdził, że "Za równoznaczną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych należy uznać nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i do niego nie dopuszczona, a nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu.
W przedmiotowej sprawie faktem bezspornym jest, że A. R. po opuszczeniu miejsca zameldowania nie występował na drogę postępowania sądowego o przywrócenie naruszonego posiadania. Świadczą bowiem o tym jego własne oświadczenia. Stanu tego nie zmienia to, że skarżący na etapie postępowania administracyjnego deklarował zamiar wystąpienia na drogę postępowania sądowego. De facto jednak z uprawnienia tego nie skorzystał. Dlatego też należy stwierdzić, że opuszczenie lokalu było dobrowolne a zatem postępowanie organów administracji należało uznać za prawidłowe, w związku z czym Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.