Uzasadnienie
M. J. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego z dnia 25 kwietnia 2013 r., wydaną na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), uchylającą decyzję Prezesa Sądu Okręgowego z dnia 12 lutego 2013 r. i decyzję Prezesa Sądu Rejonowego z dnia 25 stycznia 2013 r. oraz stwierdzającą, że decyzja Prezesa Sądu Rejonowego z dnia 25 stycznia 2013 r. wydana została bez podstawy prawnej, jak również związane z tą decyzją postanowienie Prezesa Sądu Okręgowego z dnia 6 czerwca 2013 r. nr [[...]] o odmowie uzupełniania zaskarżonej decyzji, podjęte na podstawie art. 111 k.p.a.
W skardze twierdzi się, że zaskarżona decyzja i związane z nią postanowienie są wadliwe. Wydane zostały z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 2 i § 2 k.p.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez bezpodstawne wydanie postanowienia o odmowie uzupełnienia zaskarżonej decyzji w sytuacji gdy jednym z obligatoryjnych elementów każdej decyzji administracyjnej organu drugiej instancji wydanej na skutek odwołania strony, gdy organ wyższego stopnia uchyla decyzję organu pierwszej instancji jest wydanie rozstrzygnięcia, w którym organ drugiej instancji: uchyla w całości lub w części zaskarżoną decyzję i jednocześnie orzeka co do istoty sprawy w części, w której uchylił zaskarżoną decyzję albo uchyla zaskarżoną decyzję i umarza postępowanie (art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.) bądź organ drugiej instancji uchyla w całości zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji i przekazuje całą sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji (art. 138 § 2 k.p.a.).
Ponadto zarzuca się, że zaskarżona decyzja autokontrolna został wydana bez podstawy prawnej w części, w której organ stwierdził, że decyzja Prezesa Sądu Rejonowego z dnia 25 stycznia 2013 r. wydana została bez podstawy prawnej. Według skarżącego takie rozstrzygnięcie jest zastrzeżone tylko dla nadzwyczajnego trybu postępowania jakim jest stwierdzenie nieważności decyzji i w dodatku odnosi się do decyzji, których stwierdzono nieważności albo nieważności nie można stwierdzić, a jedynie że została wydana bez podstawy prawnej.
W skardze M. J. domaga się uchylenia opisanej decyzji oraz uchylenia postanowienia o odmowie jej uzupełnienia, a także zasądzenia kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Okręgowego wniósł o jej odrzucenie. Wskazał, że M. J. uzyskał informację publiczną, o którą się zwracał wnioskiem z 23 stycznia 2013 r. Nastąpiło to pismem Prezesa Sądu Okręgowego z dnia 25 kwietnia 2013 r., odebranym za zwrotnym poświadczeniem odbioru w dniu 6 maja 2013 r., które było konsekwencją decyzji autokontrolnej z dnia 25 kwietnia 2013 r. Wskazał również, że podstawą wydania decyzji był art. 156 k.p.a. Przepis ten wprowadza uprawnienie organu administracyjnego do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji obarczonych wadami kwalifikowanymi, wymienionymi w tym przepisie. Przepisy dotyczące stwierdzenia nieważności nie odwołują się w żadnym zakresie do art. 138 k.p.a., który przewiduje możliwość umorzenia postępowania w sprawie.
Natomiast art. 138 k.p.a., na którym oparł swoje żądanie skarżący M. J., nie znajduje zastosowania w tym przypadku. Tylko w przypadku postępowania odwoławczego, organ korzysta z uprawnień przewidzianych w art. 138 k.p.a., tj. możliwości umorzenia postępowania po uchyleniu decyzji, które nie ma miejsca w tym przypadku. Organ uznał, że postępowanie sądowe stało się w związku z powyższym bezprzedmiotowe.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przy czym zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) kontrolując legalność sąd nie jest związany treścią zarzutów i wniosków skargi.
Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi decyzja podlega uchyleniu w całości lub w części, jeżeli sąd stwierdzi:
- 1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
- 2) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
- 3) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Oceniając w świetle przedstawionych kryteriów legalność zaskarżonej decyzji sąd uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ Prezes Sądu Okręgowego nie naruszył prawa w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W pierwszej kolejności, z uwagi na żądanie odrzucenia skargi zgłoszone w odpowiedzi na skargę, sąd wyjaśnia, że nie ma podstaw formalnych dla jego uwzględnienia. Natomiast jeśli skarga jest bezzasadna, sąd administracyjny orzeka wyrokiem o jej oddaleniu, zgodnie z art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Natomiast wskazywana przez organ bezprzedmiotowość postępowania skutkować mogłaby jedynie umorzeniem postępowania sądowoadministracyjnego, co również w niniejszej sprawie nie ma miejsca, wobec braku przesłanek określonych w art. 161 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Przedmiotem niniejszej skargi jest rozstrzygnięcie wydane w trybie realizacji autokontrolnych uprawnień organu administracji przewidzianych w art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowiącego, że organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Uwzględniając skargę, organ stwierdza jednocześnie, czy działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa.
Przytoczony przepis normuje instytucję autokontroli, której celem jest umożliwienie organom administracji publicznej ponownej weryfikacji własnego działania, bez konieczności angażowania sądu administracyjnego w ocenę zgodności tego działania z prawem. Autokontrola służy zatem realizacji zasady szybkości postępowania, prowadząc do załatwienia sprawy zgodnie z żądaniem skarżącego. Powyższy tryb wymaga jednocześnie, aby wydana decyzja autokontrolna spełniała najwyższe standardy stosowania prawa tak, by w jej rezultacie nie było już potrzeby dalszej kontroli sądowoadministracyjnej.
Warunkiem skorzystania z trybu przewidzianego w art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest uwzględnienie przez organ administracji publicznej skargi w całości, a więc uznanie za zasadne zarówno zawartych w niej zarzutów, podstawy prawnej jak i wniosków, co oznacza, że organ może skorygować zaskarżone działanie wyłącznie w kierunku pożądanym przez skarżącego. Przez uwzględnienie skargi w całości należy zatem rozumieć doprowadzenie do stanu, w którym istota sprawy zostaje rozstrzygnięta ostatecznie, zgodnie z oczekiwaniem strony wynikającym z jej skargi skierowanej do sądu. Przy czym oczekiwania strony co do załatwienia (zakończenia) sprawy, należy odnosić do meritum sprawy, a nie do formalnej kwestii brzmienia rozstrzygnięcia (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 31 marca 2010 r., sygn. akt II SA/Kr 7/10, dostępne w internecie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przepis art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie określa form prawnych, w jakich ma nastąpić przewidziane w tym przepisie "uwzględnienie skargi". Jednak decyzja wydana w trybie autokontroli powinna, uwzględniając skargę, rozstrzygać o losach zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Treść takiego rozstrzygnięcia musi uwzględniać specyficzną materię danej sprawy i jej okoliczności faktyczne. Tym samym stanąć trzeba na stanowisku, że ewentualne zastosowanie art. 138 k.p.a. przy wydawaniu decyzji, czy też postanowienia na podstawie art. 54 § 3 wskazanej ustawy może być tylko odpowiednie, a to z uwagi na przepisy regulujące materię niniejszej sprawy.
W przedmiotowej sprawie podstawę materialną rozstrzygania przez organy władzy stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. nr 112, poz. 1198 ze zm.). W konsekwencji treść rozstrzygnięcia podjętego przez organ odwoławczy w ramach autokontroli winna uwzględniać specyficzne rozwiązania przewidziane przez tę ustawę regulującą m.in. możliwe formy rozstrzygnięć w zakresie wniosków o udostępnienie informacji publicznej.
Kontrolowana w przedmiotowym postępowaniu decyzja podjęta została w następstwie uwzględnienia przez organ skargi wnioskodawcy na decyzję o udostępnieniu żądanej przez niego informacji w zakresie. Informacja została bowiem udzielona w formie decyzji, czego ustawa o dostępie do informacji publicznej nie przewiduje. Jak wynika z akt sprawy o sygnaturze II SA/Gd 289/13 (umorzonej prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 maja 2013 r.), na wniosek złożony przez M. J. do Prezesa Sądu Rejonowego o udzielenie informacji publicznej dotyczącej prac remontowych prowadzonych w 2012 r. w Sądzie Rejonowym, informacja taka została udzielona, decyzją tego organu 25 stycznia 2013 r., utrzymaną następnie w mocy na skutek odwołania M. J. decyzją Prezesa Sądu Okręgowego z dnia 25 lutego 2013 r. Te właśnie decyzje, wskutek skargi M. J. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego z dnia 25 lutego 2013 r., uchylone zostały decyzją autokontrolną, z dnia 25 kwietnia 2013 r., zaskarżoną w niniejszej sprawie.
