Uzasadnienie
Wnioskiem z 22 sierpnia 2013 r. (data wpływu do Sądu) skarżąca zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
Na podstawie złożonego przez wnioskodawczynię oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz dokumentów źródłowych znajdujących się w aktach sprawy nadesłanych w odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego ustalono, że wnioskodawczyni jest przedsiębiorcą prowadzącym pozarolniczą działalność gospodarczą oraz prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Wnioskodawczyni - zgodnie z oświadczeniem - nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 Euro. Źródłem dochodów wnioskodawczyni jest dochód z działalności gospodarczej w kwocie 3000 zł miesięcznie (według oświadczenia). Jest ona właścicielką mieszkania o powierzchni 50 m2, które kupiła w kredycie. Swoje koszty utrzymania w skali miesiąca wnioskodawczyni oszacowała na 2450 zł (kredyt – 500 zł, utrzymanie mieszkania – czynsz, media, telefon – 700 zł, leki 200 zł, wyżywienie – 500 zł, ubrania 250 zł, paliwo 300 zł).
Kwestionując ustalenia referendarza, zawarte w treści postanowienia z 30 września 2013 r., dotyczące wysokości dochodów uzyskanych ze sprzedaży nieruchomości gruntowych w 2012 r., wnioskodawczyni podała, że z tego tytułu uzyskała dochód w kwocie 413 000 zł (po odjęciu podatku VAT i podatku dochodowego). Ponadto, z jej oświadczenia wynika, że posiada ona dwa samochody [...], rocznik 2010 i 2011 o łącznej wartości – według oświadczenia – 90 000 zł, jeden finansowany w systemie leasingowym.
W postanowieniu z 30 września 2013 r. referendarz sądowy WSA odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych.
W sprzeciwie od powyższego postanowienia wnioskodawczyni zakwestionowała ustalenia zawarte w w.w postanowieniu, stosownie do których ze sprzedaży nieruchomości w 2012 r. uzyskała kwotę 863 201,85 zł. Podkreśliła, że faktycznie otrzymała z tego tytułu 633 210,85 zł, przy czym – po odjęciu podatków dochodowego i VAT – faktycznie jej konto zasiliła kwota 413000 zł. Wnioskodawczyni argumentowała, że działalność gospodarcza którą prowadzi przynosi straty. Środków zdeponowanych na koncie walutowym w wysokości 4500 Euro nie może przeznaczyć na inny cel niż związany z prowadzona działalnością, gdyż są to pieniądze "w obrocie". Nie może również sprzedać posiadanych pojazdów mechanicznych, gdyż służą prowadzeniu działalności gospodarczej. Konkludując, skarżąca stwierdziła, że jej sytuacja majątkowa została błędnie oceniona przez referendarza, gdyż przysługuje jej status osoby, której nie stać na poniesienie kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie.
Uwzględniając fakt, że wniesiony sprzeciw nie podlegał odrzuceniu, zgodnie z dyspozycją art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – tekst jednolity ze zm.), postanowienie, od którego wniesiono sprzeciw utraciło moc, a sprawa podlegała ponownemu rozpatrzeniu przez Sąd.
Rozpatrując przedmiotowy wniosek i złożony sprzeciw zważono, co następuje:
Stosownie do art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1) a w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 cyt. wyżej przepisu).
Z przedłożonego oświadczenia majątkowego oraz załączonych do niego dokumentów źródłowych nie wynika, aby sytuacja majątkowa wnioskodawczyni uniemożliwiała jej samodzielne finansowanie prowadzonego postępowania sądowego. Wnioskodawczyni nie ma nikogo na utrzymaniu i posiada stałe źródło dochodów na poziomie – wedle oświadczenia - 3000 zł miesięcznie. Nadto posiada ona majątek w postaci mieszkania i dwóch samochodów. Poza tym, w 2012 r. wnioskodawczyni osiągnęła wysoki dochód ze sprzedaży nieruchomości gruntowych. Akceptując nawet w pełni wyliczenie kwoty tego dochodu przedstawione przez wnioskodawczynię i przyjmując, że uzyskała ona z tego tytułu 413 000 zł, w ocenie sądu, brak jest podstaw by przyjąć, że jest ona osobą ubogą, spełniająca przesłanki przyznania prawa pomocy. Dochody, które osiąga wnioskodawczyni są w takiej wysokości, że niewątpliwie jest ona w stanie wygospodarować środki na koszty sądowe w niniejszej sprawie a subiektywne przekonanie skarżącej o jej statusie osoby ubogiej jest obiektywnie nieuzasadnione.
Należy podkreślić, że celem ustanowienia instytucji prawa pomocy, określanej często jako prawo ubogich, jest zapewnienie osobom fizycznym i jednostkom organizacyjnym znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej realizacji konstytucyjnego prawa do sądu wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji. Jako instytucja o charakterze wyjątkowym, może ona mieć zastosowanie tylko wobec osób, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, w szczególności - osób rzeczywiście ubogich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo naszego kraju, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Skarżąca zaś do grona takich osób nie należy.
Nie można przy tym, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. (por. Komentarz do ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Hanna Knysiak-Molczyk, LexPolonica).
Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.