Uzasadnienie
Wnioskiem złożonym na formularzu urzędowym PPF w dniu 16 września 2016 r. (data stempla pocztowego), skarżący G. L. zwrócił się o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu.
W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wyjaśnił, że nie ma możliwości finansowych na opłacenie samodzielnie adwokata bądź radcy prawnego ze względu na niskie dochody materialne i koszty związane z utrzymaniem domu i opłat alimentacyjnych. Wnioskodawca podał, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, jest właścicielem domu o szacunkowej wartości 300.000 zł oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 8,64 ha. Posiada samochód osobowy marki Renault Laguna II o wartości 6.000 zł. Wnioskodawca utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w wysokości 3.200 zł miesięcznie. Wnioskodawca wskazał, że ponosi wydatki na alimenty na dzieci w wysokości 1.200 zł miesięcznie oraz na koszty utrzymania domu w wysokości 700 zł miesięcznie.
Wnioskodawca wezwany do przedłożenia dokumentów i oświadczeń niezbędnych do oceny jego rzeczywistej sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych przedłożył dokumenty, z których wynikało, że:
- - uzyskuje wynagrodzenie netto w wysokości 3.320,44 zł miesięcznie (średnie wynagrodzenie za miesiące od czerwca do września br.),
- - ponosi wydatki na alimenty na dzieci w wysokości 1.200 zł miesięcznie,
- - ponosi koszty utrzymania domu, które łącznie wynoszą ok. 700-800 zł miesięcznie,
- - ponosi koszty zakupu paliwa do samochodu w wysokości ok. 500 zł miesięcznie.
Zgodnie z art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – dalej w skrócie jako "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.).
W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Użycie w ww. przepisie słowa "wykazanie" oznacza, że o ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza przesłanka zobiektywizowana, która nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego. Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wywodzi uprawnienie do zastosowania wobec niej prawa pomocy, ciąży na stronie. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319).
Stosownie do przepisu art. 246 § 3 p.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy.
Orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy winno wynikać ze zrównoważonej i wzajemnej oceny dwóch elementów: rozmiaru kosztów jakie musi ponieść strona wnioskująca o prawo pomocy w żądanym zakresie na poczet postępowania sądowego i jej sytuacji majątkowej i rodzinnej oraz aktualnych możliwości płatniczych.
Mając na uwadze powyższe należy wskazać, że koszty wynagrodzenia zawodowego pełnomocnika są ustalane, co do zasady, swobodnie pomiędzy stronami, tj. mocodawcą i pełnomocnikiem. Pewną wskazówką dla oceny obciążeń finansowych, jakie wnioskodawca musiałby ponieść z tego tytułu jest jedynie wysokość stawek, określonych w odnośnych rozporządzeniach wydawanych przez Ministra Sprawiedliwości dotyczących wysokości opłat za czynności zawodowych pełnomocników. W przypadku niniejszej sprawy koszty te ustalone zostałyby jako opłata w wysokości stawki minimalnej wynoszącej 1.800 zł obliczonej od wartości przedmiotu niniejszej sprawy (por. np. w odniesieniu do radców prawnych przepisy § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych – Dz. U. z 2015 r., nr 1804 ze zm.), przy czym wysokość ostatecznie ustalona z pełnomocnikiem nie musi odpowiadać tej kwocie.
Przechodząc do oceny zasadności wniosku referendarz sądowy stwierdził, że okoliczności ustalone na podstawie oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach złożonego przez skarżącego, nie pozwalają uznać skarżącego za osobę, która nie może ponieść pełnych kosztów niniejszego postepowania. Zdaniem orzekającego skarżący ma realne możliwości poniesienia kosztów ustanowienia zawodowego pełnomocnika z wyboru.
Przeciwko przyjęciu, że skarżący nie ma możliwości finansowych poniesienia ww. kosztów w niniejszej sprawie świadczy fakt, że skarżący osiąga stały dochód w wysokości średnio 3.320 zł miesięcznie. Z dochodu tego ponosi wprawdzie stałe miesięczne wydatki, jednakże nie wykazał, aby poniesienie kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru wiązało się z uszczerbkiem jego koniecznego utrzymania. Skarżący prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Jest właścicielem domu i nieruchomości rolnej, przy czym nie wykazał aby nie było możliwe uzyskiwanie dochodu z tych nieruchomości (chociażby z tytułu płatności do gruntów rolnych). Spośród stałych wydatków ponoszonych przez skarżącego jako niezbędne należy ocenić niewątpliwie koszty alimentów i opłat na utrzymanie domu. Po ich odliczeniu od kwoty uzyskiwanego dochodu, pozostaje skarżącemu miesięcznie do dyspozycji kwota ok. 1.300-1.400 zł. Inicjując postępowanie sądowe, w którym skarżący przewidywał konieczność obrania zawodowego pełnomocnika, winien był przewidzieć także konieczność poniesienia kosztów z tym się wiążących i z uzyskiwanych dochodów poczynić niezbędne oszczędności w celu ich pokrycia.
Tym bardziej, że ostateczna decyzja niekorzystna dla skarżącego została wydana w dniu 23 czerwca 2016 r., zatem od tego czasu skarżący mógł przewidywać powstanie potencjalnych kosztów zamierzonego sporu sądowego.
Reasumując, za zasadne – w świetle przedstawionych ustaleń – należało uznać, że skarżący ma realne możliwości poniesienia kosztów postępowania w niniejszej sprawie w zakresie objętym wnioskiem. Wskazane we wniosku okoliczności nie potwierdzają, że jego aktualna sytuacja uniemożliwia mu ich poniesienie. Skarżący nie wykazał zatem, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie.
W konsekwencji powyższego referendarz sądowy, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia.