Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 6 grudnia 2022 r., nr WOP.7721.62.2022.TA Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku (dalej jako "WINB" lub "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 154 § 2 i art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000) – dalej jako "k.p.a.", po rozpatrzeniu odwołania K. C. (dalej jako "strona", "inwestor" lub "Skarżący") od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Tczewie (dalej jako "PINB" lub "organ I instancji") z dnia 8 lutego 2022 r. odmawiającej zmiany własnej decyzji dnia 25 lutego 2021 r. w zakresie uchylenia warunku wykonania w terminie do dnia 28 lutego 2023 r. konserwacji (częściowej rozbiórki, odbudowy i przebudowy) murowanego ogrodzenia dawnej cukrowni wzdłuż granicy z ul. M. na odcinku zgodnie z projektem budowlanym zamiennym i rys. BZ1.13 zatwierdzonym decyzją organu I instancji z dnia 10 grudnia 2020 r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego i prawnego sprawy:
Zawiadomieniem z dnia 14 stycznia 2020 r. PINB wszczął postępowanie administracyjne w sprawie samowolnej budowy budynku mieszkalnego wielorodzinnego na działce nr [...] w Pelplinie. W oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, w tym przeprowadzoną przez pracowników organu I instancji w dniach 10 i 29 stycznia 2020 r. kontrolę - PINB ustalił, że strona realizuje na ww. działce budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego. Budowa realizowana jest bez uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, wymaganej zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r., poz. 2351) – dalej jako "Prawo budowlane".
W związku z powyższym organ I instancji - postanowieniem z dnia 31 stycznia 2020 r. - wstrzymał inwestorowi prowadzenie budowy oraz nakazał przedstawić w PINB określone dokumenty w wyznaczonym terminie. Następnie, po przedłożeniu przez inwestora wymaganych dokumentów - organ I instancji postanowieniem z dnia 19 lutego 2020 r. ustalił opłatę legalizacyjną w wysokości 250.000 zł. Następnie, po uiszczeniu przez inwestora opłaty, decyzją z dnia 4 marca 2020 r. - wydaną w oparciu o art. 49 ust. 4 Prawa budowlanego – PINB zatwierdził projekt budowlany oraz udzielił pozwolenia na wznowienie robót pod nazwą: "Budowa budynku mieszkalnego wielorodzinnego z podziemną halą garażową i niezbędną infrastrukturą, na działce nr [...], obręb ewidencyjny Pelplin, przy ul. M. w Pelplinie". Decyzją z dnia 10 grudnia 2020 r. - wydaną w oparciu o art. 155 k.p.a. – organ zmienił ww. decyzję z 4 marca 2020 r. tj. zatwierdził nowy projekt budowlany i udzielił pozwolenia na wznowienie robót: "Budowa budynku mieszkalnego z usługami, podziemną halą garażową i niezbędną infrastrukturą na działce nr [...] oraz [...], obręb ewidencyjny Pelplin przy ul. M. w Pelplinie".
Po rozpatrzeniu wniosku inwestora z dnia 17 lutego 2021 r., PINB - decyzją z dnia 25 lutego 2021 r. - w oparciu o art. 55 ust. 1 pkt 2 i 3 oraz art. 59 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego - udzielił pozwolenia na użytkowanie ww. budynku pod warunkiem wykonania w terminie do 28 lutego 2023 r.:
- - konserwacji (częściowej rozbiórki, odbudowy i przebudowy) murowanego ogrodzenia dawnej cukrowni (...) zatwierdzonym decyzją organu I instancji z dnia 10.12.2020 r.;
- - renowacji części ceglanego komina dawnej cukrowni, zgodnie z projektem budowlanym zamiennym i rys. BZ1.11 zatwierdzonym ww. decyzją organu I instancji.
Organ I instancji stwierdził ponadto, że ww. roboty należy wykonać zgodnie z decyzją Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (dalej: "PWKZ") z dnia 17 listopada 2020 r.
Pismem z dnia 20 grudnia 2021 r. inwestor - w oparciu o art. 155 k.p.a. - wystąpił do organu I instancji z wnioskiem o zmianę ww. decyzji w zakresie uchylenia warunku wykonania w terminie do dnia 28 lutego 2023 r. konserwacji (częściowej rozbiórki, odbudowy i przebudowy) wskazanego murowanego ogrodzenia dawnej cukrowni.
Organ I instancji pismem z dnia 13 stycznia 2022 r. wszczął postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie, a po dokonaniu analizy materiału dowodowego, decyzją z dnia 8 lutego 2022 r. - w oparciu o art. 155 w związku z art. 154 § 2 k.p.a. - odmówił zmiany własnej decyzji z 25 lutego 2021 r. w zakresie uchylenia warunku wykonania w terminie do dnia 28.02.2023 r. konserwacji (częściowej rozbiórki, odbudowy i przebudowy) ww. ogrodzenia.
W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że odmówił zmiany decyzji, bowiem warunki użytkowania obiektu określone w decyzji o pozwoleniu na użytkowanie wiążą stronę. W sytuacji, gdy strona ich nie spełni, właściwy organ nadzoru budowlanego, który wydał decyzję o pozwoleniu na użytkowanie, stwierdza wygaśnięcie tej decyzji na podstawie art. 162 § 1 pkt 2 k.p.a.
W odwołaniu od ww. decyzji strona zarzuciła, że PINB nieprawidłowo zastosował w sprawie art. 162 § 1 pkt 2 k.p.a., stwierdzając jednocześnie istnienie po stronie wnioskodawcy interesu w żądaniu zmiany decyzji. Zdaniem strony, w sprawie zachodzi dopuszczalność zmiany decyzji w oparciu o art. 155 k.p.a.
