Uzasadnienie
P. W. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie z kosztów sądowych. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe ze swoją matką. Utrzymuje się z dochodów z tytułu umowy o pracę w wysokości 2 800 zł miesięcznie (brutto). Jego matka zaś uzyskuje emeryturę w wysokości 1 577,08 zł miesięcznie brutto. Wnioskodawca wskazał w treści urzędowego formularza, że posiada dom o powierzchni 120 m2 oraz nieruchomość rolną o powierzchni 0,4 ha, a także nieruchomość gruntową o powierzchni 1975 m2. Wyliczył, że ponoszone przez niego wydatki na utrzymanie gospodarstwa domowego wynoszą miesięcznie około 3 100 zł (w tym wyżywienie, leki, środki czystości, dojazdy do pracy, energia, spłata kredytu, telefon). Podkreślił, że z uwagi na sytuację rodzinną i majątkową nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w swojej sprawie, w tym kosztu wpisu od skargi, bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i matki.
Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – tekst jednolity), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3 art. 245 tejże ustawy). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 cytowanej ustawy).
Wskazane przepisy stanowią wyjątek od zasady, wynikającej z treści art. 199 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którą na stronie ciąży obowiązek pokrycia kosztów postępowania wywołanych jej udziałem w sprawie. Zatem, rzeczą wnioskodawcy, jako zainteresowanego, jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach.
W związku z powziętymi wątpliwościami, co do stanu majątkowego i sytuacji zarobkowej skarżącego, na podstawie art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pismem z dnia 23 lutego 2011 r. (doręczonym stronie w dniu 8 marca 2011 r.), wezwano wnioskodawcę do przedłożenia – w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania – dokumentów źródłowych, takich jak w szczególności: wyciągi z kont bankowych, oświadczenie w przedmiocie posiadanych nieruchomości oraz dokumentów obrazujących ponoszenie wykazywanych we wniosku wydatków.
W odpowiedzi na powyższe, wnioskodawca nadesłał do sądu pismo, a wraz z nim wyciągi z kont bankowych – ze wspólnego konta jego i matki (wynika z nich, że wnioskodawca otrzymuje wynagrodzenie w dwóch/trzech ratach miesięcznych wysokości – w grudniu 2011 r. – 1047,33 zł, 1860,07 zł, 1950,67 zł, w styczniu 2012 r. – 1950 zł oraz 2022,67 zł w lutym 2012 r. – 1950,67 zł oraz 2022,67 zł; jego matka otrzymuje emeryturę w kwocie 1320,14 zł miesięcznie). Ponadto, przedłożył oświadczenia o nie posiadaniu lokat i kont dewizowych przez siebie i matkę oraz decyzje wymiarowe w sprawie podatku od nieruchomości. Powyższe dokumenty wskazują, że wnioskodawca jest właścicielem w sumie pięciu nieruchomości, w tym – opisanego na formularzu PPF – domu o powierzchni 120 m2 w Z., nieruchomości zabudowanej domkiem letniskowym w K. B., nieruchomości zabudowanej domkiem rekreacyjnym o powierzchni 68,20 m2 w miejscowości G. (grunt o powierzchni 1000 m2) oraz nieruchomości gruntowej o powierzchni 2 356 m2 przy ul. [...] w P. Wnioskodawca oświadczył, że osiąga pożytków z nieruchomości, gdyż ich nie wynajmuje, ani nie dzierżawi.
Nadesłane kserokopie rachunków obrazują ponoszenie kosztów na poziomie opisanym w treści urzędowego formularza PPF. Nie przedłożono jednak dowodu ponoszenia raty kredytu w kwocie 1388 zł. Ponadto, wnioskodawca oświadczył, że nie pobiera dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych oraz jest właścicielem samochodu osobowego marki Fiat Uno, rocznik 2000, o wartości 1800 zł, zaś jego matka – Avia A31 LSJ, rocznik 1991, o wartości 3000 (samochód z powodu uszkodzenia nie jest użytkowany).
Oceniając przedstawione okoliczności, uznać należy, że wnioskodawca nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przedstawione przez niego okoliczności dotyczące dochodów w jego gospodarstwie domowym wskazują, że miesięczny dochód rodziny wnioskodawcy kształtuje się na poziomie co najmniej 3 300 zł netto (dochody wnioskodawcy i jego matki). Poza tym, wnioskodawca posiada duży majątek w postaci domu o powierzchni 120 m2 i czterech innych nieruchomości gruntowych, w tym dwóch zabudowanych domkami letniskowymi. Zarówno zatem osiągane stałe dochody jak i posiadany majątek, z którego można czerpać pożytki poprzez np.: wynajem lub dzierżawę nieruchomości rolnej, czy budynkowej nie uzasadniają twierdzenia o niemożności poniesienia przez skarżącego kosztów sądowych w niniejszej sprawie.
W ocenie referendarza, sytuacja majątkowa wnioskodawcy jest bardzo dobra, a dodatkowo i zarobki, które on osiąga nie są niskie. Wnioskodawca ma możliwość czerpania pożytków z posiadanego majątku, względnie zaciągnięcia kredytu pod hipotekę posiadanych nieruchomości, a w ostateczności – spieniężenia jednej z posiadanych nieruchomości w celu uzyskania dodatkowych środków finansowych. W tej sytuacji uznać należało, że wnioskodawca nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej matki.
Przypomnieć w tym miejscu należy, o czym mowa już była powyżej, iż instytucja prawa pomocy, stanowiąc rodzaj ulgi w obowiązku uiszczenia daniny publicznej z tytułu prowadzenia postępowania przed sądem, ustanowiona została z myślą o osobach ubogich, których trudna sytuacja materialna uniemożliwia dostęp do sądu. Skarżący – posiadając majątek w postaci pięciu nieruchomości oraz dysponując stałymi dochodami, do grona osób ubogich nie należy. Wskazać przy tym należy, iż udzielenie prawa pomocy oznacza przerzucenie kosztów postępowania sądowego ze skarżących na innych obywateli – z ich danin pochodzą bowiem dochody budżetu państwa, z których pokrywanie są wydatki budżetowe. Dlatego też, może mieć miejsce w przypadku osób, których stan majątkowy i dochody są niskie, lecz taka sytuacja nie ma miejsca odniesieniu do wnioskodawcy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 grudnia 2004 r., sygn. akt FZ 507/04, nie publikowane).
Z tych względów, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono, jak w sentencji postanowienia.