Uzasadnienie
Dyrektor Wojskowej Agencji Mieszkaniowej - Oddział Terenowy w G. decyzją z dnia 3 czerwca 1996 r., powołując się na art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych /Dz.U. nr 105 poz. 509/ oraz art. 23 i 85 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej /Dz.U. nr 86 poz. 433/, orzekł o odmowie uwzględnienia wniosku Jacka B. o wstąpienie w stosunek najmu i zawarcie z nim umowy najmu lokalu mieszkalnego. W uzasadnieniu decyzji podano, że Jacek B. złożył wniosek o stwierdzenie, iż wstąpił w stosunek najmu lokalu mieszkalnego położonego w G. przy ul. S. nr 4 m. 16 po zmarłym dziadku Stefanie B. Powoływał się na to, że nieprzerwanie mieszkał z dziadkiem aż do chwili jego śmierci, oraz na art. 8 ustawy o najmie lokali. Rozpatrując ten wniosek, organ administracji stwierdził, że zgodnie z art. 2 ust. 2 cytowanej ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych przepisów tej ustawy nie stosuje się do lokali mieszkalnych będących w dyspozycji jednostek organizacyjnych podległych Ministrowi Obrony Narodowej. Rozpatrzenie wniosku powinno nastąpić według przepisów ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Zgodnie z art. 23 tej ustawy w razie śmierci emeryta wojskowego prawo do kwatery nabywają wspólnie zamieszkali z nim w kwaterze, w dniu jego śmierci, członkowie rodziny uprawnieni do wojskowej renty rodzinnej. Warunków tych Jacek B. nie spełnia, gdyż nie jest wnukiem zmarłego żołnierza, nie mieszkał z nim w dniu jego śmierci, a jedynie był w tym lokalu zameldowany. Z oświadczenia Stefana B. wynika, że mieszkał on w kwaterze sam i ponosił opłaty za jedną osobę.
Jacek B. wniósł odwołanie od tej decyzji; zarzucił w nim, że jest wnukiem zmarłego Stefana B., z którym wspólnie mieszkał w chwili jego śmierci. Oświadczenia składane przez jego dziadka dotyczyły jedynie opłat za lokal i ich treść wynikała z niewiedzy lub oszczędności. Odwołujący się wywodził, że sprawował opiekę nad dziadkiem, nie ma żadnego innego lokalu mieszkalnego, a zatem jego sytuacja prawna powinna być rozstrzygnięta na podstawie art. 44 ust. 1 i 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych przez zawarcie z nim umowy najmu tego lokalu lub przydział lokalu zamiennego.
Nie uwzględniwszy tego odwołania, Dyrektor Wojskowej Agencji Mieszkaniowej - Oddział Rejonowy w G. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję swą decyzją z dnia 6 września 1996 r. nr 1736/96, podzielając faktyczne i prawne podstawy rozstrzygnięcia organu I instancji. Organ odwoławczy zwrócił dodatkowo uwagę, że art. 44 ust. 1 cytowanej ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. nie ma w sprawie zastosowania, gdyż z ustaleń dokonanych w sprawie wynika, iż Jacek B. nie mieszkał z dziadkiem. Natomiast art. 44 ust. 2 tej ustawy, określający warunki przekwaterowania do lokalu zamiennego, nie dotyczy kwatery wojskowej przy ul. S. nr 4 m. 16 w G.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Jacek B. ponowił zarzuty odwołania, twierdząc, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 44 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie z powołaniem się na argumenty faktyczne i prawne zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny, nie będąc związany granicami skargi /art. 51 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym - Dz.U. nr 74 poz. 368/, zważył, co następuje:
Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte wnioskiem Jacka B., który powołując się na art. 8 ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych /Dz.U. nr 105 poz. 509/ domagał się stwierdzenia, że wstąpił w stosunek najmu po zmarłym dziadku Stefanie B.
W sprawie jest bezsporne, że dziadek skarżącego był oficerem rezerwy i zajmował kwaterę wojskową w G. przy ul. S. nr 4 m. 16. Zgodnie z art. 2 ust. 2 powyższej ustawy jej przepisów nie stosuje się /z wyjątkiem rozdziału 6/ do lokali mieszkalnych będących w dyspozycji jednostek organizacyjnych podległych Ministrowi Obrony Narodowej. Trafnie zatem organy przyjęły, że uprawnienia skarżącego do zajęcia kwatery po zmarłym dziadku muszą być oceniane w świetle przepisów ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej /Dz.U. nr 86 poz. 433 ze zm./. Zgodnie z art. 23 ust. 2 pkt 2 tej ustawy w razie śmierci emeryta lub rencisty wojskowego prawo do kwatery nabywają wspólnie z nim zamieszkali w dniu jego śmierci członkowie rodziny uprawnieni do wojskowej renty rodzinnej, a zachowanie lub nabycie tych uprawnień stwierdzał Szef Wojskowego Biura Emerytalnego w formie decyzji administracyjnej /art. 23 ust. 4 cytowanej ustawy w brzmieniu sprzed 26 września 1997 r./.
