Uzasadnienie
Decyzją z dnia 26 lipca 2010r. Prezydent Miasta uchylił w całości decyzję z dnia 11 marca 2005r. nr [...] przyznającą Z. D. zasiłek okresowy od III/05 do IV/05 w wysokości 26.00zł i orzekł o odmowie przyznania zasiłku okresowego.
W podstawie prawnej organ powołał przepisy art. 145 § 1 pkt 1, art. 150 i art. 151 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 8 i art. 38 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. nr 64, poz. 593 ze zm.).
W uzasadnieniu organ podał, że w oparciu o przepisy ustawy o pomocy społecznej przyznał Z. D., której dochód nie przekraczał kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (art. 8 ustawy), prawo do zasiłku okresowego. Jednocześnie w pouczeniu zamieszczonym w decyzji poinformowano, że osoby korzystające ze świadczeń pomocy społecznej zobowiązane są do informowania o każdej zmianie ich sytuacji osobistej, dochodowej i majątkowej. W dniu 28 września 2009r. do organu wpłynęło pismo z Urzędu Gminy w M., w którym Urząd podał, że Z. D. jest właścicielką gospodarstwa rolnego o pow. 6,0762ha przeliczeniowych. Informacja ta nie została ujawniona w składanych podaniach i oświadczeniach. Powołując się na powyższe organ ustalił, że wysokość deklarowanego dochodu w miesiącu złożenia wniosku wynosiła 820zł, natomiast dochód nieujawniony z hektarów przeliczeniowych wyniósł 194złx6,0762ha+1.178,78zł, łącznie zatem dochód rodziny wyniósł 1.998,78zł, a więc przekroczył kryterium dochodowe rodziny, tj. 948zł. Powołując się na powyższe organ ustalił, że Z. D. nie spełniała warunku do przyznania zasiłku okresowego.
W związku z tym, że wyszły na jaw nowe okoliczności, nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji z dnia 11 marca 2005r., nieznane organowi, postanowieniem z dnia 9 lutego 2010r. wznowiono postępowanie w sprawie przyznanych świadczeń.
Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego ustalono, że po uwzględnieniu dochodu uzyskanego z gospodarstwa rolnego dochód Z. D. przekracza kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ustawy o pomocy społecznej. Z uwagi na powyższe organ I instancji powołując się na przepis art. 151 §1 pkt 2 kpa uchylił decyzję o przyznaniu zasiłku okresowego za okres od 1 marca 2005r. do 30 kwietnia 2005r. oraz odmówił przyznania pomocy w formie zasiłku okresowego.
Z. D. wniosła odwołanie od powyższej decyzji wnosząc o jej uchylenie.
W uzasadnieniu odwołująca podniosła, że wykazała dochód na podstawie zaświadczenia z Urzędu Skarbowego zgodnie z obowiązującym prawem. Natomiast nieruchomość rolną o pow. 6,0762ha przeliczeniowego przekazała w marcu 2005r. w nieodpłatną dzierżawę osobie trzeciej i nie uzyskiwała żadnego dochodu związanego z przedmiotową nieruchomością.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze. decyzją z dnia 19 października 2010r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji organ II instancji w pierwszej kolejności przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania. Natomiast rozpatrując ponownie sprawę powołał się na powołany w podstawie prawnej rozstrzygnięcia przepis art. 151 §1 pkt 2 kpa, który stanowi, że organ administracji publicznej właściwy w sprawie wznowienia, po przeprowadzeniu postępowania wydaje decyzję, w której uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Taka sytuacja zaistniała, jak to ustaliło Kolegium, w rozpoznawanej sprawie. Zgodnie z art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny.
Zgodnie z art. 38 powołanej ustawy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje rodzinie, której dochód na osobę nie przekracza kwoty 316zł, zwanej dalej kryterium dochodowym na osobę w rodzinie.
Organ ustalił, że w oparciu o dokumenty przedłożone przez skarżącą, decyzją z dnia 11 marca 2005r przyznano jej ww. opisany zasiłek okresowy, ponieważ w dacie przyznania zasiłku spełniała przesłanki uprawniające do otrzymania zasiłku.
