Uzasadnienie
Skarżąca M. K. złożyła w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym wniosek o przyznanie prawa pomocy, obejmujący ustanowienie pełnomocnika z urzędu - adwokata lub radcy prawnego. (vide: pismo k. 115)
Zgodnie z zarządzeniem z dnia 9 listopada 2011 r. wysłano skarżącej, na adres wskazany w skardze jak i w pozostałych pismach procesowych, urzędowy formularz PPF, celem jego wypełnienia i nadesłania do Sądu - w termin 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania (vide: zarządzenie k. 140, pismo k. 142).
Przesyłkę zawierającą wezwanie wraz z urzędowym formularzem PPF doręczono wnioskującej, w trybie art. 73 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270), w dniu 1 grudnia 2011 r. (vide: k. 168).
W wyznaczonym w wezwaniu terminie tj. do dnia 8 grudnia 2011 r. wnioskująca nie nadesłała do Sądu wypełnionego formularza PPF.
Zarządzeniem z dnia 4 stycznia 2012 r. Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym pozostawił wniosek M. K. w przedmiocie prawa pomocy bez rozpoznania, na podstawie art. 257 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z uwagi na niespełnienie wymogu złożenia wniosku na formularzu..
M. K. złożyła sprzeciw od zarządzenia o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy i jednocześnie wniosła o przywrócenie terminu do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżąca podniosła, że brak było podstaw do uznania przez Sąd za skutecznie doręczonej przesyłki zawierającej wezwanie do nadesłania wypełnionego formularza PPF. W okresie od 14 listopada 2011 r. do końca roku pozostawała ona bowiem w miejscu zamieszkania i odbierała korespondencję. Zdaniem skarżącej, przesyłka z dnia 14 listopada 2011 r. nie była awizowana ani razu i stąd nie miała ona możliwości jej odebrania.
Zarządzeniem z dnia 30 maja 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny pozostawił bez rozpoznania wniosek M. K. o przywrócenie terminu do uzupełniania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zarządzenie to stało się prawomocne z dniem 27 czerwca 2012 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
W myśl art. 252 § 2 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. Wzór ten określony został w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu udokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (DZ.U. nr 227, poz. 2245). W literaturze przedmiotu podkreśla się, że wprowadzenie do postępowania sądowoadministracyjnego urzędowego formularza podyktowane jest potrzebą stosowania jednolitych kryteriów dla wszystkich podmiotów ubiegających się o prawo pomocy, a ponadto wymuszeniem na wnioskodawcy zawarcia we wniosku informacji niezbędnych do podjęcia rozstrzygnięcia (B. Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, LexisNexis 2009, s. 651).
Niezachowanie określonego w art. 252 § 2 p.p.s.a. wymogu złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzy jest brakiem formalnym, o jakim mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 257 p.p.s.a., który podlega usunięciu przez wezwanie strony do złożenia wniosku na urzędowym formularzu. Ponieważ w niniejszej sprawie M. K. nie złożyła wniosku o przyznanie prawa na urzędowym formularzu, Sąd wezwał wnioskującą do nadesłania wypełnionego załączonego wniosku PPF. Wezwanie do nadesłania wypełnionego wniosku PPF zostało wysłane do skarżącej na adres wskazany we wniosku o przyznanie prawa pomocy (który był tożsamy z adresem wskazanym w skardze i pozostałych pismach procesowych) tj. ul. G., [...] G. Przesyłka ta, pomimo dwukrotnego awizowania (w dniu 17 listopada 2011 r. i w dniu 25 listopada 2011 r.) nie została przez wnioskującą odebrana i dlatego została zwrócona do Sądu.
Art. 73 p.p.s.a. stanowi, że w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65 - 72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2 (§ 1). Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (§ 2). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (§ 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 (§ 4).
Przewidziana w art. 73 p.p.s.a. instytucja doręczenia zastępczego pisma rodzi domniemanie prawne, że pismo zostało skutecznie doręczone adresatowi. Dokonane w tych okolicznościach doręczenie, stanowiące rodzaj fikcji prawnej, stwarza domniemanie doręczenia pisma i wyznacza początek biegu terminu do podjęcia czynności prawnej (B. Dauter, Komentarz do art. 73 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Lex). Ustanowienie przez ustawodawcę tego rodzaju doręczenia podyktowane jest postulatami płynącym z zasady ekonomiki procesowej i ma na celu ochronę biegu postępowania przed jego zatamowaniem wskutek nieodebrania pisma przez stronę. Doręczenie zastępcze jest w pełni skuteczne i wywiera takie same skutki jest doręczenie właściwe pisma adresatowi (zob. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo CH.Beck, Warszawa 2011 r., str. 384 – 385).
Wskazać należy, iż obalenie domniemania doręczenia jest możliwe, jednak nie jest do niego wystarczające samo twierdzenie strony, że awizo nie zostało jej doręczone. Obalenie fikcji doręczenia tylko na podstawie twierdzenia, że awiza nie pozostawiono prowadziłoby bowiem do nieuzasadnionego podważenia instytucji z art. 73 p.p.s.a. (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 368/11, Lex nr 992561).
Sąd zatem uznał, że przesyłka zawierająca wezwanie do nadesłania wypełnionego formularza PPF, została skutecznie doręczona wnioskującej w dniu 1 grudnia 2011 r. a tym samym termin do wykonania wezwania upływał dla wnioskującej w dniu 8 grudnia 2011 r. Z akt sprawy wynika, że wnioskująca w terminie tym nie wykonała wezwania do złożenia wniosku na formularzu. Skarżącej nie przywrócono terminu do dokonania czynności polegającej na złożeniu wniosku o przyznanie prawa pomocy na formularzu.
Zgodnie zaś z treścią art. 257 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu, lub którego braków strona nie uzupełniała w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 257 w zw. z art. 252 § 2 i art. 260 p.p.s.a., orzekł o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania.
Na marginesie wskazać należy, iż skarżąca może w toku postępowania, w każdej chwili złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, który zostanie przez Sąd rozpoznany.