Uzasadnienie
Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPF 5 sierpnia 2014 r. skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
W świetle złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym - wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jest osobą niepracującą, nie posiada nieruchomości, poza nieruchomością rolną o powierzchni 1127 m2, ani żadnego majątku. Utrzymuje się dzięki pomocy dziadków.
Celem weryfikacji danych zawartych we wniosku o przyznane prawa pomocy, wnioskodawca został zobowiązany do przedłożenia – w terminie czternastu dni od dnia doręczenia wezwania – szeregu dokumentów, tj.:
- - wyciągów wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę osobistych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z ostatnich trzech miesięcy, ze szczególnym uwzględnieniem aktualnych sald rachunków i wysokości środków zgromadzonych na lokatach lub oświadczenia o ich nieposiadaniu,
- - oświadczenia o konkretniej wysokości dochodów, które wnioskodawca otrzymuje od ojca i dziadków w skali miesiąca na swoje utrzymanie,
- - oświadczenia, czy wnioskodawca zamieszkuje razem z dziadkami i/lub ojcem, jeśli tak – zobowiązać do przedstawienia zaświadczeń o wysokości dochodów ojca wnioskodawcy oraz jego dziadków lub innych dokumentów, z których wynika aktualna wysokość świadczeń uzyskiwanych przez te osoby,
- - odpisów zeznań podatkowych za 2012 rok, złożonych przez wnioskodawcę, jeśli w roku podatkowym 2012 osiągał dochody,
- - dokument z urzędu pracy potwierdzający pozostawanie przez wnioskodawcę osobą bezrobotną,
- - oświadczenia, czy wnioskodawca korzysta w jakimkolwiek zakresie z pomocy społecznej, jeśli tak – to do przedłożenia stosownych decyzji w tym zakresie,
- - dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych przez wnioskodawcę miesięcznych wydatków związanych z kosztami utrzymania (opłata za czynsz, wodę, energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, wywóz nieczystości itp.),
- - oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawcę pojazdów mechanicznych (podania marki, modelu, roku produkcji i aktualnej wartości rynkowej).
Stosowne wezwanie zostało wnioskodawcy doręczone na podany przez niego adres do korespondencji 25 sierpnia 2014 r. W piśmie z 5 września 2014 r. wnioskodawca oświadczył, że nie posiada kont, ani lokat dewizowych. Od dziadków otrzymuje wyżywienie i spanie, czasami 100 zł miesięcznie. Zamieszkuje razem z dziadkami, dlatego nie ponosi kosztów utrzymania mieszkania; Nie składał zeznań podatkowych w 2012 r.; Nie posiada pojazdów mechanicznych.
W myśl art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwana p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika procesowego następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Z powołanej regulacji normatywnej wynika, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane.
Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że wnioskodawca nie udowodnił dostatecznie, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Zważyć należy, że rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz opiera się na danych, oświadczeniach i dokumentach przedstawionych przez stronę. Stosownie bowiem do treści art. 252 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym.
Oświadczenie, o którym mowa w art. 252 § 1 ww. ustawy złożone przez wnioskodawcę nie zawierało dostatecznych i wyczerpujących danych koniecznych do oceny jego rzeczywistej sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych. W szczególności, wnioskodawca pominął fakt prowadzenia gospodarstwa domowego wspólnie z dziadkami, co jest niewątpliwe w sytuacji, gdy – jak wynika z treści złożonego przez niego oświadczenia – pozostaje na ich utrzymaniu ("otrzymuje wyżywienie i spanie"). Nie przedstawił on też w konsekwencji ich sytuacji zarobkowej i majątkowej.
W zarządzeniu wydanym przez referendarza sądowego rozpatrującego złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy wskazano precyzyjnie jakie oświadczenia oraz jakie dokumenty źródłowe należy przedstawić, by oświadczenie wnioskodawcy mogło uzyskać walor pełnego i wyczerpującego.
Warto podkreślić, że przepis art. 255 p.p.s.a., który miał w sprawie zastosowanie, nakłada na wnioskodawcę obowiązek współdziałania z sądem, czy referendarzem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć z kolei wpływ na dokonywaną ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. B. Dauter, Gromadzenie materiału dowodowego. Obowiązek współdziałania strony z sądem [w:] S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka – Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, s. 244).
W niniejszym stanie faktycznym, w odpowiedzi na wezwanie referendarza o dokumenty źródłowe wnioskodawca nadesłał wyjaśnienia, które nie można uznać za wyczerpująco wyjaśniające zaistniałe wątpliwości co do jego sytuacji dochodowej, rodzinnej i majątkowej oraz członków rodziny pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Nadal bowiem niewyjaśniona została kwestia wysokości dochodów dziadków skarżącego, ich ewentualnych zasobów pieniężnych jak i kosztów utrzymania przypadających na poszczególnych członków rodziny.
Jak wskazano powyżej, przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie może mieć miejsce, gdy strona wykaże obiektywny i rzeczywisty brak możliwości poniesienia kosztów postępowania. Oznacza to, że rozpoznający wniosek referendarz nie może sytuacji materialnej i życiowej wnioskodawcy domniemywać.
W realiach sprawy - wobec braku wyczerpującego wyjaśnienia aktualnej sytuacji finansowej wnioskodawcy i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym - nie jest możliwe określenie, że nie może on ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. Rzeczywista sytuacja majątkowa i zarobkowa strony – z uwagi na postawę samego wnioskodawcy - nie może być bowiem ustalona w sposób dokładny, jak to winno mieć miejsce zgodnie z cytowanym wyżej art. 252 § 1 ustawy.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że niewykonanie, bądź tylko częściowe wykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06; orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym bierność wnioskodawcy w powyższym zakresie należy postrzegać jako niewykazanie przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W konsekwencji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ww. ustawy orzeczono jak w sentencji postanowienia, odmawiając przyznania prawa pomocy w żądanym przez wnioskodawcę zakresie.