Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 17 lipca 2018 r., sygn. akt [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę J. D. na bezczynność Wojewody w rozpoznaniu sprawy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, po uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 30 stycznia 2018 r., sygn. akt [...] decyzji kasacyjnej organu z dnia 28 sierpnia 2017 r., nr [...]. Przyczyną odrzucenia skargi był brak zgłoszenia ponaglenia do właściwego organu przed wniesieniem skargi do sądu.
W dniu 4 września 2018 r. skarżący wniósł bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na działanie Wojewody w sprawie przedmiotowego ponaglenia, od którego uzależnione jest wniesienie skargi na bezczynność tego organu. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że Wojewoda odmawia stronie zastosowania procedury ponaglenia z art. 37 k.p.a. tłumacząc, że procedura ta nie ma zastosowania do spraw rozpoczętych przed nowelizacją Kodeksu postępowania administracyjnego w 2017 r.
W dniu 10 września 2018 r. skarga została przekazana według właściwości do Wojewody, który nadesłał skargę wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy w dniu 9 października 2018 r.
W odpowiedzi na skargę organ przedstawił przebieg postępowania dotyczącego zwrotu nieruchomości wskazując, że postępowanie w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości prowadzone przed Wojewodą, nr [...] zostało zainicjowane wnioskiem L. D. z dnia 29 listopada 2011 r., zatem zgodnie z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw, w sprawie zastosowanie znajduje art. 36 i art. 37 k.p.a. w brzmieniu przed nowelizacją. Ponadto organ wskazał, że pismem z dnia 11 lipca 2018 r. przekazał do Ministra Inwestycji i Rozwoju, jako organu wyższego stąpania, pismo skarżącego z dnia 11 czerwca 2018 r., zatytułowane "ponaglenie".
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga podlegała odrzuceniu, albowiem działanie będące przedmiotem zaskarżenia nie należy do kognicji sądów administracyjnych.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zakres sądowej kontroli administracji określony został w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) – dalej w skrócie jako p.p.s.a. Stosownie do art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Warunkiem merytorycznego rozpatrzenia skargi jest złożenie jej od aktu lub czynności objętych zakresem właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, określonej w art. 3 § 2 i § 3 p.p.s.a.
W myśl art. 3 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, 868, 996, 1579 i 2138 oraz z 2017 r. poz. 935), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201, 648, 768 i 935), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1947, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
- 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Na podstawie art. 3 § 3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach.
W rozpoznawanej sprawie skarżący przedmiotem skargi uczynił działanie Wojewody związane z wniesionym przezeń ponagleniem na nierozpoznanie sprawy odwoławczej w ponownie prowadzonym postępowaniu w związku z prawomocnym wyrokiem Sądu.
Abstrahując od rozważań na temat prawidłowego reżimu prawnego dotyczącego zwalczania bezczynności lub przewlekłości w załatwiania sprawy administracyjnej, tj. zastosowania art. 37 k.p.a. w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 czerwca 2017 r. czy też w brzmieniu nadanym po tej dacie, wskazać trzeba, że niezależnie od nazwy procedury, czynności podjęte w tym przedmiocie nie podlegają kognicji sądów administracyjnych. Zarówno bowiem zażalenie (art. 37 k.p.a. w brzmieniu przed nowelizacją), jak i ponaglenie (art. 37 k.p.a. w brzmieniu po dniu 1 czerwca 2017 r.) nie służy kontroli rozstrzygnięć podjętych w postępowaniu administracyjnym, lecz ma na celu wymuszenie na organie załatwienie sprawy. Ponaglenie (zażalenie) nie prowadzi do merytorycznego rozpoznania sprawy, nie kończy postępowania w sprawie, a postanowienie kończące to postępowanie nie jest rozstrzygnięciem, na które przysługuje zażalenie. Także czynności podejmowane w tym postępowaniu nie należą do grupy innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Powyższe prowadzi do wniosku, że w sprawie działania Wojewody w przedmiocie ponaglenia skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje. Katalog aktów i czynności, jak również bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania został przez ustawodawcę w sposób jednoznaczny określony w art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a. i w katalogu tym nie mieszczą się działania będące przedmiotem niniejszej skargi.
Na marginesie należy wskazać, że zarówno z odpowiedzi na skargę jak i akt administracyjnych wynika, że w dniu 11 lipca 2018 r. Wojewoda przekazał do organu wyższego stopnia, tj. Ministra Inwestycji i Rozwoju pismo strony z dnia 11 czerwca 2018 r. zawierające ponaglenie na niezałatwienie przez organ odwoławczy sprawy zwrotu nieruchomości. Wbrew zatem twierdzeniom skarżącego organ, do którego wpłynęło ponaglenie nie odmawia stronie skorzystania z ww. procedury.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.