Uzasadnienie
Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w T., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta, decyzją z dnia [...] stycznia 2005 r., na podstawie art. 16 ust. 1 i 2 pkt 1, art. 20 ust. 3, art. 24 ust. 4, art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] stycznia 2005 r. przyznał A. G. zasiłek pielęgnacyjny w kwocie [...] zł miesięcznie na okres od dnia [...] stycznia 2005 r. do [...] listopada 2006 r.
M. G., ojciec małoletniego A., wniósł odwołanie od tej decyzji, w którym domagał się przyznania mu prawa do określonego wyżej świadczenia od dnia [...] sierpnia 2003 r., tj. od dnia, kiedy rozpoczął starania o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności syna.
Odwołujący się wywodził, że w dniu, kiedy jego syn stanął przed komisją w T. był już osobą niepełnosprawną i gdyby komisja przeprowadziła właściwe badania specjalistyczne, to nie byłoby żadnych podstaw do prowadzenia tak długotrwałego postępowania, które ostatecznie zakończyło się korzystnym dla syna orzeczeniem sądu o niepełnosprawności z dnia [...] grudnia 2004 r. Orzeczenie to potwierdza, iż niepełnosprawność syna datuje się od urodzenia, co uzasadnia żądanie przyznania świadczeń wraz z ustawowymi odsetkami od dnia złożenia wniosku o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności.
Nie uwzględniając tego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w dniu [...] marca 2005 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, podzielając w całości faktyczne i prawne podstawy jej rozstrzygnięcia.
Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do świadczeń ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Wniosek w niniejszej sprawie wpłynął do MOPS w T. w dniu [...] stycznia 2005 r., a zatem zgodnie z przytoczoną wyżej normą prawną wnioskowane świadczenie przyznane zostało poczynając od stycznia 2005 r. do końca okresu zasiłkowego.
M. G. wniósł skargę do Sądu, w której ponawiając zarzuty odwołania kwestionował datę, od której przyznano synowi wnioskowane świadczenie pielęgnacyjne, domagając się przyznania tego świadczenia wraz z należnymi odsetkami od dnia, kiedy rozpoczął starania przed właściwą komisją lekarską o ustalenie niepełnosprawności syna.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie z ponowieniem argumentacji faktycznej i prawnej zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie mogła być uwzględniona, albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.
W przepisach ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), a w szczególności jej rozdziale 6, zatytułowanym postępowanie w sprawach przyznawania i wypłacania świadczeń rodzinnych, ustanowiono zasadę, że ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz ich wypłata następuje wyłącznie na wniosek określonych w nim osób (art. 23 ust. 1). Wniosek taki składa się w urzędzie gminy właściwym ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej, a wniosek ten winien spełniać określone w art. 23 wymagania. Nie chodzi tu zatem wyłączenie o złożenie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, ale również inne dokumenty.
Nie ulega zatem wątpliwości, że przyznanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, o jakim mowa w art. 16 ust. 1 ustawy, następuje wyłącznie na wniosek uprawnionych osób, a nie z urzędu.
Kolejną normą prawną regulującą postępowania w sprawie przyznawania świadczeń rodzinnych jest art. 24 ust. 2 ustawy, stanowiący, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego.
W ustawie o świadczeniach rodzinnych, podobnie jak w ustawie o pomocy społecznej, czy tez w sprawach alimentacyjnych przyjęto zasadę, że te świadczenia okresowe przyznawane są na wniosek osób uprawnionych przy spełnieniu innych warunków. Chodzi o to, aby tym osobom, uznanym już za spełniające określone warunki zapewnić odpowiednie świadczenia okresowe przewidziane ustawą, w tym świadczenie i zasiłek pielęgnacyjny.
Nie ma zatem żadnych podstaw prawnych nakładania na organy gmin, wykonujących powierzone im zadania z zakresu administracji rządowej (art. 20 ust. 1), obowiązku wypłaty świadczeń za okres sprzed dnia złożenia wniosku wraz z wszystkimi wymaganymi dokumentami.
Tym bardziej nie ma podstaw do żądania za ten okres odsetek.
Wskazać ponadto należy, że art. 27 pkt 16 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. Nr 86 poz. 732) dodano do art. 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych ust. 3a w brzmieniu: "W przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyska ponownie orzeczenie o niepełnosprawności lub odpowiednim stopniu niepełnosprawności stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek o kontynuację świadczenia rodzinnego".
Wynika z tego, ze również kontynuacja świadczeń należnych na tej szczególnej podstawie prawnej uzależniona jest od złożenia wniosku wraz z dokumentacją przez uprawnioną osobę, a same świadczenia będą przyznawane nie wcześniej niż od miesiąca, w którym złożony został ten wniosek wraz z dokumentacją.
Powyższa zmiana, spełnia zdaniem Sądu, ochronę konstytucyjną osób uznanych już za niepełnosprawne (por. art. 68 ust. 3 i 69 Konstytucji RP) poprzez przyznanie im prawa do świadczeń również za okres, w którym w wyniku błędów innych organów okresowo pozbawiono je prawa do tych świadczeń. Sytuacja ta dotyczy jedynie przerwy w wypłacaniu świadczeń osobom uznanym już za niepełnosprawne.
Przepisu tego nie można stosować w przypadku pierwszego ubiegania się o uznanie za osobę niepełnosprawną. Związane jest to bowiem z opisanym wyżej trybem postępowania na wniosek oraz charakterem tych świadczeń.
Jeżeli natomiast skarżący ocenia, że poprzez przedłużającą się procedurę wydania orzeczenia o zaliczeniu syna do grona osób niepełnosprawnych wyrządzono mu szkodę, to może dochodzić odpowiednich roszczeń w trybie art. 417 i niżej k.c. przed sądem powszechnym (por. art. 2 § 1 k.p.c.).
Z tych tez przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.