Uzasadnienie
J. G. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie z kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawczyni wynika, że prowadzi ona czteroosobowe gospodarstwo domowe wraz z mężem i dwoma dorosłymi synami, którzy nadal się uczą. Rodzina utrzymuje się z renty męża wnioskodawczyni w wysokości 1008,58 zł miesięcznie netto i dochodów syna w kwocie 1200 zł miesięcznie. Skarżąca wskazała, że ma mieszkanie i samochód. Wnioskodawczyni nie osiąga dochodów – jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy i nie pobiera zasiłku dla bezrobotnych.
Postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2013 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy wskazując, że nie wykazała ona okoliczności uzasadniających jego przyznanie.
J. G. wniosła sprzeciw od wydanego postanowienia, domagając się uwzględnienia jej wniosku. Skarżąca stwierdziła, że nie posiada żadnych oszczędności ani kont bankowych. Dochód czteroosobowej rodziny wynosi 2000 zł, przy czym wynagrodzenie uczącego się jeszcze syna nie stanowi stałego dochodu. Wyjaśniła, że samochód nabyła za pieniądze pochodzące ze sprzedaży domu. Z pieniędzy tych również utrzymywała się aż do roku 2012. Obecnie natomiast zalega z opłatami za mieszkanie.
Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) w związku z wniesieniem sprzeciwu postanowienie z dnia 16 czerwca 2012 r. utraciło moc.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Art. 246 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, iż przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:
- 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania
- 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Celem ustanowienia prawa pomocy jest zapewnienie osobom fizycznym i jednostkom organizacyjnym znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej faktycznej realizacji konstytucyjnego prawa do sądu wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji. Przyznanie prawa pomocy oznacza, że ciężar kosztów postępowania w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, a zatem wszyscy obywatele. Dlatego w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy dochodzi do konieczności dokonywania wyboru pomiędzy zapewnieniem prawa do sądu podmiotowi niemającemu dostatecznych środków, a odstąpieniem od zasady powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych wskazanych w art. 84 Konstytucji, czego wyrazem na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego jest regulacja zawarta w art. 199 i art. 214 (por. M. Niezgódka-Medek, Komentarz do ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Zakamycze 2005 – LEX).
Jako instytucja o charakterze wyjątkowym, przyznanie prawa pomocy może mieć zastosowanie tylko wobec osób, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, w szczególności - osób rzeczywiście ubogich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe.
W niniejszej sprawie skarżąca domagała się przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, a więc w zakresie częściowym. Zatem rzeczą skarżącej było wykazanie własnej sytuacji materialnej na tyle trudnej, by uzasadniała wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych powyżej przepisach. Tym samym, to na niej spoczywał ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy.
Skarżąca winna była zatem wykazać, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
W ocenie Sądu brak jakichkolwiek dochodów skarżącej, niskie dochody pozostającego z nią we wspólnym gospodarstwie domowym męża, otrzymującego jedynie rentę w kwocie 1008, 58 zł oraz dochody syna z dorywczej pracy na zlecenie, a także wysokość wydatków koniecznych do utrzymania czteroosobowej rodziny wskazują, że skarżąca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. Z tego też powodu zasadne jest zwolnienie skarżącej od ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, na którego także z cała pewnością skarżącej nie jest stać.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.