Uzasadnienie
Orzeczeniem z dnia 28 czerwca 2001r. nr [...] Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w L. na podstawie art. 3 ust. 1 pkt. 3, art. 4 ust. 3, art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 ze zm.) zaliczył J. S. do lekkiego stopnia niepełnosprawności na okres do 30 czerwca 2003r.
W uzasadnieniu wskazano, że stan zdrowia kwalifikuje wnioskodawcę do lekkiego stopnia niepełnosprawności. Nie wymaga on jednak pomocy innych osób i jest zdolny do wykonywania zatrudnienia.
Odwołanie od powyższego orzeczenia wniósł J. S., wskazując w uzasadnieniu wskazał, że jest osobą chorą bez pracy i środków do życia. Jednocześnie wniósł on o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od powyższego orzeczenia.
Postanowieniem z dnia 24 września 2001r. Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w B., na podstawie art. 134 kpa (Dz. U. Nr 9, poz. 26 ze zm.) oraz art. 6 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz o zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 ze zm.) stwierdził niedopuszczalność odwołania z powodu uchybienia terminu do wniesienia odwołania.
W uzasadnieniu organ wskazał, że orzeczenie Powiatowego Zespołu odebrał skarżący w dniu 10 lipca 2001r. W orzeczeniu znajdowało się pouczenie o przysługującym prawie do odwołania w ciągu 14 dni od jego otrzymania do Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w B. za pośrednictwem zespołu, który orzeczenie wydał. Odwołanie skarżącego wpłynęło do Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w L. w dniu 30 sierpnia 2001r.
Skargę na powyższe postanowienie wniósł J. S..
W uzasadnieniu wskazał on, że nie był świadomy tego, że może się odwołać w terminie 14 dni od postanowienia organu I instancji. Przyznał również, iż o możliwości odwołania dowiedział się dopiero wtedy, gdy zgłosił się do Ośrodka po świadczenie pieniężne, które sądził, że uzyska na podstawie przedłożonego orzeczenia o zaliczeniu go do osób niepełnosprawnych.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w B. wniósł o jej oddalenie.
W uzasadnieniu organ wskazał, że odwołanie złożone po terminie nie mogło być rozpatrzone pod względem merytorycznym. Skarżący wnosząc o przywrócenie terminu winien udowodnić, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Zdaniem organu odwoławczego uchybienie terminu było skutkiem niedbalstwa lub zaniedbania ze strony skarżącego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 53 poz.1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
Kontrolując zaskarżone postanowienie pod względem jego zgodności z prawem Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
W myśl przepisu art. 6 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776, z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, powiatowe zespoły do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności orzekają jako pierwsza instancja, zaś wojewódzkie zespoły – jako druga instancja.
Zgodnie z art. 129 § 1 i 2 kpa odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie od dnia jej ogłoszenia stronie.
Przepis art. 134 kpa przewiduje z kolei, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.
Niedopuszczalność odwołania wynikać może z przyczyn przedmiotowych, obejmujących przypadki wyłączenia przez przepisy prawne możliwości zaskarżenia decyzji w toku instancji, oraz z przyczyn podmiotowych, dotyczących np. sytuacji wniesienia odwołania przez podmiot nie posiadający legitymacji do wniesienia odwołania albo wniesienia odwołania przez stronę nie mającą zdolności do czynności prawnych.
Ponadto warunkiem skuteczności czynności procesowej jakim jest wniesienie odwołania jest zachowanie ustawowego terminu do jego dokonania. Uchybienie ustawowego terminu wywołuje skutek w postaci bezskuteczności odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji.
W przypadku negatywnego wyniku czynności podjętych w postępowaniu wstępnym organ odwoławczy wydaje postanowienie o niedopuszczalności odwołania albo o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania.
W rozpoznawanej sprawie skarżący bezspornie uchybił terminowi do wniesienia odwołania od orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności i w tym zakresie ustalenia organu drugiej instancji są prawidłowe. Jak bowiem wynika z akt administracyjnych, decyzja organu pierwszej instancji doręczona została J. S. w dniu 10 lipca 2001r., czego skarżący nie kwestionuje, natomiast odwołanie nadane zostało w urzędzie pocztowym w dniu 28 sierpnia 2001r. (vide: potwierdzenie odbioru i odwołanie k. 29, 31 akt administracyjnych).
Jednakże w odwołaniu w sposób jednoznaczny zawarta została prośba o przywrócenie uchybionego terminu do jego złożenia.
Przywrócenie terminu jest instytucją procesową mającą na celu ochronę strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia czynności procesowej. Art. 58 § 1 i 2 k.p.a., stanowi, iż w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy; prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu jednocześnie dopełniając czynności, dla której określony był termin.
W przypadku złożenia przez stronę odwołania z uchybieniem terminu i prośby o przywrócenie terminu, organ administracji obowiązany jest rozpoznać zgłoszoną prośbę, a postanowienie w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia odwołania nie może być wydane przed ostatecznym rozstrzygnięciem prośby o przywrócenie terminu. Od rozstrzygnięcia tego zależy bowiem czy czynność została dokonana w terminie, który to termin został stronie przywrócony, czy też po jego upływie - w przypadku nieuwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu. Wydanie postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu przed rozpatrzeniem prośby o przywrócenie terminu jest niezgodne z prawem. (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 stycznia 1999 r. sygn. akt SA/Sz 306/98 cyt. za B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz., Wydawnictwo C.H. Beck 2004, str. 585).
Prośba o przywrócenie terminu złożona przez skarżącego nie została przez wskazany wyżej organ odwoławczy rozpoznana. W toku postępowania doszło zatem do naruszenia przepisów postępowania - art. 58 k.p.a. i art. 134 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Ponownie rozpatrując sprawę Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w B. winien dokonać oceny złożonego wniosku o przywrócenie terminu z punktu widzenia spełnienia przesłanek art. 58 § 1 i 2 k.p.a. Prawidłowo stosując przepisy postępowania administracyjnego winien wskazany wyżej organ zwrócić się do skarżącego o uprawdopodobnienie zarówno braku winy w uchybieniu terminu jak i zachowania terminu siedmiodniowego liczonego od daty ustania przyczyny uchybienia terminu.
Dopiero po niezbędnym uzupełnieniu prośby, w zależności od dokonanej oceny, czy istnieją przesłanki do przywrócenia terminu, podejmie organ dalsze czynności zmierzające do rozpatrzenia odwołania lub wydania postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do złożenia odwołania. Tym samym bez znaczenia prawnego pozostały argumenty podniesione przez organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę i odnoszące się oceny zasadności przywrócenia terminu w sytuacji, gdy w sprawie nie wydane zostało rozstrzygnięcie w przedmiocie przywrócenia terminu, a odpowiedź na skargę rozstrzygnięcia tego zastąpić nie może.
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji wyroku.
Sąd nie zawarł w wyroku obligatoryjnego rozstrzygnięcia wynikającego z przepisu art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określającego, czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana, bowiem zaskarżone postanowienie z istoty nie nadaje się do wstrzymania, wobec czego orzeczenie w tym przedmiocie nie było celowe.