Zaskarżona do sądu decyzja organu odwoławczego została wydana w dniu 6 września 1996 r., to jest w czasie obowiązywania przytoczonych wyżej przepisów prawa. Z tych przyczyn organy orzekające w niniejszej sprawie, to jest dyrektorzy oddziałów rejonowego i terenowego Agencji, nie były właściwe rzeczowo do rozpoznania wniosku skarżącego, w związku z czym zaskarżone decyzje, na podstawie art. 156 par. 1 pkt 1 Kpa w związku z art. 23 ust. 4 cytowanej ustawy, są nieważne. Dopiero po zmianie stanu prawnego przez ustawę z dnia 21 sierpnia 1997 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej /Dz.U. nr 106 poz. 678/, która weszła w życie w dniu 25 września 1997 r. /art. 6/, orzekanie w tym przedmiocie należy do dyrektora oddziału terenowego Agencji na podstawie zaświadczenia o posiadaniu uprawnień, wydanego przez wojskowy organ emerytalny /art. 1 pkt 9 cytowanej ustawy zmieniającej/.
W zaskarżonej decyzji jednak rozstrzygnięto o dwóch kwestiach: o odmowie stwierdzenia, że Jacek B. zachował uprawnienia do kwatery po zmarłym dziadku, oraz o odmowie zawarcia z nim umowy najmu lokalu mieszkalnego. Stwierdzenie nieważności decyzji, o którym mowa wyżej, dotyczy pierwszej części rozstrzygnięcia /art. 23 ust. 2 pkt 2 i ust. 4 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych/.
Odmowa zawarcia umowy najmu łączy się z treścią art. 44 ust. 1 powyższej ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych, którego naruszenie zarzuca skarga. Przepis ten reguluje m.in. sytuację członków rodzin zmarłych emerytów, którzy nie nabywają prawa do kwatery w trybie art. 23 tej ustawy. Osoby takie mogą mieszkać w dotychczasowym lokalu na podstawie umowy najmu zawartej z dyrektorem oddziału terenowego Agencji.
Zgodnie z art. 13 ust. 4 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych dyrektorzy oddziałów Agencji wydają decyzje administracyjne w sprawach określonych w dalszych przepisach ustawy. Oznacza to, że rozstrzyganie indywidualnych spraw na podstawie przepisów tej ustawy w drodze decyzji administracyjnej następuje wyłącznie wówczas, gdy kompetencję taką przewiduje konkretny przepis. Artykuł 44 ust. 1 ustawy mówi wyłącznie o zawarciu umowy najmu. Spór pomiędzy dyrektorem oddziału terenowego Agencji a skarżącym o uprawnienie, o jakim mowa w tym przepisie, ma charakter cywilnoprawny i zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 2 par. 1 Kpc powinien być rozstrzygnięty przez sąd powszechny.
W świetle tego, co wyżej powiedziano, należy przyjąć, że dyrektor oddziału terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej nie jest uprawniony do rozstrzygania w drodze decyzji administracyjnej o odmowie zawarcia umowy najmu z członkami rodzin zmarłych żołnierzy oraz emerytów i rencistów wojskowych, którzy nie nabywają prawa do kwatery /art. 44 ust. 1 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej - Dz.U. nr 86 poz. 433 ze zm./. Spór o (...) uprawnienie do zawarcia umowy najmu, o jakiej mowa w art. 44 ust. 1 cytowanej ustawy, ma charakter cywilnoprawny i zgodnie z art. 2 par. 1 Kpc podlega rozpoznaniu przez sąd powszechny.
Decyzja dyrektora oddziału Agencji, odmawiająca zawarcia umowy najmu z członkiem rodziny zmarłego żołnierza, jest wydana bez podstawy prawnej i zgodnie z art. 44 ust. 1 w związku z art. 13 ust. 4 omawianej ustawy i art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa jest nieważna.
Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 22 ust. 3 w związku z art. 29 i art. 51 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, stwierdził nieważność zaskarżonych decyzji jako wydanych z naruszeniem przepisów o właściwości oraz bez podstawy prawnej. O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 55 ust. 1 tej ustawy.