Uzasadnienie
Pismem z dnia 27 marca 2024 r. A. S. (dalej jako: skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na opisane w niej decyzje Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie.
Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z dnia 8 maja 2024 r., sygn. akt II SA/Gd 487/24, zarządzono rozdzielenie skarg zawartych w ww. piśmie, poprzez odrębne zarejestrowanie skarg na decyzję: Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 29 września 2023 r., nr 010070/680/7613425/2022, którą zmieniono skarżącej wysokość świadczenia "Dobry start" przyznanego w informacji z dnia 24 lipca 2022 r. (skargę zarejestrowano pod sygnaturą II SA/Gd 488/24); na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 29 września 2023 r., nr 010070/680/4190199/22, którą zmieniono skarżącej wysokość świadczenia wychowawczego przyznanego w informacji/decyzji z dnia 17 sierpnia 2022 r. (skargę zarejestrowano pod sygnaturą II SA/Gd 489/24) oraz na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 24 stycznia 2024 r., nr 010070/680/7613425/2022, którą organ utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 29 września 2023 r., nr 010070/680/7613425/2022 (skargę zarejestrowano pod sygnaturą II SA/Gd 487/24).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga wniesiona w tej sprawie podlega odrzuceniu.
Przed merytorycznym rozpoznaniem skargi sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada z urzędu jej dopuszczalność, ustalając czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.". Przesłankami tymi są:
- - niewłaściwość sądu (pkt 1),
- - niezachowanie terminu do wniesienia skargi (pkt 2),
- - nieuzupełnienie braków formalnych skargi pomimo wezwania (pkt 3),
- - zawisłość sprawy lub prawomocne jej osądzenie (pkt 4),
- - brak zdolności sądowej lub procesowej (pkt 5),
- - brak interesu prawnego wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a. (pkt 5a) oraz
- - niedopuszczalność skargi z innych przyczyn (pkt 6).
Stwierdzenie wystąpienia którejkolwiek z przesłanek niedopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, a w konsekwencji prowadzi do odrzucenia skargi.
Należy też zauważyć, że jednym z warunków wniesienia skargi do sądu jest wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (art. 52 § 1 p.p.s.a.). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). Z kolei ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.) - dalej "k.p.a.", przewiduje, że od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji (art. 127 § 1 k.p.a.), przy czym właściwy do rozpatrzenia odwołania jest organ administracji publicznej wyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy (art. 127 § 1 k.p.a.). Powyższe reguły współgrają z ogólną zasadą postępowania administracyjnego, wynikającą z art. 15 k.p.a., tj. zasadą jego dwuinstancyjności, która polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu przez dwa różne organy tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Oznacza to, że osoba niezadowolona z rozstrzygnięcia organu I instancji może wnieść odwołanie lub zażalenie do organu wyższego rzędu. Dopiero gdy organ II instancji wyda decyzję (lub postanowienie) w następstwie rozpoznania środka odwoławczego od decyzji organu I instancji - można wnieść skargę do sądu administracyjnego, gdyż wyczerpany został tok instancyjny w postępowaniu administracyjnym.
Tym samym skarga do sądu administracyjnego jest niedopuszczalna, jeżeli strona skarżąca nie wyczerpie tego toku, tj. nie wniesie odwołania lub zażalenia do organu II instancji i od razu zaskarży do sądu decyzję (lub postanowienie) organu I instancji albo też - gdy już po wyczerpaniu przysługujących w postępowaniu administracyjnym środków zaskarżenia - wniesie konkurencyjną wobec uprzednio złożonego odwołania skargę na rozstrzygnięcie organu I instancji do sądu administracyjnego.
Niedopuszczalna zatem jest skarga na decyzję organu I instancji, a taki charakter ma zaskarżona decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 29 września 2023 r., nr 010070/680/7613425/2022. Sądy administracyjne nie są bowiem powołane do kontroli legalności nieostatecznych rozstrzygnięć organów administracyjnych, gdyż prowadziłoby to do naruszenia wskazanej wyżej zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.
Mając na względzie powyższe stwierdzić należy, że wniesienie skargi na decyzję organu I instancji jest niedopuszczalne z innych przyczyn, co skutkuje jej odrzuceniem na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.