Wraz z podjęciem decyzji, Prezes Sądu Okręgowego udzielił M. J. wnioskowanej informacji publicznej, podając że w roku 2012 w Sądzie Rejonowym nie były prowadzone prace remontowe (akta sprawy sygn. II SA/Gd 289/13). Niemniej podkreślić należy, że żądana informacja, aczkolwiek udzielona w formie wadliwej (w drodze decyzji administracyjnej), dotarła do skarżącego wraz z decyzją z dnia 25 stycznia 2012 r. wydaną przez Prezesa Sądu Rejonowego.
Na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej udostępnienie informacji publicznej w sprawie indywidualnej następuje poprzez podjęcie przez podmiot zobowiązany czynności materialno-technicznej, której treścią jest właśnie żądana informacja. Natomiast załatwienie wniosku o udostępnienie informacji publicznej następuje w drodze decyzji administracyjnej tylko i wyłącznie w przypadku odmowy udostępnienia informacji publicznej (art. 16 ust.
- 1) lub umorzenia postępowania wobec niezłożenia wniosku o udostępnienie informacji w sposób i w formie wskazany w powiadomieniu podmiotu (art. 14 ust. 2).
Nie budzi zatem żadnych wątpliwości trafność twierdzeń skarżącego w odniesieniu do braku podstaw prawnych dla udostępniania informacji publicznej w formie decyzji administracyjnej. Celem skargi wniesionej przez M. J. było zatem, jak można sądzić, wyeliminowanie wadliwych rozstrzygnięć z obrotu prawnego i ponowne rozpoznanie sprawy z jego wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Podstawową intencją skarżącego było więc uzyskanie żądanej informacji w prawidłowej formie.
W tym kontekście zaskarżonego rozstrzygnięcia autokontrolnego Prezesa Sądu Okręgowego nie można uznać za wadliwe. Organ ten uwzględnił bowiem zarzuty skargi i podzielił stanowisko o braku prawnej możliwości udzielenia informacji publicznej w formie decyzji administracyjnej. W konsekwencji podjął rozstrzygnięcie o uchyleniu decyzji obu instancji i wyeliminowaniu ich z obrotu prawnego. Jednocześnie ponownie rozpoznał wniosek skarżącego o udostępnienie informacji publicznej i udzielił pisemnie żądanej przez niego informacji.
Wbrew twierdzeniom skargi, Prezes Sądu Okręgowego zobowiązany był dyspozycją art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do jednoczesnego stwierdzenia, czy działanie miało miejsce bez podstawy prawnej bądź z rażącym naruszeniem prawa, co też uczynił. Rozstrzygnięcie podjęte w takim kształcie w pełni odpowiada potrzebom kontrolowanego postępowania, prowadzi do rozpoznania sprawy zgodnie z żądaniem skarżącego tym bardziej, że po wydaniu decyzji autokontrolnej Prezes Sądu Okręgowego pismem z dnia 25 kwietnia 2013 r. udzielił skarżącemu żądanej informacji.
Można zatem stwierdzić, że Prezes Sądu Okręgowego podjął prawidłowe i kompletne rozstrzygnięcie uwzględniające skargę, albowiem doprowadziło ono do stanu, w którym istota sprawy została rozstrzygnięta ostatecznie, zgodnie z oczekiwaniem strony wynikającym z jej skargi skierowanej do sądu, a dotyczącym merytorycznego zakończenia sprawy, a nie formalnej kwestii brzmienia rozstrzygnięcia.
W konsekwencji sąd uznał, że zaskarżona decyzja wraz z postanowieniem o odmowie jej uzupełnienia nie naruszają prawa, a przytoczona w nich argumentacja organu zasługuje na uwzględnienie.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjny skargę jako niezasadną oddalił.