Decyzją z dnia 6 grudnia 2022 r. WINB utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy w pierwszej kolejności przedstawił stan faktyczny sprawy, a następnie powołał treść art. 59 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego i stwierdził, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż organ I instancji na wezwanie inwestora przeprowadził w dniu 19 lutego 2021 r. protokolarną, obowiązkową kontrolę przedmiotowej budowy, podczas której stwierdził, że inwestycja została wykonana zgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym, obiekt spełnia warunki do wydania pozwolenia na użytkowanie, a do wykonania zostały jeszcze roboty związane z konserwacją i renowacją zabytkowych elementów znajdujących się na terenie zrealizowanej inwestycji (dawnego ogrodzenia i komina cukrowni). W odniesieniu do tych robót PWKZ wydał w 2020 r. decyzję zezwalającą na ich wykonanie i uściślającą zakres i sposób ich wykonania. Jak wskazano w ww. decyzji, ochrona tych zabytkowych elementów wynika z zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
WINB podkreślił, że zatwierdzony projekt budowlany zamienny w swym zakresie zawierał wykonanie przedmiotowych robót konserwacyjnych ogrodzenia, jednakże inwestor pismem z dnia 20 grudnia 2021 r. wystąpił do organu I instancji z wnioskiem o zmianę decyzji w zakresie uchylenia warunku wykonania konserwacji (częściowej rozbiórki, odbudowy i przebudowy) murowanego ogrodzenia dawnej cukrowni. Wskazując na treść art. 155 k.p.a. WINB stwierdził, że organ administracji publicznej może uchylić lub zmienić decyzję ostateczną, jeżeli spełnione są łącznie następujące przesłanki: strona wyraziła zgodę na zmianę lub uchylenie decyzji, przepisy szczególne nie sprzeciwiają się zmianie lub uchyleniu takiej decyzji, za uchyleniem lub zmianą decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony, a niespełnienie któregokolwiek z nich skutkować musi decyzją odmowną, zważywszy w szczególności na wyrażoną przepisem art. 16 k.p.a. zasadę trwałości decyzji administracyjnej.
WINB wyjaśnił, że rozpatrując wniosek strony z 16 marca 2022 r. pod kątem łącznego pozytywnego wystąpienia ww. przesłanek stwierdzić należy, że zgodnie z brzmieniem art. 59 ust. 7 Prawa budowlanego stroną w postępowaniu o wydanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie w przedmiotowej sprawie był wyłącznie inwestor, który obecnie wnosi o zmianę decyzji w trybie art. 155 k.p.a. Jednak - co jest w ocenie WINB dla rozstrzygnięcia mniejszej sprawy decydujące - istnieje w tej sprawie negatywna przesłanka z art. 155 k.p.a, która powoduje, że zmiana przedmiotowej decyzji PINB w trybie art. 155 k.p.a. nie jest możliwa, tj. wyłączenie możliwości zmiany przedmiotowej decyzji przez przepis szczególny.
WINB podkreślił, że organ I instancji w decyzji z dnia 25 lutego 2021 r. wskazał, iż jednym z warunków udzielonego pozwolenia na użytkowanie jest warunek wykonania w terminie do 28 lutego 2023 r. konserwacji (częściowej rozbiórki, odbudowy i przebudowy) murowanego ogrodzenia dawnej cukrowni, a roboty należy wykonać zgodnie z decyzją PWKZ z dnia 17 listopada 2020 r.
Organ II instancji wskazał, że na obszarze, na którym realizowana jest przedmiotowa inwestycja, obowiązuje prawo miejscowe tj. uchwalony uchwałą nr XXII/196/20 Rady Miejskiej w Pelplinie z dnia 30 września 2020 r. miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dla terenu położonego w centralnej części miasta Pelplina na obszarze po byłej Cukrowni (Dz. U. Woj. Pom. z 2020 r. nr 4391; dalej: "m.p.z.p.").
W przedmiotowym m.p.z.p. ww. działka, na której realizowana jest omawiana budowa, znajduje się na obszarze, dla którego zgodnie z wytycznymi zawartymi w rozdziale 3. m.p.z.p. (ustalenia szczegółowe dla wydzielonych terenów
- - § 9 przeznaczenie terenów, sposoby zabudowy i zagospodarowania terenu wydzielonego liniami rozgraniczającymi oraz wskaźniki i zasady zagospodarowania terenu oraz zasady kształtowania zabudowy i gabaryty obiektów) obowiązuje karta tereny l.MU. W karcie tej ustalono m.in. w ust.
- 4. następujące zasady kształtowania zabudowy, gabaryty obiektów: pkt 7) dla obiektów zabytkowych, tj. fragmentu ogrodzenia cukrowni figurującego w gminnej ewidencji zabytków oraz obiektu stanowiącego pozostałość komina, zasady ich ochrony i kształtowania określono w § 6 niniejszej Uchwały.
W § 6. (Zasady ochrony dziedzictwa kulturowego, zabytków) m.p.z.p. - wskazano, że:
- 1. Cały obszar planu znajduje się w obszarze objętym ochroną prawną na podstawie Ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami - jest to zespół urbanistyczno - krajobrazowy miasta Pelplina wpisany do rejestru zabytków nieruchomych województwa decyzją nr 794 z dnia 8 kwietnia 1978 r., która dnia 6 października 2010 r. została częściowo zmieniona (nr rejestru A-911), w tym:
- - część obszaru opracowania znajduje się w strefie restauracji urbanistycznej;
- - część obszaru opracowania znajduje się w strefie ochrony otoczenia zabytku - strefa ograniczenia gabarytu;
- - granice stref wskazano na rysunku planu; w zakresie zamierzeń inwestycyjnych obowiązują przepisy odrębne z zakresu ochrony i opieki nad zabytkami oraz przepisy Prawa budowlanego odnoszące się do obiektów i obszarów zabytkowych.
- 2. W obszarze wpisu zespołu urbanistyczno-krajobrazowego Pelplina do rejestru zabytków obowiązują następujące zasady ochrony:
- 1) nakaz ochrony i zachowania pozostałości po historycznej strukturze przestrzennej dawnego zespołu produkcyjnego Cukrowni "Pelplin", w szczególności fragmentu ogrodzenia cukrowni i pozostałości komina poprzez uczytelnienie tych elementów i uwzględnienie ich w zagospodarowaniu terenów;
- 4) teren dawnego zespołu produkcyjnego Cukrowni "Pelplin" podlega rewaloryzacji.
- 3. Od strony północnej obszaru opracowania planu miejscowego, w obrębie terenu l.MU znajduje się fragment ogrodzenia cukrowni, obiektu figurującego w gminnej ewidencji zabytków (obiekt zaznaczono na rysunku planu), w obrębie obiektu obowiązują następujące zasady:
- 1) ochronie podlega forma architektoniczna obiektu, w tym wystrój elewacji;
- 2) obowiązuje nakaz zachowania historycznego przejścia zaakcentowanego przez dwa słupy o szerszej formie architektonicznej (naprzeciwko budynku przy ul. M. [...] - budynek poza granicami opracowania planu) poprzez jego uwzględnienie w zagospodarowaniu terenu; miejsce historycznego przejścia do zachowania wskazano na rysunku planu;
- 3) dopuszcza się rozbiórkę części ogrodzenia, w części nie większej niż 20% w celu wykonania dojazdu i dojścia do planowanego zespołu zabudowy (od strony ul. M.): orientacyjne miejsce dopuszczalnego zjazdu z drogi publicznej wskazano na rysunku planu: szerokość wjazdu powinna odpowiadać wartości odległości pomiędzy zachowanymi, historycznymi słupami ogrodzenia;
- 4) dopuszcza się obniżenie wysokości obrodzenia, w tym: do wysokości nie mniej niż 1.5 m dla przęseł ogrodzenia, do wysokości 2.12 m dla słupków zakończonych czapami;
- 5) obowiązuje nakaz odtworzenia fragmentu muru w miejscu historycznego jego występowania, naprzeciwko budynku przy ul. M. [...] (budynek poza granicami opracowania planu);
- 6) roboty budowlane, prace konserwatorskie i inne działania przy obiekcie chronionym wymagają uzyskania niezbędnych opinii i decyzji właściwego Konserwatora Zabytków zgodnie z przepisami odrębnymi z zakresu ochrony i opieki nad zabytkami oraz przepisami Prawa budowlanego.
- 4. W obrębie terenu l.MU znajduje się obiekt o wartościach historycznych - pozostałości komina, stanowiący obiekt o wartościach kulturowych świadczący o przemysłowej przeszłości miejsca (obiekt zaznaczono na rysunku planu), w obrębie obiektu obowiązuje) następujące zasady:
- 1) obowiązuje nakaz zachowania pozostałości budowli;
- 2) dopuszcza się wykorzystanie budowli w zagospodarowaniu przestrzeni publicznych otoczenia planowanego zespołu zabudowy, np. poprzez nadbudowę (nadbudowa wyłącznie w formie komina) czy realizacje z jego wykorzystaniem elementu zagospodarowania terenu:
- 3) zakaz montażu na obiekcie elementów przesłaniających budowlę.
Jak podkreślił organ odwoławczy, projekt budowlany zamienny zatwierdzony przez PINB zawiera w swej treści wymagany decyzją PWKZ z 17 listopada 2020 r. "Program prac konserwatorskich", który jest integralną częścią projektu budowlanego i w którym – w odniesieniu do przedmiotowego ogrodzenia cukrowni, przewidziano cały szereg robót budowlanych, niezbędnych do wykonania. Konieczność wykonania tych robót wynika z ww. decyzji PWKZ - co uzasadnione jest faktem, że przedmiotowe ogrodzenie objęte jest - jak powyżej wskazano - zapisami wynikającymi z obowiązującego na tym obszarze m.p.z.p. oraz z faktu, że ogrodzenie to jest wpisane do gminnej ewidencji zabytków.
W opinii organu odwoławczego, PINB wydając ww. decyzję o pozwoleniu na użytkowanie - wydal ją warunkowo, tj. warunkując wydanie tej decyzji obowiązkiem wykonania przez inwestora do 28 lutego 2023 r. m.in. konserwacji ww. ogrodzenia. Tymczasem inwestor do tej pory nie wykonał ww. robót - co więcej, wystąpił z wnioskiem o zmianę w trybie art. 155 k.p.a. decyzji PINB z dnia 25 lutego 2021 r. – w zakresie uchylenia warunku wykonania w terminie do dnia 28.02.2023 r. konserwacji przedmiotowego ogrodzenia.
W ocenie organu odwoławczego - w kwestii tej, jak wskazują ww. przepisy prawa miejscowego - nie jest możliwe "odstąpienie" od wymagań ochrony konserwatorskiej wskazanego ogrodzenia. Przepisy szczególne nie dopuszczają (co wynika również z ww. decyzji PWKZ) "uchylenia" - jak wskazuje inwestor we wniosku - działań mających na celu ochronę tego ogrodzenia (zaniechania prac konserwatorskich zatwierdzonych przez ww. organ). WINB wskazał, że wyznaczony przez organ I instancji termin dla wykonania przedmiotowych robót jeszcze nie upłynął (28.02.2023 r.) i strona może (mając na uwadze konieczność rozłożenia tych prac w czasie) wystąpić do PINB z wnioskiem o zmianę terminu wykonania obowiązku.
Powyższe, zdaniem organu odwoławczego, traktować należy jako wystąpienie w sprawie przesłanki negatywnej z art. 155 k.p.a. - wyłączenia możliwości zmiany przedmiotowej decyzji przez przepis szczególny, ponieważ brak jest podstaw prawnych do "uchylenia", jak wnioskuje inwestor, warunku wykonania w terminie do dnia 28.02.2023 r. konserwacji przedmiotowego ogrodzenia.
WINB stwierdził również, że za zmianą decyzji ostatecznej organu I instancji z dnia 25 lutego 2021 r. na podstawie art. 155 k.p.a. nie przemawia interes społeczny jak i słuszny interes strony.
Końcowo, odnosząc się do zarzutów strony zawartych w odwołaniu, WINB stwierdził, że zasadne było wskazanie przez PINB w uzasadnieniu przedmiotowej decyzji na brzmienie przepisu art. 162 § 1 pkt 2 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli decyzja została wydana z zastrzeżeniem dopełnienia przez stronę określonego warunku, a strona nie dopełniła tego warunku. Przenosząc powyższy przepis na grunt omawianej sprawy WINB stwierdził, że decyzja PINB udzielała "warunkowego" pozwolenia na użytkowanie (dopełnieniem przez inwestora określonego warunku jest wykonanie określonych w decyzji robót w wyznaczonym terminie). Jeżeli warunek ten nie zostanie przez inwestora dopełniony - zaistnieje przesłanka do zastosowania w sprawie rygorów wskazanego przepisu.
Z powyższych względów, w ocenie organu odwoławczego, odwołanie strony nie zawierało usprawiedliwionych podstaw, sprawa rozstrzygnięta została prawidłowo, a w sprawie zgromadzono materiał z uwzględnieniem przepisów art. 7 i art. 77 k.p.a., co daje podstawę do utrzymania decyzji organu I instancji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję WINB z dnia 6 grudnia 2022 r. Skarżący wniósł o jej zmianę i wydanie pozytywnego rozstrzygnięcia w sprawie, tj. uwzględnienie wniosku Skarżącego o zmianę ostatecznej decyzji PINB z dnia 25.02.2021 r. w przedmiocie udzielenia pozwolenia na użytkowanie, poprzez uchylenie decyzji w części, w jakiej pozwolenie na użytkowanie zostało udzielone pod warunkiem konserwacji (częściowej rozbiórki, odbudowy i przebudowy) ww. murowanego ogrodzenia dawnej cukrowni.
Jednocześnie Skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego do spraw budownictwa / rekonstrukcji zabytków na fakt utraty przez murowane ogrodzenie jakiejkolwiek wartości historycznej oraz braku możliwości wykonania konserwacji tego ogrodzenia zgodnie z treścią ww. decyzji oraz decyzji PWKZ z uwagi na fizyczne zniszczenie materiału mającego służyć jego konserwacji.
Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił naruszenie:
- a) art. 155 w zw. z art. 154 § 2 k.p.a. poprzez brak jego zastosowania z uwagi na stwierdzoną przez organ sprzeczność przepisów szczególnych, tj. - zapisów m.p.z.p. oraz treści decyzji PWKZ z dnia 17.11.2020 r. - z postulowaną przez Skarżącego zmianą ostatecznej decyzji PINB z dnia 25.02.2021 r. w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę poprzez: uchylenie decyzji w części w jakiej pozwolenie na użytkowanie zostało udzielone pod warunkiem konserwacji (częściowej rozbiórki, odbudowy i przebudowy) ww. ogrodzenia, w sytuacji, gdy nie zachodzi jakakolwiek sprzeczność przepisów stojąca na przeszkodzie uwzględnieniu postulowanej przez Skarżącego zmianie, bowiem akty - wskazane przez organ jako przepisy szczególne sprzeciwiające się uwzględnieniu wniosku Skarżącego - nie są przepisami szczególnymi, o jakich mowa w art. 155 k.p.a.;
- b) art. 155 w zw. z art. 154 § 2 k.p.a. poprzez stwierdzenie, że za zmianą decyzji nie przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony, w sytuacji, gdy interes Skarżącego wynika z postulatu poszanowania interesów majątkowych Skarżącego, braku możliwości rozszerzającego interpretowania treści decyzji co do określonych decyzją obowiązków Skarżącego oraz nieuzasadnionego różnicowania w decyzji sytuacji prawnej Skarżącego względem właścicieli nieruchomości sąsiednich poprzez obciążanie wyłącznie Skarżącego obowiązkami dotyczącymi muru;
- a) art. 7, art. 77, art. 80 oraz art. 107 k.p.a. polegające na stwierdzeniu sprzeczności przepisów szczególnych z postulowaną przez Skarżącego zmianą, a także braku interesu Skarżącego do wystąpienia z wnioskiem, gdy interes Skarżącego wynika z postulatu poszanowania interesów majątkowych Skarżącego, braku możliwości rozszerzającego interpretowania treści decyzji co do określonych decyzją obowiązków Skarżącego oraz różnicowania w decyzji sytuacji prawnej Skarżącego względem właścicieli nieruchomości sąsiednich poprzez obciążanie wyłącznie Skarżącego obowiązkami dotyczącymi muru.
W uzasadnieniu skargi Skarżący podkreślił, że w decyzji o pozwoleniu na użytkowanie organ stwierdził, że budynek mieszkalny nadaje się do użytkowania, a jednocześnie uznał, iż jego zdatność do użytkowania jest uwarunkowana m.in. renowacją komina oraz konserwacją ogrodzenia. Zdaniem strony, wskazane przez WINB przepisy nie mieszczą się w katalogu przepisów szczególnych, do jakich odsyła dyspozycja art. 155 k.p.a. W jego ocenie wnioskowana zmiana jest niezależna od treści m.p.z.p. oraz decyzji PWKZ.
Zdaniem Skarżącego, WINB nietrafnie wyłożył pojęcie interesu strony, stwierdzenie istnienia którego jest warunkiem koniecznym dopuszczenia do zmiany decyzji w trybie art. 155 k.p.a. WINB pominął bowiem, że decyzja wydana została z pominięciem zasady proporcjonalności, bezstronności, równego traktowania, a tym samym zasady pogłębiana zaufania obywateli do organów państwa oraz z naruszeniem utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym. Sytuacja prawna Skarżącego jako adresata warunku o konserwacji ogrodzenia, określonego decyzją o pozwoleniu na użytkowanie, jest istotnie gorsza niż sytuacja innych osób, właścicieli nieruchomości sąsiednich, przez teren których przebiega ogrodzenie, bowiem tylko wnioskodawca zobowiązany został do konserwacji ogrodzenia oraz poniesienia związanych z tym kosztów i ciężarów. Względem pozostałych właścicieli nieruchomości nie sformułowano takiego żądania.
Brak zatem jakichkolwiek merytorycznych przesłanek, dla których - względem jednego obiektu jakim jest ogrodzenie - tak drastycznie różnicowana byłaby sytuacja prawna właścicieli nieruchomości, przez teren których to ogrodzenie przebiega. Sprzecznym z zasadą równego traktowania jest obciążanie wnioskodawcy obowiązkiem o wymiernym ciężarze finansowym (rekonstrukcja ogrodzenia), gdy żaden z pozostałych właścicieli takim obowiązkiem nie został obciążony.
Skarżący wskazał ponadto, że w zasadzie na całej długości przebiegu ogrodzenia, uległo ono zniszczeniu w stopniu powodującym całkowitą utratę jakiejkolwiek wartości i fizycznie niemożliwym jest odbudowa muru w sposób wynikający z decyzji PWKZ (przewidującej wykorzystanie materiału z rozbiórki), bowiem materiał ten fizycznie nie istnieje (rozpadł się). Wobec istotnej zmiany sytuacji faktycznej warunek, o uchylenie którego Skarżący wnosi, stał się zatem bezprzedmiotowy oraz niemożliwy do realizacji.
W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Na rozprawie w dniu 22 czerwca 2023 r. Sąd postanowił oddalić wniosek Skarżącego o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, zawarty w skardze, kierując się treścią art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie rozstrzyga sprawy administracyjnej merytorycznie, lecz ocenia zgodność aktu z przepisami prawa.
Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, należało uznać, że nie ma podstaw do pozbawienia jej mocy wiążącej. Zarzuty skargi okazały się niezasadne.
Skarżący wniósł o zmianę w trybie art. 155 k.p.a. decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Tczewie z 25 lutego 2021 r. o pozwoleniu na użytkowanie w zakresie uchylenia zawartego w niej warunku wykonania w terminie do dnia 28 lutego 2023 r. konserwacji (częściowej rozbiórki, odbudowy i przebudowy) murowanego ogrodzenia dawnej cukrowni wzdłuż granicy z ul. M. na odcinku zgodnie z projektem budowlanym zamiennym i rys. BZ1.13 zatwierdzonym decyzją tego organu z 10 grudnia 2020 r.
Zgodnie z art. 155 k.p.a., decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.
Przez przepisy szczególne, które mogą "sprzeciwiać się uchyleniu lub zmianie decyzji" należy rozumieć takie regulacje prawne składające się na "stan prawny" dotyczący danej decyzji (nie wyłączając z nich także jej bezpośredniej podstawy materialnoprawnej), w świetle których z góry i bez najmniejszych wątpliwości wykluczone jest inne rozstrzygnięcie sprawy, aniżeli takie jak już zapadłe. Z kolei klauzule interesu społecznego i słusznego interesu strony stanowią podstawę do dokonania indywidualnej oceny każdej sprawy z uwzględnieniem także aspektów ocennych nie zapisanych bezpośrednio w przepisach prawa (tak NSA w wyroku z 9 lutego 2023 r., sygn. II OSK 2851/21, Baza Orzeczeń LEX nr 3520965).
W tym miejscu należy podkreślić, że decyzja o pozwoleniu na użytkowanie, której zamiany domaga się Skarżący, stanowi ostatnie z szeregu rozstrzygnięć wydawanych przez organy nadzoru budowlanego i ochrony zabytków w sprawie popełnionej przez inwestora samowoli budowlanej na terenie objętym szczególną ochroną konserwatorską.
Jak wynika z akt administracyjnych, Skarżący rozpoczął, bez wymaganego pozwolenia na budowę (okoliczność bezsporna), budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego na działce nr [...] w Pelplinie. Z tej przyczyny organy wszczęły w tej sprawie postępowanie legalizacyjne z art. 48 Prawa budowlanego. W toku tego postępowania, po uiszczeniu przez inwestora opłaty legalizacyjnej, działając m.in. na podstawie art. 49 ust. 4 Prawa budowlanego – PINB decyzją z dnia 10 grudnia 2020 r. - zatwierdził Skarżącemu projekt budowlany i udzielił pozwolenia na wznowienie robót pn.: "Budowa budynku mieszkalnego z usługami, podziemną halą garażową i niezbędną infrastrukturą na działce nr [...] oraz [...], obręb ewidencyjny Pelplin przy ul. Mickiewicza w Pelplinie".
Elementem zatwierdzonego projektu budowlanego, co słusznie podkreślał organ odwoławczy, jest "Program prac konserwatorskich" (vide str. 26 – 30 projektu), w którym uwzględniono zakres prac wymaganych decyzją PWKZ z dnia 17 listopada 2020 roku, w tym prace dotyczące spornego ogrodzenia dawnej cukrowni. Decyzją tą Pomorski Wojewódzki Konserwator Zabytków – działając na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 roku o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2020 r., poz. 2067 – dalej jako "ustawa o ochronie zabytków"), zezwolił Skarżącemu na prowadzenie robót budowlanych polegających na budowie budynku mieszkalnego wielorodzinnego z usługami, podziemną halą garażową i niezbędną infrastrukturą na działce nr [...] oraz [...], obręb ewidencyjny Pelplin, oraz przebudowę murowanego ogrodzenia do cukrowni wzdłuż granicy z ul. M. i renowację części murowanego komina dawnej cukrowni według przedłożonego przez inwestora projektu budowlanego, obejmującego konserwację, częściową rozbiórkę, odbudowę i przebudowę murowanego ogrodzenia dawnej cukrowni, wzdłuż granicy z ul. M. w Pelplinie oraz renowację części ceglanego komina dawnej cukrowni, zaznaczając, iż program prac konserwatorskich stanowi integralną część projektu budowlanego.
Inwestor musiał uzyskać ww. decyzję PWKZ, ponieważ samowolne roboty budowlane wykonał na terenie zabytku nieruchomego, tj. Zespołu urbanistycznego i krajobrazowego miasta Pelplina, wpisanego do rejestru zabytków pod numerem 794 (obecnie nr 911). Należy dodać, że w ww. decyzji organ ochrony zabytków stwierdził, że prace wykonane według "Programu prac konserwatorskich" nie wpłyną negatywnie na zachowane historyczne wartości architektoniczne i przestrzenne chronionego obszaru (vide decyzja WPKZ z 17.11.2020 r. – akta adm. PNB – 7141/24/20 PG).
Wniosek inwestora o zmianę decyzji dotyczy decyzji PINB z dnia 25 lutego 2021 r., wydanej w oparciu o art. 55 ust. 1 pkt 2 i 3 oraz art. 59 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego, którą organ udzielił Skarżącemu pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego wielorodzinnego z usługami, podziemną halą garażową i niezbędną infrastrukturą, pod warunkiem wykonania w terminie do 28 lutego 2023 r.:
- - konserwacji (częściowej rozbiórki, odbudowy i przebudowy) murowanego ogrodzenia dawnej cukrowni wzdłuż granicy z ul. M., na odcinku zgodnie z projektem budowlanym zamiennym i rys. BZ1.11 zatwierdzonym decyzją organu I instancji z 10 grudnia 2020 r.;
- - renowacji części ceglanego komina dawnej cukrowni, zgodnie z projektem budowlanym zamiennym i rys. BZ1.11 zatwierdzonym ww. decyzją organu I instancji.
Organ I instancji stwierdził ponadto, że ww. roboty należy wykonać zgodnie z decyzją Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (dalej: "PWKZ") z dnia 17 listopada 2020 r.
Inwestor chciałby aby organ, w trybie art. 155 k.p.a., zmienił tę decyzję poprzez "uchylenie warunku wykonania konserwacji (...) murowanego ogrodzenia dawnej cukrowni".
W ocenie Sądu organy prawidłowo uznały, że taka zmiana ww. decyzji jest niedopuszczalna z uwagi na treść przepisów szczególnych, znajdujących zastosowanie w tej sprawie, a także dlatego, że nie przemawia za nią interes społeczny, czy też słuszny interes strony.
Przede wszystkim należy wyjaśnić Skarżącemu, że udzielając pozwolenia na użytkowanie w trybie art. 59 Prawa budowlanego, organ nie tylko stwierdza, czy dany obiekt budowlany nadaje się do użytkowania zgodnie ze swoim przeznaczeniem. Wydając decyzję w tym trybie organ przede wszystkim bada, dokonując obowiązkowej kontroli, o której mowa w art. 59a, (vide art. 59 ust. 1 w zw. z art. 59a Prawa budowlanego), czy budowa została zrealizowana zgodnie z ustaleniami i warunkami określonymi w decyzji o pozwoleniu na budowę oraz z projektem budowlanym (art. 59a ust. 1). W szczególności bada (vide art. 59a ust. 2): zgodność obiektu budowlanego z projektem zagospodarowania działki lub terenu; zgodność obiektu budowlanego z projektem architektoniczno-budowlanym i technicznym, w zakresie charakterystycznych parametrów technicznych w zakresie powierzchni zabudowy, wysokości, długości, szerokości i liczby kondygnacji, wykonania urządzeń budowlanych, a także spełnienia warunków wskazanych w art. 55 ust. 1b, jeżeli przystąpienie do użytkowania obiektu budowlanego ma nastąpić przed wykonaniem wszystkich robót budowlanych.
Przepis art. 55 ust. 1b Prawa budowlanego stanowi, że jeżeli przystąpienie do użytkowania obiektu budowlanego ma nastąpić przed wykonaniem wszystkich robót budowlanych, decyzja, o pozwoleniu na użytkowanie może zostać wydana, jeżeli oddawane do użytkowania obiekty budowlane lub ich części mogą samodzielnie funkcjonować zgodnie z przeznaczeniem.
Należy także podkreślić, że zgodnie z art. 59 ust. 3 Prawa budowlanego, jeżeli organ nadzoru budowlanego stwierdzi, iż obiekt budowlany spełnia warunki, określone w ust. 1, pomimo niewykonania części robót wykończeniowych lub innych robót budowlanych związanych z obiektem, w wydanym pozwoleniu na użytkowanie może określić termin wykonania tych robót. Inwestor jest obowiązany zawiadomić organ nadzoru budowlanego o zakończeniu robót budowlanych prowadzonych, po przystąpieniu do użytkowania obiektu budowlanego, na podstawie pozwolenia na użytkowanie (art. 59 ust. 4a).
Z powyższej regulacji wynika, że zastosowanie rozwiązania przewidzianego w art. 59 ust. 3 Prawa budowlanego stanowi wyjątek od zasady, że do użytkowania obiektu budowlanego można przystąpić po wykonaniu całości robót budowlanych przewidzianych w projekcie budowlanym zatwierdzonym decyzją udzielającą pozwolenia na budowę. Jednocześnie zastosowanie tego rozwiązania oznacza, że inwestor zostaje zobowiązany do wykonania określonych robót budowlanych po formalnym zakończeniu budowy. Zgodnie zaś z zacytowanym już art. 59 ust. 4a Prawa budowlanego, po ich wykonaniu, inwestor jest zobowiązany zawiadomić właściwy organ o zakończeniu robót budowlanych prowadzonych po przystąpieniu do użytkowania obiektu budowlanego, na podstawie pozwolenia na użytkowanie. Jeżeli natomiast inwestor nie wykona tych robót w wyznaczonym terminie, właściwy organ nadzoru budowlanego, jak słusznie wskazywał organ I instancji, powinien udzielone pozwolenia na użytkowanie uchylić na podstawie art. 162 § 2 k.p.a. (tak też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w prawomocnym wyroku z dnia 14 lutego 2018 r., sygn. II SA/Łd 968/17, Baza Orzeczeń LEX nr 2460027).
W tej sprawie organ uznał, że przedmiotowy obiekt budowlany co do zasady, pomimo niewykonania części robót budowlanych związanych z obiektem, nadaje się do użytkowania, dlatego wydał decyzję, w której pozwolił na jego użytkowanie, określając jednocześnie termin wykonania pozostałych robót.
Zdaniem Sądu, zmiana tej decyzji w sposób zawnioskowany przez inwestora godzi w wynikającą z art. 16 k.p.a. zasadę ochrony decyzji ostatecznych, a także w zasadę legalizmu z art. 6 k.p.a. Godzi ona także w dobro szczególnie chronione jakim jest zabytek nieruchomy, objęty ochroną konserwatorską na podstawie decyzji właściwego organu, wpisu do ewidencji zabytków i zapisów prawa miejscowego, tj. przytoczonych przez organ odwoławczy zapisów uchwały nr XXII/196/20 Rady Miejskiej w Pelplinie z dnia 30 września 2020 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu położonego w centralnej części miasta Pelplina na obszarze po byłej Cukrowni (Dz. U. Woj. Pom. z 2020 r. nr 4391). Podkreślenia wymaga, że ogrodzenie, którego dotyczy wniosek inwestora, jest objęte szczególną ochroną, ponieważ dotyczą go wyraźne ustalenia m.p.z.p.
Z ustaleń m.p.z.p. wynika, że cały obszar planu znajduje się w obszarze objętym ochroną prawną na podstawie Ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami - jest to zespół urbanistyczno - krajobrazowy miasta Pelplina wpisany do rejestru zabytków nieruchomych województwa decyzją nr 794 z dnia 8 kwietnia 1978 r. (vide § 6 uchwały o m.p.z.p.). W obszarze wpisu zespołu urbanistyczno-krajobrazowego Pelplina do rejestru zabytków obowiązują następujące zasady ochrony: nakaz ochrony i zachowania pozostałości po historycznej strukturze przestrzennej dawnego zespołu produkcyjnego Cukrowni "Pelplin", w szczególności fragmentu ogrodzenia cukrowni i pozostałości komina poprzez uczytelnienie tych elementów i uwzględnienie ich w zagospodarowaniu terenów; teren dawnego zespołu produkcyjnego Cukrowni "Pelplin" podlega rewaloryzacji; od strony północnej obszaru opracowania planu miejscowego, w obrębie terenu l.MU znajduje się fragment ogrodzenia cukrowni, obiektu figurującego w gminnej ewidencji zabytków (obiekt zaznaczono na rysunku planu), w obrębie obiektu obowiązują następujące zasady: ochronie podlega forma architektoniczna obiektu, w tym wystrój elewacji; obowiązuje nakaz zachowania historycznego przejścia zaakcentowanego przez dwa słupy o szerszej formie architektonicznej (naprzeciwko budynku przy ul. M. [..] - budynek poza granicami opracowania planu) poprzez jego uwzględnienie w zagospodarowaniu terenu; miejsce historycznego przejścia do zachowania wskazano na rysunku planu; dopuszcza się rozbiórkę części ogrodzenia, w części nie większej niż 20% w celu wykonania dojazdu i dojścia do planowanego zespołu zabudowy (od strony ul. M.): orientacyjne miejsce dopuszczalnego zjazdu z drogi publicznej wskazano na rysunku planu: szerokość wjazdu powinna odpowiadać wartości odległości pomiędzy zachowanymi, historycznymi słupami ogrodzenia; dopuszcza się obniżenie wysokości obrodzenia, w tym: do wysokości nie mniej niż 1,5 m dla przęseł ogrodzenia, do wysokości 2,12 m dla słupków zakończonych czapami; obowiązuje nakaz odtworzenia fragmentu muru w miejscu historycznego jego występowania, naprzeciwko budynku przy ul. M. [...] (budynek poza granicami opracowania planu); roboty budowlane, prace konserwatorskie i inne działania przy obiekcie chronionym wymagają uzyskania niezbędnych opinii i decyzji właściwego Konserwatora Zabytków zgodnie z przepisami odrębnymi z zakresu ochrony i opieki nad zabytkami oraz przepisami Prawa budowlanego.
