Uzasadnienie
E. K. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie z kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawcy wynika, że prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną, syn i córka maja oddzielne gospodarstwa domowe. Źródłem utrzymania małżonków są, wedle oświadczenia, ich emerytury w kwocie 3 503,97 zł miesięcznie łącznie (netto), przy czym z emerytury wnioskodawcy ZUS potrąca co miesiąc 689 zł miesięcznie na powstałe zaległości. Z wniosku wynika nadto, że wnioskodawca posiada majątek w postaci domu o powierzchni 102 m2 oraz nieruchomości rolnej. Poza powyższymi nieruchomościami, wnioskodawca nie posiada żadnego majątku, oszczędności, ani przedmiotów wartościowych.
Do wniosku załączono wyciąg z osobistego konta bankowego wnioskodawcy, z którego wynika, że w dniu 31 lipca 2010 saldo na rachunku wynosiło 7,73 zł. Jak oświadczył skarżący, innych rachunków bankowych niż wskazany, nie posiada. Ponadto do wniosku załączono wykaz wydatków miesięcznych na gospodarstwo domowe, z którego wynika, że stałe miesięczne koszty na energię, telefony, gaz, wodę ścieki, lekarstwa, kredyt remontowy, aparat słuchowy, zajęcie emerytury przez ZUS stanowią koszt rzędu 2 628 zł miesięcznie. Na wezwanie referendarza wnioskodawca nadesłał pismo, w którym oświadczył, że jego syn M. prowadzi działalność gospodarczą w pomieszczeniach gospodarczych, które znajdują na terenie nieruchomości skarżącego. Syna opłaca podatek od nieruchomości za dom mieszkalny i pomieszczenia gospodarcze oraz opłaca rachunki za wodę i wywóz nieczystości stałych. Założył rodzinę i prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe.
Córka M. również prowadzi ze swoim mężem oddzielne gospodarstwo domowe i mieszka oddzielnie od rodziców. Wnioskodawca jest właścicielem samochodu marki [...] rocznik 1982 o wartości około 2000 zł oraz współwłaścicielem [...] 1,6 rocznik 1992 o wartości około 3000 zł. Ponownie wezwany do wyjaśnienia wątpliwości związanych ze swym stanem majątkowym, w szczególności dotyczących posiadanych nieruchomości oraz do nadesłania wyciągów z konta bankowego z ostatnich trzech miesięcy (a nie tylko dokumentu obrazującego saldo w dniu 31 lipca 2010 r.) wnioskodawca nadesłał pismo, w którym wskazał, że nie prowadzi działalności z synem, a utrzymuje się wyłącznie z emerytury. Wyciąg z konta bankowego nadesłał już wcześniej.
Natomiast w odniesieniu do posiadanych nieruchomości wskazał, że posiada dwie nieruchomości budynkowe – dom o powierzchni 102 m2 oraz ½ udziałów w budynku, tj. 3 mieszkania po 49 m2, które wymagają remontów.
Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie zaś do treści art. 246 § 3 ustawy – ustanowienie dla strony adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego wymaga nadto złożenia przez wnioskodawcę osobistego oświadczenia o niezatrudnianianiu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z tymże pełnomocnikiem. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zatem, rzeczą wnioskodawcy, jako zainteresowanego, jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym, to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie referendarza w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane.
W niniejszej sprawie, w związku z powziętymi wątpliwościami, co do stanu majątkowego i sytuacji zarobkowej skarżącego i członków jego rodziny, na podstawie art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dwukrotnie wezwano skarżącego do złożenia oświadczeń oraz przedłożenia – w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania – dokumentów źródłowych, w tym – przede wszystkim, wyciągów wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę, jego żonę osobistych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z ostatnich trzech miesięcy, ze szczególnym uwzględnieniem aktualnych sald rachunków i wysokości środków zgromadzonych na lokatach oraz oświadczenia w przedmiocie wysokości przysługujących wnioskodawcy lub jego żonie dopłat bezpośrednich przekazywanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa i daty ich przekazania na rachunek bankowy oraz przedłożenia stosownych dokumentów w tym zakresie (odpisów decyzji przyznających dopłaty).
Wnioskodawca nie przedłożył wyciągu z konta bankowego, a jedynie dokument obrazujący saldo na rachunku w dniu 31 lipca 2010 r. Nie złożono również oświadczenia odnośnie ewentualnego korzystania z dopłat bezpośrednich.
Oceniając nadesłane przez skarżącego dokumenty źródłowe zauważyć należy, że skarżący nie wykonał w pełni zobowiązania referendarza sądowego. Przedłożył dokumenty i oświadczenia w sposób wybiórczy, uchylając się w szczególności od przedłożenia wymaganych wyciągów z kont bankowych. Wnioskodawca oświadczył jedynie, że nie posiada dewiz, i pomimo wyraźnego pouczenia w treści wezwania, jaki wyciąg z konta ma zostać nadesłany, poprzestał na wyciągu, uprzednio załączonym wraz z urzędowym formularzem PPF, obrazującym jedynie stan salda, a nie wszystkie operacje z okresu ostatnich 3 miesięcy. Mając zatem na uwadze okoliczność, że skarżący nie wykonał zobowiązania referendarza w całości, w szczególności uchylił się od przedstawienia – istotnych w niniejszym stanie faktycznym - danych dotyczących ewentualnych środków pieniężnych zgromadzonych na kontach bankowych oraz oszczędności, należało uznać, że skarżący nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Pomimo wezwania, wnioskodawca przedłożył część żądanych w nim dokumentów, w efekcie uniemożliwiając wyjaśnienie istotnych okoliczności oraz nasuwających się wątpliwości dotyczących jego sytuacji finansowej i majątkowej.
Niezależnie od tego wskazać jednak należy, że z oświadczenia zawartego na formularzu PPF i z pozostałych dokumentów źródłowych i oświadczeń wnioskodawcy wynika, że razem z żoną uzyskuje on łącznie dochód w wysokości ponad 3 500 zł miesięcznie netto. Wnioskodawca nie ma nikogo na utrzymaniu. Ponadto, skarżący posiada duży majątek w postaci: domu o powierzchni 102 m2 oraz 3 mieszkań o powierzchni 49 m2, nie licząc dwóch samochodów osobowych. Brak jest w tej sytuacji podstaw, by uznać, że skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów niniejszego postępowania, nawet biorąc pod uwagę fakt zajęcia komorniczego na uzyskiwanych dochodach. Posiada on bowiem majątek, który można ewentualnie spieniężyć lub pobierać z niego pożytki (np.: poprzez wynajem mieszkań).
Przypomnieć w tym miejscu należy, że to rzeczą wnioskodawcy, starającego się o uzyskanie prawa pomocy jest wykazanie, że spełnia ustawowe przesłanki, od których spełnienia uzależnione jest przyznanie prawa pomocy. Jak bowiem wskazano powyżej, jest to instytucja wyjątkowa, przewidziana dla osób, które są ubogie, w szczególności – na skutek wydarzeń losowych – pozbawione majątku i dochodów. Przedłożone dokumenty wskazują zaś, że wnioskodawca, posiadając stałe miesięczne dochody oraz majątek w postaci domu i trzech mieszkań, nie należy do takiej grupy osób.
Z tych względów, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.