Uzasadnienie
Ż. G. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie z kosztów sądowych. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem wnioskodawczyni ma na utrzymaniu trzech synów. Utrzymuje się z dochodów z tytułu umowy o pracę w wysokości 4 944,07 zł miesięcznie (netto – kwota ta stanowi średnią z trzech miesięcy, uwzględniającą dodatkowe wynagrodzenie roczne). Wnioskodawczyni wskazała w treści urzędowego formularza, że posiada dom o powierzchni 250 m2 oraz nieruchomość rolną o powierzchni 0,4 ha, a także nieruchomość gruntową o powierzchni 3 325 m2. Wskazała, że dzieci uczą się w szkole, jedno zaś jest w przedszkolu. Mąż wnioskodawczyni nie zamieszkuje z rodziną. Aktualnie toczy się pomiędzy małżonkami postępowanie o alimenty oraz w przedmiocie rozdzielności majątkowej. Wnioskodawczyni wyliczyła, że ponoszone przez nią wydatki na utrzymanie domu i rodziny wynoszą miesięcznie 1 880 zł (w tym obiad dla dziecka w szkole, paliwo, wyżywienie dla rodziny, opłaty za media, rata kredytu, środki czystości, opłata za przedszkole).
Podkreśliła, że z uwagi na sytuację rodzinną i majątkową nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w swojej sprawie, w tym kosztu wpisu od skargi, bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i dzieci.
Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – tekst jednolity), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3 art. 245 tejże ustawy). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 cytowanej ustawy).
Wskazane przepisy stanowią wyjątek od zasady, wynikającej z treści art. 199 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którą na stronie ciąży obowiązek pokrycia kosztów postępowania wywołanych jej udziałem w sprawie. Zatem, rzeczą wnioskodawcy, jako zainteresowanego, jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach.
W związku z powziętymi wątpliwościami, co do stanu majątkowego i sytuacji zarobkowej skarżącej, na podstawie art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pismem z dnia 23 lutego 2011 r. (doręczonym stronie w dniu 2 marca 2011 r.), wezwano wnioskodawczynię do przedłożenia – w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania – dokumentów źródłowych, takich jak w szczególności: wyciągi z kont bankowych, oświadczenie w przedmiocie posiadanych nieruchomości oraz dokumentów obrazujących ponoszenie wykazywanych we wniosku wydatków na media.
W odpowiedzi na powyższe, wnioskodawczyni nadesłała do sądu pismo, a wraz z nim wyciągi z kont bankowych (wynika z nich, że wnioskodawczyni obraca kwotą swojego wynagrodzenia w skali miesiąca oraz, że jej mąż przyczynia się do utrzymania potrzeb rodziny, wpłacając kwotę 600 zł na konto wnioskodawczyni - jedna taka operacja w skali trzech miesięcy). Ponadto, przedłożyła decyzje wymiarowe w sprawie podatku od nieruchomości. Powyższe dokumenty wskazują, że wnioskodawczyni jest właścicielką w sumie pięciu nieruchomości, w tym – opisanego na formularzu PPF – domu o powierzchni 250 m2 w Z., nieruchomości zabudowanej domkiem letniskowym w K. B., nieruchomości zabudowanej domkiem rekreacyjnym o powierzchni 68,20 m2 w miejscowości G. (grunt o powierzchni 1000 m2), nieruchomości gruntowej o powierzchni 750 m2 przy ul. K. w Z. oraz nieruchomości gruntowej o powierzchni 2 356 m2 przy ul. T. w P. Nadesłane kserokopie rachunków obrazują ponoszenie kosztów na poziomie opisanym w treści urzędowego formularza PPF. Ponadto, wnioskodawczyni oświadczyła, że nie pobiera dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych oraz jest właścicielką samochodu osobowego marki [...], rocznik 2003, o wartości 9 000 zł.
Oceniając przedstawione okoliczności, uznać należy, że wnioskodawczyni nie wykazała, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przedstawione przez nią okoliczności dotyczące dochodów w jej gospodarstwie domowym wskazują, że miesięczny dochód rodziny wnioskodawczyni kształtuje się na poziomie co najmniej 2 296,95 zł netto ("czysty" dochód bez dodatków w postaci "trzynastej" pensji, czy nagród oraz wpłat pochodzących od męża). Poza tym, wnioskodawczyni posiada duży majątek w postaci domu o powierzchni 250 m2 i czterech innych nieruchomości gruntowych, w tym dwóch zabudowanych domkami letniskowymi. Zarówno zatem osiągane stałe dochody jak i posiadany majątek, z którego można czerpać pożytki poprzez np.: wynajem lub dzierżawę nieruchomości rolnej, czy budynkowej nie uzasadniają twierdzenia o niemożności poniesienia przez skarżącą kosztów sądowych w niniejszej sprawie.
W ocenie referendarza, sytuacja majątkowa wnioskodawczyni jest bardzo dobra, a dodatkowo i zarobki, które ona osiąga nie są najniższe. Wnioskodawczyni ma możliwość czerpania pożytków z posiadanego majątku, względnie zaciągnięcia kredytu pod hipotekę posiadanych nieruchomości, a w ostateczności – spieniężenia jednej z posiadanych nieruchomości w celu uzyskania dodatkowych środków finansowych. W tej sytuacji uznać należało, że wnioskodawczyni nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i członków swojej rodziny.
Przypomnieć w tym miejscu należy, o czym mowa już była powyżej, iż instytucja prawa pomocy, stanowiąc rodzaj ulgi w obowiązku uiszczenia daniny publicznej z tytułu prowadzenia postępowania przed sądem, ustanowiona została z myślą o osobach ubogich, których trudna sytuacja materialna uniemożliwia dostęp do sądu. Skarżąca – posiadając majątek w postaci pięciu nieruchomości oraz dysponując stałymi dochodami, do grona osób ubogich nie należy. Wskazać przy tym należy, iż udzielenie prawa pomocy oznacza przerzucenie kosztów postępowania sądowego ze skarżących na innych obywateli – z ich danin pochodzą bowiem dochody budżetu państwa, z których pokrywanie są wydatki budżetowe. Dlatego też, może mieć miejsce w przypadku osób, których stan majątkowy i dochody są niskie, lecz taka sytuacja nie ma miejsca odniesieniu do wnioskodawczyni (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 grudnia 2004 r., sygn. akt FZ 507/04, nie publikowane).
Z tych względów, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono, jak w sentencji postanowienia.