Organ odwoławczy wskazał, że w rozpoznawanej sprawie skarżąca kwestionuje decyzję organu I instancji wywodząc, że będąc właścicielką gospodarstwa rolnego nie uzyskała z tego tytułu żadnego dochodu. Rozpoznając ten zarzut organ II instancji wskazał, że pojęcie dochodu definiuje art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, który stanowi, że za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:
- 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych,
- 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w NFZ oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach, 3)kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.
Do dochodu ustalonego w myśl ust. 3 nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, zasiłku celowego, pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty, wartości świadczenia w naturze oraz świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych.
Z kolei art. 8 ust. 9 ustawy wskazuje, że przyjmuje się, że z 1ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 194zł (w dacie wydania decyzji). Kolegium podało, że zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższy przepis określa tzw. zryczałtowany tryb ustalania dochodu osiąganego z gospodarstwa rolnego. Dochód ten jest wliczany jako wartość dochodu odpowiadającego powierzchni gospodarstwa z uwzględnieniem hektarów przeliczeniowych i kwoty dochodu ustalonej dla 1ha przeliczeniowego niezależnie od faktycznej dochodowości konkretnego gospodarstwa (wyrok NSA z dnia 17 lutego 2010r., sygn. akt I OSK 1292/09). Powołując się na powyższe organ II instancji wskazał, że powyższy przepis dla celów udzielania świadczeń z pomocy społecznej zakłada, że z 1ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 194zł. Nie przewiduje on żadnych wyjątków od przyjętej w nim zasady wyliczenia dochodu z gospodarstwa rolnego.
Bez znaczenia jest zatem czy gospodarstwo rolne jest uprawiane osobiście czy też nie i z jakiego powodu oraz czy rzeczywiście przynosi ono dochody (wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2009r, sygn. akt I OSK 724/09).
Powołując się na powyższe ustalenia Kolegium ustaliło, że skoro skarżąca jest właścicielką gospodarstwa rolnego o pow. 6,0762ha przeliczeniowego, to jej miesięczny dochód z gospodarstwa rolnego wynosi 1.178,78zł(6,0762x194zł=1.178,78zł), a łączny dochód rodziny po doliczeniu świadczeń rodzinnych i alimentów (820zł) wynosi 1.998,78zł, a więc przekracza kryterium dochodowe rodziny. Kryterium to w rozpoznawanej sprawie wynosi bowiem 948zł(316złx 3 osoby). Powyższe oznacza, że skarżącej nie przysługuje prawo do zasiłku okresowego.
W tym stanie rzeczy, skoro w rozpoznawanej sprawie wyszła na jaw nowa okoliczność faktyczna, to organ I instancji wznawiając postępowanie w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 5 kpa i uchylając jednocześnie decyzję z dnia 11 marca 2005r. oraz orzekając o odmowie przyznania zasiłku okresowego w oparciu o art. 151 § 1 pkt 2 kpa, działał zgodnie z obowiązującymi przepisami.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca Z. D. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, ponownie podnosząc, że nie uzyskuje żadnego dochodu z gospodarstwa rolnego, które oddała w bezpłatną dzierżawę. Skarżąca podniosła, że przepis powołany przez organ administracji publicznej jest nielogiczny i nie powinien mieć zastosowania w sprawie, skoro skarżąca nie uzyskała dochodu, poza wykazanym zaświadczeniem z Urzędu Skarbowego. Decyzja narusza jej prawa skoro skarżącą pozbawiono prawa do świadczenia po okresie pobrania zasiłku, poprzez wznowienie postępowania i nakazanie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia.
Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. –Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej(art. 1 § 2).
Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(Dz. U. nr153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołana podstawą prawną.
Mając na uwadze cytowaną regulację zawartą w art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zaskarżona decyzja została wydana w postępowaniu prowadzonym w trybie wznowienia postępowania, umożliwiającym wzruszenie decyzji ostatecznych. Podstawy wznowienia postępowania wymienione są w art. 145 §1.
Zgodnie z art. 145 § 1 kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli:
1)dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe,
- 2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa,
- 3) decyzja została wydana przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24,25 i 27,
- 4) strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu,
- 5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję,
- 6) decyzja została wydana bez uzyskania uzgodnienia wymaganego prawem stanowiska innego organu,
- 7) zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji,
- 8) decyzja została wydana w oparciu o inną decyzją lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione.
