Uzasadnienie
Pismem z 11 sierpnia 2014 r., uzupełnionym na urzędowym formularzu, B. D. wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od ponoszenia kosztów sądowych. Wskazał, że posiada dom o pow. 100 m2 i gospodarstwo rolne o pow. 3 ha, z którego dochód przeznaczony jest na jego utrzymanie. Dochód ten oszacował na kwotę 800 zł miesięcznie. Wskazał, że pomaga mu czasem rodzina. Podkreślił, że w sprawie II SA/Gd 229/10 został zwolniony z kosztów sądowych.
Rozpatrując przedmiotowy wniosek zważono, co następuje:
Stosownie do art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1) a w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 cyt. wyżej przepisu).
W związku z powziętymi wątpliwościami co do możliwości płatniczych wnioskodawcy pismem z 17 października 2014 r., zobowiązano go do przedłożenia szeregu dokumentów źródłowych i złożenia oświadczeń w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania.
W odpowiedzi na zobowiązanie skarżący przedstawił potwierdzenie wypłaty w dniu 14 marca 2014 r. kwoty 4180 zł, którą otrzymał tytułem dopłat do gruntów rolnych. Oświadczył, że na rachunkach bankowych nie posiada żadnych środków. Przedstawił nakaz płatniczy na kwotę 534 zł z tytułu posiadanych gruntów oraz dokument o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników ze składką miesięczną 126 zł. Przedstawił rachunki dotyczące energii elektrycznej, z tym, ze wystawione na A. D. i adres T. 9, podczas gdy wnioskodawca mieszka w T. przy ul. B. 14.
Analizując przedstawione dokumenty i złożone oświadczenia wskazać należy, że nie można w oparciu o nie uznać, że skarżący nie posiada środków na uiszczenie kosztów zainicjowanej przez siebie sprawy. Został skarżący zobowiązany do przedstawienia wyciągów z posiadanego rachunku bankowego, czego nie uczynił. Wezwanie dotyczyło także złożenia wyjaśnień jakiego rodzaju uprawy prowadzi skarżący na posiadanych gruntach oraz złożenia oświadczenia co do posiadanych pojazdów.
Złożył skarżący oświadczenie, że nie zbywał żadnych gruntów w ciągu ostatnich 5 lat, gdy tymczasem w sprawie II SA/Gd 229/10 wskazywał, że posiada 6 ha gruntów rolnych, zatem o 3 ha więcej niż obecnie. Nie uzyskał referendarz wyjaśnienia w tym zakresie. Wówczas skarżący także oświadczył, że osiąga dochód na poziomie ok. 1000 zł, tak jak obecnie, mimo, że uprawiany areał jest obecnie o połowę mniejszy.
Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania (w tym kosztów zastępstwa procesowego). Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe.
Zatem strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku.
Prawo pomocy jest przewidziane dla osób, które rzeczywiście nie są w stanie zabezpieczyć jakichkolwiek środków pieniężnych na koszty związane z prowadzeniem postępowania przed sądem.
W tym miejscu podkreślić należy, że strona winna mieć świadomość, iż wnosząc o zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych musi w sposób rzetelny uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego w tym przedmiocie wniosku. Zaś przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty powinny wykazywać, iż wnioskujący znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy. Na wnioskodawcy spoczywa więc w tym zakresie ciężar dowodu. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżący nie wywiązał się z powyższego obowiązku w sposób rzetelny. Poza oświadczeniem wnioskodawcy nie sposób ustalić jego dochodów, ani też wysokości wydatków. Tym samym nie sposób uznać, że spełnia skarżący do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.