Uzasadnienie
Skarżący P. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na opisana decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dnia 7 maja 2009 r., w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego nietrwale związanego z gruntem o konstrukcji stalowej wraz z tarasem, pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej, na działce nr [[...]] w K. gmina K. Po wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 500 zł skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazał we wniosku, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z matką, utrzymuje się z dochodów z tytułu umowy o pracę w wysokości 2 800 zł, jego matka otrzymuje emeryturę w kwocie 1 648,08 zł. Jest współwłaścicielem ½ części budynku mieszkalnego o powierzchni 120 m2 oraz właścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni 0,4 ha i współwłaścicielem w ½ części trzech innych nieruchomości gruntowych. Wskazał, że wydatki na utrzymanie gospodarstwa domowego wynoszą miesięcznie ok. 3 300 zł i nie jest w stanie z uwagi na sytuację rodzinną i majątkową ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie.
Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gdańsku postanowieniem z dnia 17 stycznia 2013 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Skarżący wniósł sprzeciw, w którym twierdzi, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
W myśl przepisu art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej ustawą, w związku z wniesieniem sprzeciwu, postanowienie referendarza sądowego z dnia 17 stycznia 2013 r. utraciło moc. Tym samym wniosek o przyznanie prawa pomocy przechodzi do właściwości sądu.
Stosownie do treści art. 245 § 3 ustawy prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Natomiast zgodnie z przepisem art. 246 § 1 ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:
- 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania
- 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Celem ustanowienia prawa pomocy jest zapewnienie osobom fizycznym i jednostkom organizacyjnym znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej faktycznej realizacji konstytucyjnego prawa do sądu wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji. Przyznanie prawa pomocy oznacza, że ciężar kosztów postępowania w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa. Jako instytucja o charakterze wyjątkowym, przyznanie prawa pomocy może mieć zastosowanie tylko wobec osób, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, w szczególności - osób rzeczywiście ubogich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe.
Sąd wskazuje, że prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. (por. Komentarz do ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Hanna Knysiak-Molczyk, LexPolonica)
W niniejszej sprawie wnioskodawca domaga się przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, a więc w zakresie częściowym. Wnioskodawca powinien był w związku z tym wykazać własną (rodzinną) sytuację materialną na tyle trudną, by uzasadniała wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych powyżej przepisach.
Jak wynika z przedstawionego stanu faktycznego i treści wniosku skarżący, który prowadzi gospodarstwo domowe wraz z matką, dysponuje w sumie miesięcznymi przychodami przekraczającymi kwotę brutto 4 400 zł (netto, według wyliczeń skarżącego 3 327,42 zł). W ocenie sądu dochody te są wystarczające dla pokrycia kosztów niniejszego postępowania sądowego, niezależnie od tego, że skarżący posiada inny znaczny majątek, w nieruchomościach, których jest właścicielem bądź współwłaścicielem. Wśród stałych miesięcznych kosztów utrzymania (vide: wniosek k.
22) skarżący wymienił ratę kredytu w kwocie 875 zł, utrzymanie samochodu w wysokości 350 zł i podatki w kwocie 83 zł. O ile trudno zakwestionować konieczność ponoszenia kosztów utrzymania związanych z zakupem żywności, bieżącym utrzymaniem domu i zakupem leków, to sąd nie widzi podstaw dla oceny, że konieczność spłaty kredytu czy też utrzymania samochodu ma pierwszeństwo przed kosztami powstałymi z powodu wniesienia sprawy do sądu. Sąd zauważa, że skarżący jest także właścicielem drugiego samochodu, którego nie użytkuje (vide: oświadczenie k. 57), to zaś oznacza, że przydatność tego pojazdu nie jest niezbędna, a zatem może zostać zbyty.
Skarżący nie wykazał zaistnienia okoliczności, które mogłyby doprowadzić do uwzględnienia jego wniosku i z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił jak w sentencji.