Uzasadnienie
W odpowiedzi na zarządzenie wzywające do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł E. D. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Podała, że jest wdową, utrzymuje się z emerytury w wysokości 1468 zł miesięcznie. Zamieszkuje w domu wspólnie z 9 osobową rodziną syna. Zajmuje jeden pokój i używa kuchni i łazienki. Wskazała, że partycypuje w kosztach utrzymania w taki sposób, że dopłaca do rachunku na energię elektryczną 50 zł, do telewizji także 50 zł, do wody 30 zł, płaci za śmieci 18 zł, kupuje gaz butlowy za 52 zł. Dodatkowo skarżąca wydaje środki na zakup leków przeciętnie 150 zł miesięcznie oraz prywatne wizyty lekarskie 150 do 200 zł miesięcznie.
Uzasadniając wniosek skarżąca wskazała, że nie posiada środków na partycypowanie w kosztach związanych z zainicjowanym przez siebie postępowaniem, zaś na przepisach prawa się nie zna i stąd wniosek o ustanowienie adwokata.
Rozpoznając wniosek zważono, co następuje:
Prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, może być przyznane osobom fizycznym wyłącznie wtedy, gdy wykażą, że nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei w zakresie częściowym, określonym w art. 245 § 3 i 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej "Ppsa"), gdy wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 Ppsa).
Z przedstawionych przez wnioskodawczynię informacji o swoim stanie rodzinnym i majątkowym wynika, że zgłoszone żądanie należało uwzględnić, jednak tylko w części. Wskazać należy, że skarżąca osiąga comiesięczny dochód z emerytury w wysokości 1468 zł. Wysokość wydatków jakie wskazała to kwota 550 zł miesięcznie.
Bez wątpienia sytuacja finansowa skarżącej jest trudna. Aczkolwiek z posiadanego dochodu jest w stanie zaspokoić swoje potrzeby mieszkaniowe, żywieniowe oraz zakup lekarstw.
Zaznaczyć należy, że obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej, ani prawa do zwolnienia od kosztów sądowych. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący.
Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżąca argumentuje brak środków na prowadzenie niniejszej sprawy wysokimi wydatkami. Jednak uwzględniając konieczne wydatki referendarz wyraża przekonanie, że skarżącej pozostają środki które mogłaby przeznaczyć na ustanowienie pełnomocnika na swój koszt. Tak więc skarżąca nie wykazała, że nie może ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast poniesienie pełnych kosztów mogłoby się odbyć z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla niej i w związku z tym referendarz uznał, że zasadnym będzie uwzględnienie wniosku poprzez przyznanie prawa pomocy w części.
Mając na względzie powyższe referendarz uznał, że prawo pomocy przyznane w części powinno polegać na zwolnieniu skarżącej od opłat sądowych, aby możliwe było nadanie sprawie prawidłowego biegu. Przyznanie prawa pomocy w tej części wyłącza zarazem możliwość ustanowienia adwokata, ponieważ byłoby to równoznaczne z przyznaniem prawa pomocy w zakresie całkowitym, to czego brak podstaw z opisanych wyżej powodów.
Podstawę prawną orzeczenia stanowiły art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 245 § 3 Ppsa.