Uzasadnienie
B. J.wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 marca 2020 r. o numerach: [..]-[..].
Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II z dnia 19 czerwca 2020 r. skargi zawarte w piśmie skarżącej zostały rozdzielone przez odrębne zarejestrowanie każdej z 5 skarg na wyżej wskazane postanowienia. Skarga na postanowienie z dnia 6 marca 2020 r., nr [..], którym stwierdzono uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, została zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Gd 435/20.
Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 20 września 2019 r., nr [..], odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 sierpnia 2018 r., nr [..], umarzającej postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 września 2010 r., nr [..], odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty z dnia 12 maja 2010 r., nr [..], zatwierdzającej program gospodarki odpadami niebezpiecznymi wytwarzanymi przez A. w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą.
Postanowienie to zostało doręczone B. J. w dniu 29 stycznia 2020 r. Skarżąca w dniu 6 lutego 2020 r. nadała w urzędzie pocztowym wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 6 marca 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Według Kolegium termin na wniesienie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upływał w dniu 5 lutego 2020 r. Ponieważ wniosek został nadany listem poleconym za pośrednictwem operatora pocztowego w dniu 6 lutego 2020 r., co wynika z adnotacji znajdującej się na kopercie, to uznać należało, że skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia wniosku.
W skardze B. J. wniosła o stwierdzenie nieważności powyższego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego zarzucając Kolegium, jego Przewodniczącemu i osobom orzekającym w sprawie bazy w K., ochronę bezprawia lokalnej władzy gminy K. i Starosty, czego efektem było powstanie niezgodnie z przepisami wytwórni asfaltu i składowiska odpadów w K. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie.
Skarżąca w piśmie procesowym z dnia 21 lipca 2020 r. wniosła o przeprowadzenie dowodu z wymienionych w nim pism i wyroków.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga podlega uwzględnieniu z przyczyn, które Sąd zobowiązany był uwzględnić z urzędu, choć nie były wskazane w skardze.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej jako p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie m. in. w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu sądowym jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej w I instancji decyzją odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji. Podstawą zaskarżonego postanowienia jest art. 134 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.
W myśl art. 127 § 1 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Z kolei stosownie do § 3 tego przepisu, od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji.
Jak stanowi art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Jak wynika z przytoczonego powyżej art. 127 § 3 k.p.a., termin ten będzie miał również zastosowanie do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Termin do wniesienia odwołania jest terminem dla dokonania czynności przez stronę, bezwzględnie oznaczonym, ustawowym i zawitym, co oznacza, że wniesienie odwołania po terminie jest bezskuteczne.
Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności niniejszej sprawy wskazać należy, że decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 września 2019 r., nr [..], w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji, doręczono skarżącej w dniu 29 stycznia 2020 r., co potwierdza zalegające w aktach administracyjnych potwierdzenie odbioru podpisane osobiście przez skarżącą, czego organ nie kwestionował. W decyzji tej pouczono skarżącą o przysługującym jej prawie do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji.
Zgodnie z prawidłowym pouczeniem 14-dniowy termin do złożenia przedmiotowego wniosku upływał skarżącej w dniu 12 lutego 2020 r. Natomiast skarżąca nadała wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w placówce pocztowej w dniu 6 lutego 2020 r., a więc w ustawowym terminie.
W konsekwencji, stanowiska Kolegium zawartego w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że 7-dniowy termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upłynął skarżącej bezskutecznie w dniu 5 lutego 2020 r., albowiem z uchybieniem tego terminu dopiero w dniu 6 lutego 2020 r. nadała ona wskazany wniosek na adres organu, nie można było zaakceptować jako niezgodnego z prawem. Weryfikacji terminowości wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Kolegium dokonało wadliwie przy zastosowaniu 7-dniowego terminu, który nie wynika z art. 129 § 2 w zw. z art. 127 § 3 in fine k.p.a., co doprowadziło do naruszenia art. 134 k.p.a.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uwzględniając skargę na postanowienie sąd uchyla postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania niż dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dostrzeżone przez Sąd z urzędu naruszenia przepisów postępowania miały istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem spowodowały odstąpienie Kolegium od ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy skarżącej w administracyjnym toku instancji, do którego ma ona uprawnienie zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania gwarantowaną konstytucyjnie. Naruszono tym samym publicznoprawne prawo obywatela do odwołania się od każdej nieostatecznej decyzji administracyjnej. Strona ma w odniesieniu do odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) ten sam interes prawny, na którym oparta była sama możliwość wydania decyzji.
Czynność uruchamiająca tok instancji, dokonana formalnie prawidłowo oraz w ustawowym terminie, jest wnioskiem o działanie merytoryczne – wnioskiem o załatwienie danej sprawy administracyjnej, czyli o ponowne zastosowanie normy materialnego prawa administracyjnego. Składający odwołanie (wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy) nie musi formułować konkretnych zarzutów wobec decyzji ani selekcjonować jej elementów treściowych, wystarczy, jeśli z odwołania wynika, że strona nie jest zadowolona z wydanej decyzji (art. 128 k.p.a.).
Jeśli odwołanie (wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy) wniesione zostanie do organu I instancji w ustawowym terminie, a organ ten nie skorzysta z uprawnień określonych w art. 132 k.p.a., to automatycznie uruchamia administracyjny tok instancji i obliguje organ odwoławczy do merytorycznego rozpoznania sprawy po raz drugi, czemu w niniejszej sprawie uchybiono, bezpodstawnie zarzucając skarżącej uchybienie terminu do wniesienia wniosku. Tym samym pozbawiono skarżącą szansy na rzetelne merytoryczne rozpoznanie sprawy raz drugi zgodnie z zasadą dwuinstancyjności.
Ze względu na czysto procesowy charakter zaskarżonego postanowienia, wydanego na podstawie art. 134 k.p.a. uniemożliwiającego wszczęcie postępowania odwoławczego przed organem drugiej instancji lub – w przypadku samorządowych kolegiów odwoławczych – ponownego postępowania przed tym organem, przedmiotem sądowej kontroli legalności w niniejszej sprawie nie mogła być ocena merytoryczna rozstrzygnięcia Kolegium z dnia 20 września 2019 r., lecz jedynie ocena przesłanek zastosowania art. 134 k.p.a. do wydania zaskarżonego postanowienia. Ocena legalności tego postanowienia nie wymagała przeprowadzenia dowodów zawnioskowanych przez skarżącą w piśmie procesowym z dnia 21 lipca 2020 r.
Biorąc pod uwagę powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie. Skutkiem tego, zaktualizuje się potrzeba rozpoznania wniosku skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądzając na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania ograniczających się do wpisu sądowego od skargi.
Sąd orzekał w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym, w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a.