Uzasadnienie
A. M. i R. M. zwrócili się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem wnioskodawcy prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, mając na utrzymaniu jedną studiującą zaocznie córkę. Źródłem dochodów rodziny jest dochód wnioskodawczyni z tytułu umowy o pracę w wysokości 8 900 zł miesięcznie, dochód córki z tytułu prac dorywczych w wysokości około 500 zł miesięcznie. Wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą, ale obecnie przebywa na zwolnieniu lekarskim i wedle oświadczenia – nie osiąga dochodów. Oceniając stan swego majątku wnioskodawcy podali, że są właścicielami domu o powierzchni 145 m2 i nieruchomości gruntowej o powierzchni 0,1 ha, działki budowlanej o powierzchni 950 m2 oraz mieszkania kwaterunkowego o powierzchni 56 m2. Poza tym, wedle oświadczenia, nie posiadają żadnych oszczędności i innych składników majątku.
Wnioskodawca wskazał, że od ponad roku boryka się z problemami zdrowotnymi, co uniemożliwia mu zarobkowanie, a ponadto wiąże się z dodatkowymi wydatkami na leczenie. W zasadzie więc, żona dźwiga ciężar utrzymania całej rodziny, choć też ma problemy zdrowotne. Córka studiuje zaocznie i pracuje dorywczo, ale skromne dochody nie wystarczają na pokrycie wydatków związanych ze studiami. Ponadto, źródłem wydatków rodziny jest schorowany pies. Wnioskodawca załączył swoją historię choroby, orzeczenie lekarza Orzecznika ZUS z 18 lutego 2011 r. oraz deklaracje dla podatku od towarów i usług za miesiące od czerwca 2011 r. do maja 2011 r., z których wynika podstawa opodatkowania na poziomie 0 zł.
Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie zaś do treści art. 246 § 3 ustawy – ustanowienie dla strony adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego wymaga nadto złożenia przez wnioskodawcę osobistego oświadczenia o niezatrudnianianiu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z tymże pełnomocnikiem. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Wskazane przepisy stanowią wyjątek o zasady, wynikającej z treści art. 199 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którą na stronie ciąży obowiązek pokrycia kosztów postępowania wywołanych jej udziałem w sprawie. Zatem, rzeczą wnioskodawcy, jako zainteresowanego, jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach.
W niniejszej sprawie uznać należy, że skarżący nie wykazali, że spełniają ustawowe przesłanki przyznania im prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Stałe źródło utrzymania skarżącej (dochód z umowy o pracę na poziomie około 8 900 zł miesięcznie), w połączeniu z okolicznością, iż posiada ona wraz z mężem znaczny majątek w postaci domu oraz dwóch nieruchomości gruntowych i mieszkania, nie uzasadniają twierdzenia o niemożności poniesienia przez skarżących kosztów postępowania w niniejszej sprawie. W ocenie referendarza, sytuacja majątkowa skarżących jest na tyle dobra, że są oni w stanie, choćby z otrzymywanych miesięcznych dochodów skarżącej, ponieść koszty postępowania w niniejszej sprawie, w tym zarówno wpis od skargi w wysokości 500 zł, jak i koszty związane z ustanowieniem pełnomocnika procesowego. Nie zmienia powyższej oceny fakt ponoszenia przez wnioskodawców na leczenie.
Przypomnieć w tym miejscu należy, o czym mowa już była powyżej, iż instytucja prawa pomocy, stanowiąc rodzaj ulgi w obowiązku uiszczenia daniny publicznej z tytułu prowadzenia postępowania przed sądem, ustanowiona została z myślą o osobach ubogich, których trudna sytuacja materialna uniemożliwia dostęp do sądu. W ocenie referendarza zaś skarżący – posiadając majątek w postaci domu i dwóch nieruchomości gruntowych, mieszkania, uzyskując też stałe i regularne dochody co miesiąc w kwocie około 9 000 zł, do grona osób ubogich nie należą. Wskazać przy tym należy, iż udzielenie prawa pomocy oznacza przerzucenie kosztów postępowania sądowego ze skarżących na innych obywateli – z ich danin pochodzą bowiem dochody budżetu państwa, z których pokrywanie są wydatki budżetowe. Dlatego też, może mieć miejsce w przypadku osób, których stan majątkowy i dochody są niskie, lecz taka sytuacja nie ma miejsca odniesieniu do skarżących (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 grudnia 2004 r., sygn. akt FZ 507/04, nie publikowane).
Z tych względów, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.