Uzasadnienie
W decyzji z 21 maja 2012 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał W. B., rozbiórkę budynku mieszkalnego jednorodzinnego o wymiarach po obrysie – 7,54 m na 5,89 m, zlokalizowanego przy ul. Z. [...] w G. przy granicy z posesją przy ul. Z. [...] i posesją przy ul. L. [...], wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Decyzja organu I instancji, jak wynika ze zwrotnego poświadczenia odbioru przesyłki, została doręczona dorosłemu domownikowi – synowi strony – w dniu 25 maja 2012 r. Odwołanie od powyższej decyzji W. B. wniosła osobiście do organu I instancji w dniu 14 czerwca 2012 r.
Postanowieniem z 31 lipca 2012 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził uchybienie przez W. B. terminu do wniesienia odwołania od w/w decyzji. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 129 § 2 Kpa odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Pouczenie o terminie do wniesienia odwołania znajdowało się w treści decyzji organu I instancji, która została doręczona stronie skutecznie w dniu 25 maja 2012 r. – do rąk dorosłego domownika. Ostatnim dniem do wniesienia odwołania od tej decyzji był dzień 8 czerwca 2012 r. Tymczasem, strona złożyła odwołanie osobiście w organie I instancji dnia 14 czerwca 2012 r., a zatem po upływie ustawowo określonego terminu. Organ odwoławczy w treści uzasadnienia pouczył stronę o możliwości domagania się przywrócenia terminu, wynikającej z art. 58 Kpa.
Jednocześnie stwierdził, że odwołująca takiego wniosku nie sformułowała. W takiej zaś sytuacji, na postawie art. 134 Kpa zaistniała konieczność orzeczenia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania przez organ odwoławczy.
W skardze wniesionej do sądu na powyższe postanowienie W. B. wniosła o uchylenie decyzji o rozbiórce pomieszczenia gospodarczego błędnie określonego przez urząd jako domek jednorodzinny. Skarżąca wskazała, że "nie zmieściła się" w terminie, ponieważ wróciła z zagranicy z chorym wnukiem i musiała z nim udać się do lekarza. W jej ocenie, zdrowie dziecka jest ważniejsze niż urzędowe terminy rozpoznania spraw. Następnie skarżąca sformułowała zarzuty dotyczące prawidłowości decyzji rozbiórkowej.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem.
W niniejszej sprawie przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego jest zaskarżone postanowienie z 31 lipca 2012 r., w którym Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji z 21 maja 2012 r. w sprawie rozbiórki budynku mieszkalnego jednorodzinnego, zlokalizowanego przy ul. Z. [...] w G., wybudowanego przez skarżącą bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę.
W związku z tak zakreślonym przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego, Sąd nie mógł, wbrew oczekiwaniom strony, dokonać analizy zarzutów skarżącej dotyczących zasadności wydanej przez organ I instancji decyzji, gdyż wykraczają one poza ramy toczącego się postępowania sądowego. W szczególności – sąd nie oceniał zarzutów dotyczących kwalifikacji obiektu budowlanego objętego nakazem rozbiórki.
Zgodnie z przepisami Kpa, złożenie odwołania zobowiązuje organ odwoławczy do zbadania w pierwszej kolejności, czy zostało ono wniesione przez osobę uprawnioną, oraz czy wniesione zostało w ustawowym trybie i terminie (art. 129 w zw. z art. 134 Kpa). W razie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania organ powinien wydać postanowienie, o którym mowa w art. 134 Kpa.
W niniejszym stanie faktycznym, strona złożyła odwołanie 14 czerwca 2012 r. Z akt administracyjnych wynika zaś, że decyzję organu I instancji otrzymała – do rąk dorosłego domownika - w dniu 25 maja 2012 r., będąc prawidłowo pouczoną o terminie i sposobie złożenia środka zaskarżenia. Nie ulega w tej sytuacji wątpliwości, że skarżąca uchybiła czternastodniowemu terminowi do złożenia odwołania, czego zresztą nie kwestionuje w treści złożonej do sądu skargi. Podkreślić przy tym należy, że skarżąca nie składała wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania.
W treści odwołania od decyzji nakazującej rozbiórkę skarżąca nie powołała się na żadną okoliczność, która uniemożliwiła jej złożenie odwołania w terminie, w tym na chorobę wnuka powołaną w skardze czy też odbiór przesyłki przez syna (zgodnie z potwierdzeniem odbioru), co uniemożliwiło jej zapoznanie się z decyzją.
Konsekwencją uznania, że odwołanie zostało złożone po terminie jest orzeczenie przez organ odwoławczy, na podstawie art. 134 Kpa, o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania i to rozstrzygnięcie, w ocenie Sądu, w niniejszym stanie faktycznym odpowiada powołanym przepisom prawa.
Podkreślić w tym miejscu należy, że sąd administracyjny orzeka o zgodności aktów administracyjnych z prawem (ocenia ich legalność). Sąd, jak również każdy organ administracji, jest związany przepisami prawa, również tymi, które tworzą tryb i procedurę realizacji praw lub obowiązków stron postępowania. Do takich zaś przepisów należą przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, w tym analizowane w niniejszym stanie faktycznym – przepisy ustanawiające terminy do składania odwołań od decyzji organów I instancji. Skoro odwołanie skarżąca złożyła po terminie, to tym samym jej wniosek o wszczęcie postępowania odwoławczego – właśnie z powodów formalnych – nie mógł odnieść oczekiwanego skutku w postaci wszczęcia tegoż postępowania, a tym samym – nie mógł zostać zbadany merytorycznie, skutkując np.: uchyleniem decyzji rozbiórkowej. Podkreślić bowiem należy, że uchybienie ustawowemu terminowi do wniesienia odwołania powoduje jego bezskuteczność, w następstwie czego decyzja organu I instancji staje się ostateczna, co tym samym wyklucza merytoryczne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy w postępowaniu odwoławczym.
Z powyższych względów, o czym zresztą wspomniano powyżej, na uwagę nie zasługiwały argumenty skarżącej dotyczące wadliwości nakazu rozbiórki, orzeczonego przez organ I instancji oraz błędnej kwalifikacji obiektu budowlanego, gdyż dotyczą one merytorycznego rozstrzygnięcia i jako takie wykraczają poza granice rozpoznania niniejszej sprawy, dotyczącej wyłącznie postanowienia w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania.
Wskazać też należy, że powołana w skardze okoliczność usprawiedliwiająca uchybienie przez skarżącą terminowi (choroba wnuka) mogłaby stanowić podstawę wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, podlegającego rozpoznaniu przez organ odwoławczy w trybie art. 58 Kpa. Skarżąca, jednakże okoliczności tej w swoim odwołaniu nie podniosła. W takiej zaś sytuacji, ten argument powołany w skardze nie może skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia. Jednocześnie Sąd, badając sprawę w zakresie zaskarżenia, nie stwierdził naruszenia prawa, podlegającego uwzględnieniu z urzędu.
Mając zatem na uwadze powyższe okoliczności, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.