Uzasadnienie
Dyrektor Miejskiego Zarządu Dróg we W. decyzją z dnia 20 września 2001r., nr [...], wydaną na podstawie art. 40 ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. Nr 14, poz. 60 ze zm.) oraz § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 stycznia 1986 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o drogach publicznych (Dz. U. Nr 6, poz. 33 ze zm.) orzekł o nałożeniu na O. N. –F. kary pieniężnej w wysokości 5 920, 00 zł za samowolne zajęcie 16 m2 pasa drogowego z przeznaczeniem pod stoisko handlowe w okresie od 20 marca 2001 r. do 20 września 2001 r.
W uzasadnieniu Organ I instancji podał, iż za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarząd drogi pobiera karę pieniężną w wysokości dziesięciokrotnej opłaty za każdy dzień zajętego 1m2 pasa drogowego pod punkt handlowy, przy czym za zajęcie pasa drogowego drogi gminnej wynosi 0,20 zł, a zatem stawka dla ustalenia kary za każdy dzień zajęcia 1 m 2 pasa drogowego bez zezwolenia wynosi 2, 00 zł.
W odwołaniu skarżący wniósł o uchylenie decyzji albowiem w ustaleniach faktycznych Organ I instancji pominął sprawę negocjacji o wyznaczeniu nowego targowiska miejskiego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...], decyzją z dnia 15 października 2001 r. nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ II instancji jako podstawę prawną decyzji wskazał § 11 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o drogach publicznych, powołując się w uzasadnieniu na motywy decyzji Organu I instancji.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji oraz orzeczenie o kosztach postępowania według norm przepisanych, zarzucając tym decyzjom naruszenie art. 77 i 80 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, w tym faktu, iż skarżący został ukarany a inni kupcy nie.
W odpowiedzi na skargę Organ II instancji wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych powodów, niż te które wskazuje pełnomocnik skarżącego.
Zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie organy administracji publicznej nie określiły jakie zdarzenie faktyczne — zajęcie pasa drogowego przez obiekt handlowy, czy stoisko handlowe - było faktycznym motywem decyzji.
Podstawą materialnoprawną pobierania kar pieniężnych za zajęcie pasa drogowego był przepis art. 40 ust 4 ustawy o drogach publicznych, zgodnie z którym za zajęcie pasa drogowego i za umieszczenie w nim urządzeń nie związanych z funkcjonowaniem dróg pobiera się opłaty, a za niedotrzymanie warunków określonych w zezwoleniu lub zajęcie pasa bez zezwolenia pobiera się kary pieniężne, z zastrzeżeniem art. 22 ust. 2 ustawy o drogach publicznych.
W art. 40 ust. 7 ustawy o drogach publicznych ustawodawca udzielił Radzie Ministrów upoważnienia do określenia w drodze rozporządzenia między innymi kar pieniężnych za zajęcie pasa drogowego.
Organ II instancji jako podstawę prawną decyzji wskazał § 11 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o drogach publicznych.
Zgodnie z tym przepisem za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia, zarządca drogi pobiera karę pieniężną w wysokości dziesięciokrotnej opłaty, naliczanej na podstawie § 8 ust. 1, 2 i 3, podwyższonej o ryczałt za utrudnienia w ruchu ustalony na podstawie § 8 ust. 6 rozporządzenia w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o drogach publicznych
W myśl przepisu § 8 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o drogach publicznych za zajęcie pasa drogowego zarządca drogi pobiera opłatę w wysokości odpowiadającej iloczynowi: zajętej powierzchni m2, stawki opłaty za 1 m2 i liczby dni zajęcia pasa, określonej w zezwoleniu.
Dla dróg krajowych i wojewódzkich ustala się stawkę opłaty w wysokości 0,80 zł za każdy dzień zajęcia 1 m pasa drogowego. Dla dróg powiatowych i gminnych ustala się stawkę opłaty w wysokości 0,40 zł za każdy dzień zajęcia 1 m2 pasa drogowego.
Stawki opłat są dodatkowo zróżnicowane w § 8 ust. 4 poprzez obniżenie stawek o 50 % dla dróg krajowych, wojewódzkich, powiatowych i gminnych w stosunku do innych elementów pasa drogowego niż jezdnia, torowisko i ciągi piesze.
Jednakże ust. 4 § 8 rozporządzenia w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o drogach publicznych nie jest wymieniony w § 11 ust. 1 cytowanego rozporządzenia.
Zdaniem Sądu oznacza to, że w przypadku zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia niezależnie od tego czy to będzie jezdnia, torowisko, ciąg pieszy czy inne elementy pasa, kara naliczona będzie według stawek dla dróg krajowych i wojewódzkich w wysokości 0,80 zł za każdy dzień zajęcia 1 m2 pasa drogowego, a dla dróg powiatowych i gminnych w wysokości 0,40 zł za każdy dzień zajęcia 1 m2 pasa drogowego.
A zatem wskazana przez Organ II instancji stawka do naliczenia kary pieniężnej nie mieści się w zakresie § 11 ust. 1 w związku z § 8 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o drogach publicznych.
Rozporządzenie w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o drogach publicznych rozróżnia pod względem wysokości kary pieniężnej zajęcie pasa drogowego od umieszczenia w pasie drogowym obiektu handlowego lub usługowego.
Zgodnie z § 11 ust. 3 rozporządzenia w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o drogach publicznych za umieszczenie w pasie drogowym, bez zezwolenia zarządcy drogi, reklamy i obiektu handlowego lub usługowego, zarządca drogi pobiera karę pieniężną w wysokości dziesięciokrotnej opłaty naliczanej na podstawie § 10a.
Przepis ten sam w sobie przewiduje sztywną wysokość kary pieniężnej stanowiącą dziesięciokrotność opłaty naliczonej na podstawie § 10a rozporządzenia, z wyłączeniem uznania organu administracji publicznej co do wysokości kary.
Stawki tych opłat są dodatkowo zróżnicowane w zależności od wielkości miejscowości, na obszarze której obiekt został umieszczony. Zgodnie z ust. 3 § 10a rozporządzenia w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o drogach publicznych stawka opłaty za 1 m2 powierzchni pasa drogowego zajętego przez rzut poziomy obiektu handlowego lub usługowego oraz opłaty za 1 m powierzchni reklamy wynosi za każdy dzień zajęcia pasa zróżnicowany jest w zależności od wielkości miasta. I tak za umieszczenie obiektu handlowego na drodze gminnej w mieście powyżej 500 000 tysięcy mieszkańców wynosi - 0,15 zł, w mieście powyżej 100 000 tysięcy do 500 000 tysięcy mieszkańców - 0,10 zł, w mieście powyżej 40 tysięcy do 100 000 tysięcy mieszkańców - 0,08 zł a poniżej - 0,05 zł.
Natomiast dodany w 1998 r. ust. 4 § 10a rozporządzenia w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o drogach publicznych wprowadził możliwość pobierania opłaty podwyższonej o 100 % za umieszczenie obiektu handlowego w pasie drogowym przebiegającym przez centrum miasta, a w strefie przyległej do centrum o 50 %. Z treści cytowanego przepisu rozporządzenia wynika, że zarządca drogi może podwyższyć opłatę ale nie jest do tego zobowiązany, tym samym rozstrzyga w granicach uznania administracyjnego.
Zdaniem Sądu odesłanie w § 11 ust. 3 rozporządzenia w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o drogach publicznych do § 10a nie dotyczy ust. 4 § 10a ponieważ przepis ten nie dotyczy naliczania sztywnych opłat, na podstawie ściśle określonych stawek (Uchwała NSA z dnia 11 marca 2002 r., Sygn. akt OPK 26/01). A zatem nie może być przeniesiony do postępowania w przedmiocie pobierania kary pieniężnej za umieszczenie w pasie drogowym obiektu handlowego lub usługowego w oparciu o przepis § 11 ust. 3 rozporządzenia.
Sąd przyjął, że ust. 4 § 10a rozporządzenia w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o drogach publicznych nie może mieć wpływu na określenie wysokości kary pieniężnej za umieszczenie obiektu handlowego lub usługowego w pasie drogowym przebiegającym przez centrum miasta lub strefę przyległą do centrum, czy w pasie drogowym na obszarze niezabudowanym lub zabudowanym poza centrum miasta. Albowiem jedynym rozróżnieniem stawek opłat, które stanowią podstawę do pobrania kar pieniężnych są zróżnicowane stawki w zależności od kategorii drogi w pasie której obiekt handlowy się znajduje.
Biorąc powyższe pod uwagę należy stwierdzić, iż podana stawka przez Organ II instancji nie mieści się w zakresie ust. 3 § 10a rozporządzenia w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o drogach publicznych.
Z przytoczonych wyżej względów należało dojść do wniosku, że Organ II instancji nie rozpatrzył istotnej dla sprawy okoliczności, czy zajęcie pasa drogowego nastąpiło poprzez umieszczenie w nim obiektu handlowego, czy też w inny sposób co stanowi naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym: art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naruszenie powyższych przepisów postępowania poprzez nie wyjaśnienie istotnej okoliczności sprawy w konsekwencji spowodowało naruszenie prawa materialnego, polegającego na nieprawidłowym ustaleniu podstawy naliczenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego.
Z tych względów Sąd uwzględnił skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1) ppkt a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271, z pól zm.). O kosztach Sad orzekł na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.