Należy dodać, że przedstawiony przez Skarżącego zarówno organowi ochrony zabytków, jak i organom nadzoru budowlanego, projekt budowlany zamienny zawiera w swej treści "Program prac konserwatorskich", który jest integralną częścią projektu budowlanego i w którym – w odniesieniu do przedmiotowego ogrodzenia cukrowni, przewidziano cały szereg robót budowlanych, dotyczących częściowej rozbiórki, odbudowy i przebudowy przedmiotowego murowanego ogrodzenia dawnej cukrowni wzdłuż granicy z ul. M., niezbędnych do wykonania. Konieczność wykonania tych robót wynika z faktu, że przedmiotowe ogrodzenie objęte jest - jak powyżej wskazano - zapisami obowiązującego na tym obszarze m.p.z.p. oraz wpisem do gminnej ewidencji zabytków, a ich zakres zaakceptował WPKZ w ostatecznej decyzji z 17 listopada 2020 r., uznając, że prace wykonane według "Programu prac konserwatorskich" pozwolą na zachowanie historycznych wartości architektonicznych i przestrzennych chronionego obszaru.
W tym miejscu należy przypomnieć, że przede wszystkim warunkiem zastosowania art. 155 k.p.a. jest to, aby przepisy szczególne się temu nie sprzeciwiały. Decyzja PINB o pozwoleniu na użytkowanie z 25 lutego 2021 r. - oparta na art. 59 ust. 3 Prawa budowlanego - wynika z określonych uwarunkowań materialnoprawnych, które w tej sprawie zadecydowały o jej wydaniu i które nadal pozostają aktualne (omówionych szczegółowo powyżej). Natomiast domagając się zmiany tego pozwolenia na użytkowanie, inwestor w istocie zwalcza - w sposób w ocenie Sądu niedopuszczalny, zapisy m.p.z.p. i ostatecznej decyzji PWKZ z 17 listopada 2020 r. dotyczące tego ogrodzenia. Próbuje również w ten sposób zmienić treść ostatecznej decyzji PINB z dnia 10 grudnia 2020 roku o zatwierdzeniu przedmiotowego projektu budowlanego (zawierającego prace budowlanego dotyczące ogrodzenia), gdy tymczasem – zgodnie z art. 36a Prawa budowlanego, istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego lub innych warunków decyzji o pozwoleniu na budowę jest dopuszczalne jedynie po uzyskaniu decyzji o zmianie pozwolenia na budowę wydanej przez właściwy organ.
Należy dodać, że zgodnie z art. 36a ust. 5 pkt 5 Prawa budowlanego, istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektoniczno-budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę stanowi odstąpienie w zakresie ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, innych aktów prawa miejscowego lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Zmiana ww. decyzji o pozwoleniu na użytkowanie w sposób objęty wnioskiem spowodowałoby zatem a limine stan obiektywnego naruszenia prawa materialnego, doprowadziłaby bowiem do zalegalizowania inwestycji niespełniającej wymogów ochrony zabytków, co należy traktować jako sytuację odpowiadającą wyrażonej w art. 155 k.p.a. przesłance negatywnej, iż "przepisy szczególne sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie" decyzji.
Bez wątpienia także za uchyleniem decyzji w części wskazanej we wniosku inwestora nie przemawia słuszny interes Skarżącego. W świetle art. 155 k.p.a. jest oczywiste, na co już wskazano, że zmiana lub uchylenie decyzji ostatecznej nie może prowadzić do wydania decyzji sprzecznej z prawem. Słuszny interes strony nie obejmuje więc każdego interesu strony, ale musi być to interes obiektywnie słuszny, a więc zgodny z prawem i zasadami słuszności. Zmiana decyzji musi być więc społecznie akceptowalna i godna wsparcia ze względu na cel, jaki ma zostać przez tę zmianę osiągnięty.
Jednocześnie interesem strony zasługującym na miano słusznego nie może być interes sprzeczny z należycie rozważonym interesem społecznym. W okolicznościach rozpoznawanej sprawie należy zauważyć, że roboty budowlane wskazane w decyzji o pozwoleniu na użytkowanie nie zostały w niej umieszczone w wyniku nałożenia na skarżącego nowych obowiązków, lecz stanowią roboty wynikające z zatwierdzonego wcześniej, ostateczną decyzją administracyjną, projektu budowlanego, który inwestor musi do końca zrealizować, zgodnie z wskazanymi powyżej przepisami prawa budowlanego.
Nie można zatem, w ocenie Sądu, mówić o słusznym interesie prawnym Skarżącego w uchyleniu warunku zawartego w przedmiotowej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Biorąc pod uwagę dobro chronione tj. zabytki, należy uznać, iż nie przemawia za tym również interes społeczny.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi, Sąd nie dopatrzył się zarzucanego w niej nieuzasadnionego różnicowania w decyzji sytuacji prawnej Skarżącego względem właścicieli nieruchomości sąsiednich poprzez obciążanie wyłącznie Skarżącego obowiązkami dotyczącymi przedmiotowego ogrodzenia. Konieczność wykonania przez skarżącego określonych czynności związanych z przedmiotowym murem, jak to już wielokrotnie podnoszono, wynika z ostatecznych decyzji administracyjnych i przepisów prawa miejscowego. Inwestor samowolnie realizujący roboty budowlane musi liczyć się ze wszelkimi konsekwencjami prawnymi wynikającymi z procedury legalizacyjnej. Postępowanie legalizacyjne zmierza do przywrócenia stanu zgodnego z prawem, a zatem stanu, w którym samowolnie budowany obiekt budowlany spełniać będzie wszelkie wymagane prawem budowlanym wymogi, w tym zgodny będzie z obowiązującymi przepisami prawa miejscowego zawartymi w m.p.z.p. (vide art. 48b ust. 2 pkt 1 Prawa budowlanego).
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za niezasadną i na podstawie art. 151 p.p.s.a. ją oddalił.