Uzasadnienie
Rozpoznając wniosek A. G. S. o przyznanie pomocy na zakup leków i obuwia, środków czystości oraz na zakup ziemiopłodów Kierownik Filii Nr [[...]] Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej na podstawie art. 104 kpa oraz art. 4 ust. 1 i art.32 ust.1, 2 oraz art. 43 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej / t.j. Dz. U. z 1998r., poz. 414 ze zm./ przyznał A. G. S. pomoc społeczną w formie zasiłku celowego na częściowe pokrycie kosztów zakupu:
- - zasiłek celowy na leki od miesiąca września do grudnia 2002r. w wysokości 30zł. miesięcznie
- - zasiłek celowy na obuwie w miesiącu wrześniu 2002r. w wysokości 30zł
- - zasiłek celowy na zakup ziemiopłodów w miesiącu październiku 2002r.
- - zasiłek celowy na zakup środków czystości w miesiącu listopadzie 2002r. w wysokości 20zł.
W uzasadnieniu wskazano, że przedstawione warunki materialne i rodzinne upoważniają do udzielenia świadczeń stosownie do art. 32 ust. 1,2 ustawy o pomocy społecznej.
Nadto wskazano, że na podstawie art. 1 ust. 1 i art.2 ust. 2 powołanej ustawy ustalając wysokość przyznanego świadczenia wzięto pod uwagę sytuację życiową, jej własne środki, możliwości i uprawnienia. Jednocześnie w związku z tym, że środki przeznaczone w budżecie Gminy na realizację zadania są ograniczone na podstawie art. 2 ust. 4 ustawy rozmiary udzielonej pomocy uwzględniają możliwości finansowe Gminy.
We wniesionym odwołaniu A. G. S. podniosła, że decyzję uważa za krzywdzącą.Podniosła, że żyje w skrajnej nędzy, a przyznana jej pomoc nie pozwala na utrzymanie się i na zakup lekarstw. Na życie po uwzględnieniu wypłacanego zasiłku stałego wyrównawczego, z którego potrącany jest dodatek mieszkaniowy, pozostaje jej 140 zł miesięcznie na życie.
Decyzją z dnia 24 lutego 2003r. Nr [[...]] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz na podstawie art. 32 ust. 1 i 2, art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej / t.j. Dz. U. z 1998r. Nr 64, poz. 414 ze zm./ utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej przyznawanie i wypłacanie zasiłków celowych należy do zadań własnych nieobowiązkowych gminy. Oznacza to, że organ pomocy społecznej po uznaniu, że spełnione zostały przesłanki dla jego przyznania, to jest kryterium dochodowe i że wystąpiła jedna z okoliczności wymienionych w art. 3 pkt 2-11 ustawy np. ubóstwo, może przyznać taki zasiłek celowy lecz nie jest do tego zobligowany. Organy pomocy społecznej działają w ramach tzw. uznania administracyjnego i przy uwzględnieniu posiadanych możliwości finansowych, ustawa nie określa bowiem wysokości takiego zasiłku. Wskazano, że wyznacznikami ustalenia wysokości zasiłku celowego są z jednej strony- sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przeznaczony, a z drugiej strony- możliwości finansowe organów pomocy społecznej, przy uwzględnieniu zasady, że zasiłek celowy ma charakter uzupełniający własne środki i uprawnienia osób objętych systemem świadczeń z pomocy społecznej. Organ musi się kierować zarówno potrzebami wszystkich osób ubiegających się o pomoc, jak również potencjalnymi możliwościami wnioskodawców zaspokojenia potrzeb we własnym zakresie.
Kolegium wskazało, że nie może w niniejszej sprawie rozstrzygać o wysokości przyznanego zasiłku, gdyż ustawodawca rozstrzygnięcie co do wysokości zasiłku pozostawił organom właściwym w sprawach pomocy społecznej. W skazano, że kwota zasiłków celowych przyznanych stronie w okresie od stycznia do grudnia 2002r. wyniosła 1262,50zł.
A. G. S. wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na powyższą decyzję podnosząc, że jest ona niesprawiedliwa i krzywdząca. Podniosła, że jej sytuacja jest bardzo zła. Otrzymywany zasiłek stały i dodatek pielęgnacyjny / łącznie 337zł/ wystarczają na pokrycie opłat za gaz i światło, natomiast skarżąca nie ma środków a życie w tym w szczególności na lekarstwa, jak i na remont spowodowany wybiciem szyb w mieszkaniu.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasową argumentację i wniósł o oddalenie skargi. Jednocześnie organ podał, że nie pozostawił skarżącej bez wsparcia finansowego przyznając skarżącej zasiłki celowe w roku 2002r. w łącznej wysokości 1262,50zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów powszechnych i ustawę- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm./ sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Zgodnie z obowiązującym w dacie podjęcia zaskarżonej decyzji art. 32 ust. 1 wyżej powołanej ustawy o pomocy społecznej z dnia 29 listopada 1990r. przyznanie zasiłku celowego, jak to prawidłowo ustaliły organy pierwszej i drugiej instancji, zależało od uznania organu administracyjnego. Świadczył o tym użyty przez ustawodawcę zwrot "w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może zostać przyznany zasiłek celowy z pomocy społecznej'. Od uznania organu administracyjnego zależało nie tylko przyznanie zasiłku celowego, ale również jego wysokość przy uwzględnieniu tego na zaspokojenie jakiej potrzeby bytowej zostanie on przyznany / opał, odzież, koszty leczenia/.Powyższe oznacza, że zarówno kwestia przyznania zasiłku, jak i jego wysokość zostały pozostawione uznaniu organów pomocy społecznej. Uznanie to nie może mieć oczywiście zupełnie dowolnego charakteru, lecz powinno być uzasadnione sytuacją osoby potrzebującej oraz możliwościami finansowymi ośrodka pomocy społecznej w kontekście potrzeb innych osób oczekujących pomocy.
Inaczej mówiąc nie oznacza to jednak, że organ administracji mógł w sposób dowolny decydować o przyznaniu zasiłku celowego oraz o jego wysokości. Powody przyznania zasiłku celowego w określonej wysokości winny zostać przedstawione w uzasadnieniu decyzji.
W niniejszej sprawie organ administracji pierwszej instancji wyjaśnił, że powodem przyznanie zasiłku celowego w kwotach podanych w decyzji były możliwości finansowe gminy i ograniczone środki na realizację tego zadania.
Organ drugiej instancji podzielił to stanowisko. Nie przedstawił on jednak żadnych własnych ustaleń w tym zakresie. Ograniczył się do stwierdzenia, że skarżąca otrzymała już w 2002r. zasiłki celowe a organ drugiej instancji nie może oceniać wysokości przyznanego zasiłku.
W ocenie Sądu takie uzasadnienie nie jest przekonujące. Przede wszystkim wskazać należy, że pomiędzy decyzją organu pierwszej instancji i decyzją organu drugiej instancji upłynęło pięć miesięcy i w tym czasie rozpoczął się nowy rok budżetowy. Zatem sytuacja finansowa od czasu wydania decyzji przez organ pierwszej instancji mogła się zmienić. Konieczne było zatem poczynienie własnych ustaleń w tym zakresie, co jest zresztą zgodne z ogólną zasadą postępowania odwoławczego w kpa, mianowicie zasadą ponownego rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy. Zaniechanie wyjaśnienia tej kwestii stanowi naruszenie art. 7 kpa, który nakazuje organom administracji dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Naruszenie to mogło przy tym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż nie można wykluczyć, że po wyjaśnieniu okoliczności faktycznych dotyczących sytuacji finansowej Ośrodka Pomocy Społecznej okazałoby się, że organ ten posiadał już środki finansowe w ilości wystarczającej na większe pokrycie potrzeb skarżącej związanych choćby z kosztami leków czy też remontu - żądanie zwrotu kosztów wybitych szyb w mieszkaniu skarżącej nie zostało w żaden sposób przedstawione i ocenione w świetle art.32 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 29 listopada 1990r.
Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. nr 153, poz.1270 ze zm./.
Ponownie rozpoznając sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze uwzględni zmianę stanu prawnego, tj. uchylenie ustawy z dnia 29 listopada o pomocy społecznej przez ustawę z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej /Dz. U. nr 64, poz.593 ze zm./, przy czym należy uwzględnić, że przepis art. 150 ustawy z dnia 12 marca 2004r. trzeba wykładać w ten sposób, że sprawy zakończone w rozumieniu tego przepisu, to także sprawy, w których decyzja wydana przed dniem 1 maja 2004r. została po dniu 30 kwietnia 2004r. uchylona przez sąd administracyjny. Zatem po uchyleniu przez sąd administracyjny decyzji wydanej przed 1 maja 2004r. organ administracji będzie rozpoznawał sprawę według przepisów obowiązujących przed dniem 1 maja 2004r.Nadto stosownie do art. 149 ustawy z dnia 12 marca 2004r. wydając w takich warunkach decyzję po dniu 30 kwietnia 2004r. należy czas trwania przyznanego świadczenia ograniczyć terminem 1 maja 2004r.
Z tych wszystkich względów na mocy powołanych przepisów orzeczono jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku.
W punkcie drugim wyroku Sąd na mocy art.200 w związku z art. 205 § 2 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę 300zł tytułem zwrotu kosztów procesu.