Uzasadnienie
Wnioskiem z 2 sierpnia 2013 r. Z. M. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów, ustanowienie radcy prawnego lub adwokata oraz zwrot uiszczonego wpisu w wysokości 300 zł.
W uzasadnieniu podniosła, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, posiada mieszkanie o pow. 48 m2, jej źródłem dochodu jest emerytura w wysokości 1560 zł netto. W związku z przebytą operacją w miesiącu marcu bieżącego roku pozostaje pod stałą opieką lekarską, co wymaga posiadania dodatkowych środków.
Referendarz w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gdańsku zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej ustawą, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 2 ustawy, prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a w myśl art. 246 § 1 pkt 1 ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie zaś do treści art. 245 § 3 ustawy prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego i zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 2 ustawy może być przyznane, gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Rozważając sprawę wyjaśnia się, że celem ustanowienia prawa pomocy jest zapewnienie osobom fizycznym i jednostkom organizacyjnym, znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej, faktycznej realizacji konstytucyjnego prawa do sądu wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji. Jest to instytucja prawna o charakterze wyjątkowym, gdyż zasadą jest obowiązek ponoszenia przez strony kosztów postępowania zawiązanych z ich udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 ustawy). Tym samym przyznanie prawa pomocy w odniesieniu do osób fizycznych może mieć zastosowanie tylko wobec osób znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź posiadają środki ograniczone do możliwości zaspokajania tylko podstawowych potrzeb życiowych. W konsekwencji na stronie skarżącej spoczywa obowiązek wykazania własnej sytuacji materialnej na tyle trudnej, by uzasadniała wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych powyżej przepisach.
W niniejszej sprawie skarżąca domagała się przyznania jej prawa pomocy w zakresie całkowitym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata.
Na wezwanie o dodatkowe dokumenty i oświadczenia wnioskodawczyni przedstawiła decyzję o waloryzacji emerytury na kwotę 1557,55 zł netto miesięcznie; dokument o wysokości czynszu za mieszkanie na poziomie 377,07 zł miesięcznie; fakturę za gaz na kwotę 30,02 zł; rachunek na energię elektryczną na kwotę 94,33 zł; fakturę za telefon i Internet na kwotę 137,41 zł; potwierdzenie opłaty za telefon komórkowy na kwotę 46,15 zł; wynik badania radiologicznego; ksero skierowania do zakładu rehabilitacji; rachunek za prywatna wizytę u ortopedy na kwotę 110 zł; dowód uiszczenia opłaty za badanie krwi w wysokości 30 zł, fakturę za poradę u ortopedy na kwotę 200 zł; zaświadczenie o wysokości salda na rachunku bankowym na kwotę 661 zł; pokwitowanie zapłaty za wizytę u dermatologa na kwotę 107 zł; rachunek zapłaty kwoty 5800 zł w 2012 r. tytułem usługi stomatologicznej; zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia oraz ksero paragonów na zakup leków.
Skarżąca nie przedstawiła wyciągu z posiadanego rachunku bankowego.
Badając przedstawione dokumenty źródłowe oraz oświadczenia wnioskodawczyni referendarz doszedł do wniosku, że skarżąca nie wykazała braku środków na partycypowanie w kosztach postępowania, które sama zainicjowała. Podkreślenia wymaga, że w chwili obecnej nie ma skarżąca obowiązku poniesienia żadnych kosztów sądowych. Wpis od wniesionej skargi został uiszczony. Kolejnym ewentualnym kosztem sprawy może być opłata za sporządzenie uzasadnienia.
Natomiast brak wyciągów z posiadanego rachunku bankowego nie pozwolił referendarzowi na dokonanie oceny wysokości dochodów i wydatków skarżącej i czy istotnie skarżąca środków na opłacenie profesjonalnego pełnomocnika nie posiada.
Informacyjnie należy skarżącej wskazać, że możliwość zwrotu uiszczonego wpisu istnieje w sytuacji, gdyby skarżąca cofnęła skargę oraz gdy Sąd uzna skargę za uzasadnioną, a złożony zostanie wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wówczas skarżąca otrzyma zwrot kosztów od organu. Referendarz nie ma uprawnienia do wypowiadanie się co do wniosku o zwrot uiszczonego przez skarżącą wpisu.
Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na mocy przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia