Uzasadnienie
K. G. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie z kosztów sądowych. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem wnioskodawca prowadzi gospodarstwo rolne, z którego dochody nie pozwalają mu na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Utrzymuje się z dochodów z tego gospodarstwa, które ocenia na kwotę 710 zł miesięcznie. Oświadczył nadto, iż jest właścicielem domu o powierzchni 200 m2 oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 4,23 ha. Nie posiada żadnych oszczędności, ani przedmiotów wartościowych. Jak wskazał nadto w dokumentach przysłanych na żądanie referendarza sądowego, nie posiada rachunków bankowych innych niż nadesłane. Na parterze jego domu zamieszkują z nim rodzice. Otrzymuje dopłaty bezpośrednie z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w kwocie 1 840 zł rocznie (w 2009 r.). Posiada zaległości w opłacie podatku od nieruchomości oraz zapłacie za energię. Koszty utrzymania nieruchomości wnioskodawca ocenił na kwotę 500 zł miesięcznie.
Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3 art. 245 tejże ustawy). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 cytowanej ustawy).
Wskazane przepisy stanowią wyjątek od zasady, wynikającej z treści art. 199 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którą na stronie ciąży obowiązek pokrycia kosztów postępowania wywołanych jej udziałem w sprawie. Zatem, rzeczą wnioskodawcy, jako zainteresowanego, jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach.
W niniejszej sprawie uznać należy, że skarżący nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przedstawione przez wnioskodawcę okoliczności dotyczące dochodów w jego gospodarstwie domowym wskazują, że miesięczny dochód wnioskodawcy kształtuje się na poziomie co najmniej 900 zł (dochód wedle oświadczenia oraz dopłaty bezpośrednie). Osiągając takie dochody, wnioskodawca posiada majątek w postaci dużego domu i nieruchomości rolnej. Zauważyć należy, że wnioskodawca jest osobą młodą, nie ma nikogo na utrzymaniu, a zatem – w ocenie referendarza – stać go na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie, które na obecnym etapie obejmują koszt wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł. Uznać należy, że kwotę 100 zł wnioskodawca jest w stanie obecnie ponieść nawet z osiąganych dochodów.
W ocenie sytuacji skarżącego nie można pominąć okoliczności, że posiada on majątek w postaci domu i nieruchomości rolnej, z których to składników majątkowych może czerpać pożytki, np.: wynajmując pokoje, czy wydzierżawiając część nieruchomości rolnej. Ponadto, jak wynika z oświadczenia wnioskodawcy, zamieszkują z nim jego rodzice, których dochodów nie wyjawił w treści formularza PPF. Zakładać zatem można, że rodzice partycypują w kosztach utrzymania domu, a zatem są one proporcjonalnie mniejsze niż to wskazuje wnioskodawca. Okoliczność tę potwierdza zresztą fakt, że - jak wynika z przedłożonych przez wnioskodawcę rachunków za energię – są one wystawiane na jego ojca i to formalnie ojciec wnioskodawcy ma zadłużenie w opłacaniu tych mediów.
W ocenie referendarza, zarówno osiągane dochody jak i posiadany majątek, z którego można czerpać pożytki, nie uzasadniają twierdzenia o niemożności poniesienia przez skarżącego kosztów sądowych w sprawie. W ocenie referendarza, sytuacja majątkowa wnioskodawcy jest dobra, a dodatkowo, osiąga on stałe zarobki, które może przeznaczyć na zaspokojenie wyłącznie swoich potrzeb. W tej sytuacji uznać należało, że wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie.
Przypomnieć w tym miejscu należy, o czym mowa już była powyżej, iż instytucja prawa pomocy, stanowiąc rodzaj ulgi w obowiązku uiszczenia daniny publicznej z tytułu prowadzenia postępowania przed sądem, ustanowiona została z myślą o osobach ubogich, których trudna sytuacja materialna uniemożliwia dostęp do sądu. Skarżący – posiadając majątek w postaci domu i nieruchomości rolnej oraz dysponując stałymi dochodami, do grona osób ubogich nie należy. Wskazać przy tym należy, iż udzielenie prawa pomocy oznacza przerzucenie kosztów postępowania sądowego ze skarżących na innych obywateli – z ich danin pochodzą bowiem dochody budżetu państwa, z których pokrywanie są wydatki budżetowe. Dlatego też, może mieć miejsce w przypadku osób, których stan majątkowy i dochody są niskie, lecz taka sytuacja nie ma miejsca odniesieniu do skarżącej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 grudnia 2004 r., sygn. akt FZ 507/04, nie publikowane).
Z tych względów, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono, jak w sentencji postanowienia.