Przepis art. 146 kpa zawiera przesłankę negatywną do uchylenia decyzji w postaci terminów pięcio- i dziesięcioletniego. W przypadkach gdy dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne pokazały się fałszywe oraz gdy decyzja została wydana w wyniku przestępstwa (art. 145 §1 pkt 1 i 2kpa) termin przedawnienia wynosi 10 lat od dnia doręczenia decyzji, w pozostałych przypadkach wymienionych w art. 145 §1 pkt 3-8 lat 5. Przy czym wykazanie zaistnienia dwóch pierwszych przesłanek wznowienia postępowania, objętych dziesięcioletnim terminem przedawnienia musi zostać ustalone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu, z wyłączeniem w tym zakresie kompetencji organów właściwych w sprawie wznowienia. Upływ terminów, o których mowa w art. 146 § 1 kpa stanowi negatywną przesłankę do uchylenia decyzji w postępowaniu wznowieniowym. Upływ wyżej wskazanych terminów nie ogranicza wprawdzie dopuszczalności wznowienia, lecz ogranicza możliwość organu rozstrzygnięcia we wznowionym postępowaniu co do istoty.
W rozpatrywanej sprawie decyzja z dnia 11 marca 2005r. nr [...] przyznająca Z. D. zasiłek okresowy w kwocie 26zł za okres od marca 2005r do kwietnia 2005r. została doręczona skarżącej w dniu 14 marca 2005r. i stała się decyzją ostateczną. Postępowanie zostało wznowione w dniu 9 lutego 2010r. na tej podstawie, że w sprawie wyszła na jaw nowa okoliczność faktyczna istniejąca w dniu wydania decyzji, nie znana organowi, a mianowicie okoliczność, iż skarżąca była w dacie wydania decyzji i jest nadal, właścicielką gospodarstwa rolnego o pow. 6,0762ha przeliczeniowego. Jest to zatem przesłanka wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Obowiązujący termin 5 letni od dnia doręczenia decyzji określony w art. 146 § 1 upłynął zatem w dniu 14 marca 2010r. i tylko do tego dnia mogła zapaść decyzja rozstrzygająca co do istoty, a więc uchylająca decyzję z dnia 11 marca 2005r. i odmawiająca przyznania zasiłku okresowego.
Natomiast w rozpoznawanej sprawie decyzja o uchyleniu w całości decyzji z dnia 11 marca 2005r i odmowie przyznania zasiłku okresowego zapadła w dniu 26 lipca 2010r., a więc po upływie 5 lat od daty doręczenia decyzji ostatecznej, co ze względu na upływ czasu określonego w art. 146 § 1 kpa było niedopuszczalne. W przypadku upływu 5 lat od dnia doręczenia decyzji ostatecznej organ prowadzący postępowanie nie ma podstaw do jej uchylenia z przyczyn określonych w art. 145 §1 pkt 3-8 kpa, traci więc uprawnienie do badania czy decyzja powinna lub nie powinna być uchylona, może jedynie stwierdzić wydanie tej decyzji z naruszeniem prawa.
Zatem przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji winien uwzględnić istnienie negatywnej przesłanki określonej w przepisie art. 146 §1 ograniczającej dopuszczalność uchylenia decyzji administracyjnej w trybie wznowienia i uwzględnić treść przepisu art. 150 § 2 kpa, który stanowi, że w przypadku, gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu, których nie uchylił tej decyzji.
Na marginesie jedynie wskazać należy, że w rozpatrywanej sprawie nie zaszły przesłanki do wznowienia postępowania określone w przepisie art. 145 § 1 pkt 1 kpa powołanym jako podstawa rozstrzygnięcia przez organ I instancji, albowiem jak to wyżej wskazano wykazanie zaistnienia tej przesłanki wznowienia, objętej 10 letnim terminem przedawnienia, musi zostać ustalone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu. Kompetencja organu administracji właściwego w sprawie wznowienia postępowania jest w tym zakresie wyłączona. W rozpatrywanej sprawie przesłanka określona w powołanym przepisie nie została w sposób wyżej opisany ustalona.
Mając powyższe na uwadze i działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta.