Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańskuz 14 marca 2018 r., sygn. akt II SA/Gd 718/17

Uzasadnienie

W dniu 7 lipca 2014 r. do Wójta Gminy wpłynął wniosek A. (dalej: "inwestor") o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia pn. "Uruchomienie wydobycia piasku z części złoża [..] na działkach nr [..]", który uzupełniony został o brakujące dokumenty w dniu 17 lipca 2014 r. Do podania wnioskodawca załączył m.in.: kartę informacyjną o planowanym przedsięwzięciu, wyrys z mapy ewidencyjnej obszaru koncesyjnego, wypis z rejestru gruntów.

W wyniku rozpatrzenia wniosku Wójt Gminy decyzją z dnia 19 marca 2015 r., nr [..], wydaną na podstawie art. 71 ust. 2 pkt 2, art. 82 i art. 85 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1405 ze zm.) – dalej jako: "ustawa" w związku z § 3 ust. 1 pkt 40 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz.

71) – dalej jako: "rozporządzenie" oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.) - dalej w skrócie jako "k.p.a.", ustalił środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na uruchomieniu wydobycia piasku z części złoża [..] na działkach nr [..].

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji stwierdził, że zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego fragmentu wsi S. zatwierdzonym uchwałą Rady Gminy z dnia 3 lipca 2013 r., nr XXXIV/64/13 (Dz. Urz. Woj. Pom. z dnia 26 sierpnia 2013 r., poz. 3204) działki, na których ma być realizowane przedsięwzięcie położone są w obszarze przeznaczonym pod tereny eksploatacji powierzchniowej kruszyw, w obszarze stanowiska archeologicznego.

Przedmiotowe przedsięwzięcie zalicza się zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 40 lit. a rozporządzenia do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko.

Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w postanowieniu z dnia 14 sierpnia 2014 r. wyraził stanowisko, że dla przedmiotowego przedsięwzięcia istnieje konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko oraz określił zakres raportu.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny opinią z dnia 14 sierpnia 2014 r. wyraził stanowisko, że dla przedmiotowego przedsięwzięcia konieczne jest przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko.

Postanowieniem z dnia 15 września 2014 r. Wójt Gminy nałożył na inwestora obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko i sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko określając jednocześnie jego zakres zgodny z art. 66 ustawy ze szczególnym uwzględnieniem m.in.: sposobów minimalizacji negatywnego wpływu realizacji przedsięwzięcia na środowisko w szczególności z uwagi na pylenie powodowane pracą maszyn, urządzeń i ruchem pojazdów, analizy oddziaływania akustycznego oraz wskazania konkretnych rozwiązań minimalizujących ewentualne przekroczenia dopuszczalnego poziomu hałasu związane z wydobywaniem i transportem surowca, analizy skumulowanego oddziaływania z inwestycjami o podobnym charakterze, znajdującymi się w sąsiedztwie planowanego przedsięwzięcia, analizy możliwych konfliktów społecznych, wskazanie wariantów alternatywnych.

W dniu 24 października 2014 r. inwestor przedłożył raport o oddziaływaniu planowanego przedsięwzięcia na środowisko.

W terminie wyznaczonym do zgłaszania uwag i wniosków do organu pierwszej instancji wpłynęły pisma M. i S. S. oraz A. P. i J. K. W ocenie organu pierwszej instancji ustalenia szczegółowe dla kwestii podnoszonej przez S. S., a dotyczącej położenia w planowanym polu A przedsięwzięcia stanowiska archeologicznego, zawarte są w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Odnośnie zaś do twierdzeń protestujących, że poszerzenie eksploatacji wpłynie na rzeźbę terenu, nastąpią zmiany w szacie roślinnej na tym terenie, pogorszy się jakość życia lokalnych mieszkańców poprzez zanieczyszczenie pyłem w trakcie wydobywania i eksploatowania żwiru, nastąpi wzrost natężenia hałasu, organ pierwszej instancji wyjaśnił, że położenie inwestycji w sąsiedztwie istniejącej już kopalni kruszywa naturalnego wyklucza możliwość utraty powierzchni i fragmentacji siedlisk przyrodniczych i siedlisk gatunków stanowiących przedmiot stanowiących ochrony w ich granicach.

Zdaniem organu pierwszej instancji w związku z wnioskami raportu nie ma podstaw przypuszczać, aby realizacja inwestycji mogła spowodować pogorszenie dla istniejącej zabudowy mieszkaniowej, uciążliwość (emisja pyłów) może jedynie nastąpić w czasie transportu kopaliny poza zakładem górniczym drogą gruntową, jednak w raporcie założono, że samochody wyjeżdżające z kopalni będą przykrywane plandeką a droga zraszana wodą. Organ dodał, że w świetle wniosków raportu eksploatacja złoża [..] prowadzona będzie w granicach geologicznych z wyłączeniem pasów ochronnych.

Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny zaopiniował warunki realizacji przedsięwzięcia opinią z dnia 3 grudnia 2014 r. bez uwag, zaś Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska - po wezwaniu inwestora do złożenia wyjaśnień brakujących informacji w raporcie oddziaływania na środowisko (wskazanie na załącznikach graficznych kierunku eksploatacji wyrobiska, pasów ochronnych, filarów ochronnych, miejsca składowania nakładu, kwestia zasięgu oddziaływania związanego z zanieczyszczeniem powietrza związanego z eksploatacją przedsięwzięcia (wydobycie i transport), wskazanie ilość samochodów wjeżdżających do kopalni i ją opuszczających w ciągu jednego dnia roboczego, określenie środków minimalizujących negatywne oddziaływanie transportu na okoliczne tereny) i uzyskaniu wyjaśnień inwestora złożonych w dniu 12 stycznia 2015 r. - postanowieniem z dnia 19 lutego 2015 r. dokonał uzgodnienia określając warunki realizacji przedsięwzięcia. Treść uzgodnień została uwzględniona w punkcie II i III sentencji decyzji.

Jak stwierdził organ pierwszej instancji, z przedłożonego raportu wynika, że planowanym przedsięwzięciem jest kopalnia złoża piasku [..] o łącznej powierzchni 14,82 ha. Złoże "[..]" udokumentowano w czterech polach A - działki nr [..], [..], B - działki nr [..] (cześć) i [..] (cześć), C - działki nr [..] (cześć) i [..] (cześć) i D - działki nr [..] (część), [..] (cześć) - zgodnie z planem miejscowym działka nie przeznaczona pod eksploatację.

Możliwe wydobycie kruszywa z przedmiotowego złoża wyniesie w granicach 200 - 300 tys. ton/rok. Całkowita powierzchnia przeznaczona do eksploatacji wynosi 14,82 ha. Pasy ochronne zostaną wyznaczone zgodnie z normą górniczą nr PN-G-02100 Górnictwo odkrywkowe i zapisów w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego działek objętych inwestycją. Szerokość pasów ochronnych wyniesie: minimum 5 m od granicy własności, minimum 10 m od drogi gruntowej, minimum 15 m od terenów leśnych. Kruszywo w większości po wydobyciu ładowane będzie bezpośrednio na samochody i wywożone do odbiorców. W sytuacji wystąpienia większej ilości przewarstwień piasku ze żwirem w złożu (szacuje się, że będzie to około 10 % ogólnej wielkości wydobycia kopaliny), kruszywo będzie przesiewane -przesiewacz (ruchomy). Przesiewanie będzie odbywało się w technologii na "sucho".

Jak wynika z treści raportu, wpływ na powietrze atmosferyczne związany będzie z emisją zanieczyszczeń gazowych, pochodzących z pracy pojazdów mechanicznych i środków transportu. Emisja spalin z maszyn pracujących bezpośrednio przy eksploatacji oraz samochodów transportujących kruszywo będzie miała zasięg lokalny. Oddziaływanie w tym zakresie będzie krótkotrwałe, okresowe.

Ze względu na charakter kopaliny oraz sposób eksploatacji - odkrywkowy, ścianowy, nie przewiduje się wystąpienia ponadnormatywnych stężeń zanieczyszczeń pyłowych w rejonie złoża. Ponadto, w celu ograniczenia tych zanieczyszczeń, do pracy będą dopuszczane tylko sprawne technicznie maszyny i pojazdy.

W procesie wydobywania kopaliny, emisja pyłu występować będzie również podczas zdejmowania i składowania nakładu, urabiania kopaliny, przesiewania oraz załadunku i transportu. Pylenie będzie miało minimalny wpływ na środowisko z uwagi na stopniowe odkrywanie złoża. Barierę dla zanieczyszczeń pyłowych stanowić będą pasy ochronne oraz miejsca czasowego składowania nakładu. Wzrostu zapylenia będzie można spodziewać się tylko w okresach długotrwałej bezdeszczowej pogody, głównie w obrębie obszaru górniczego oraz w trakcie wywozu kopaliny. W niniejszej decyzji zostały nałożone warunki ograniczające uciążliwości związane z emisją pyłów.

Dopuszczalne poziomy hałasu w środowisku powodowanego przez poszczególne grupy źródeł hałasu, wyrażone wskaźnikami LAeq D i LAeq N, podane są w tabeli "Dopuszczalne poziomy hałasu w środowisku" załącznika do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (tekst jednolity Dz. U. z 2014 r., poz. 112). Wskaźniki LAeq D i LAeq N mają zastosowanie do ustalania i kontroli warunków korzystania ze środowiska w odniesieniu do jednej doby. Dla hałasu emitowanego przez instalacje, wskaźnik LAeq D odnosi się do przedziału czasu odniesienia równego 8 najmniej korzystnym godzinom dnia kolejno po sobie następującym a wskaźnik LAeq N odnosi się do przedziału czasu odniesienia równego 1 najmniej korzystnej godzinie nocy. Wartości poziomów dopuszczalnych są zależne od funkcji urbanistycznej, jaką spełnia dany teren. Ich zakres podzielono na 4 klasy.

Dla terenów wymagających intensywnej ochrony przed hałasem określane są najniższe poziomy dopuszczalne, natomiast dla terenów gdzie ochrona przed hałasem nie jest zagadnieniem krytycznym poziomy dopuszczalne są najwyższe. Przyjęta podstawa kategoryzacji terenów - jego funkcja urbanistyczna - jednoznacznie wskazuje na ścisłe związki między ochroną środowiska przed hałasem, a zagospodarowaniem przestrzennym. W świetle powyższego rozporządzenia obiektami akustycznie chronionymi jest zabudowa mieszkaniowa, w tym również zabudowa typu zagrodowego.

Jak stwierdził organ pierwszej instancji na analizowanym terenie znajdować się będą (znajdują) wyłącznie zewnętrzne źródła hałasu takie jak: ładowarka kołowa; koparka jednonaczyniowa na podwoziu gąsienicowym typu CAT 320; spycharka HANOMAG; przesiewacz gąsienicowy Powerscreen Cheftain 1400. Dopuszczalny poziom mocy akustycznej ww. maszyn, zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 15 lutego 2006 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie zasadniczych wymagań dla urządzeń używanych na zewnątrz pomieszczeń w zakresie emisji hałasu do środowiska, nie może przekroczyć następujących wartości: 1 spycharka -105 dB; 2 ładowarka – 101,5 dB; 3 koparka - 107 dB. Poziom mocy akustycznej przesiewacza, wyznaczony na podstawie pomiarów wynosi LWA=102 dB.

Dodatkowym zewnętrznym źródłem hałasu będzie (jest) załadunek i transport surowca samochodami ciężarowymi. Omówione wyżej źródła hałasu będą aktywne wyłącznie w godzinach dziennych, pomiędzy 7.00 a 17.00. Poziom mocy akustycznej ruchomych źródeł hałasu, tj. pojazdów samochodowych ciężarowych wywożących kruszywo z terenu kopalni, przyjęto na podstawie publikacji "Poziom mocy akustycznej ruchomych źródeł hałasu poruszających się ruchem przyspieszonym lub opóźnionym" -Materiały XXVIII Szkoły Zimowej Zwalczania Zagrożeń Wibroakustycznych, Wisła - Gliwice 2000. Średnia wartość poziomu mocy akustycznej samochodów ciężarowych poruszających się ruchem przyspieszonym od prędkości 0 km/h do 20 km/h wynosi 101 dB a w przypadku ruchu opóźnionego od prędkości 20 km/h do 0 km/h wynosi 94 dB.

W ocenie organu pierwszej instancji w świetle rozporządzenia w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku teren planowanego przedsięwzięcia nie jest terenem akustycznie chronionym. Najbliżej położone tereny akustycznie chronione to: pojedyncze gospodarstwo - znajduje się w odległości ok. 70 m od północno-wschodniej granicy pola C i 900 m od południowej granicy pola B. Z analiz przeprowadzonych na etapie oceny oddziaływania inwestycji na klimat akustyczny oraz obliczeń zawartych w raporcie wynika, że eksploatacja kruszywa ze złoża [..] nie spowoduje przekroczenia dopuszczalnego poziomu hałasu na granicy najbliższej zabudowy chronionej akustycznie w porze dnia, tj. 55 dB dla zabudowy zagrodowej.

Na podstawie zgromadzonych danych organ wydający decyzję ustalił że:

1. 1. skala i rozmieszczenie przedsięwzięcia nie powoduje negatywnego oddziaływania na środowisko i zdrowie ludzi,
2. 2. na przewidywanym do zajęcia pod lokalizację przedsięwzięcia obszarze nie występują siedliska zwierząt, pomniki przyrody podlegające ochronie prawnej,
3. 3. opisane technologie wykonania robót nie wpływają negatywnie na środowisko,
4. 4. realizacja inwestycji nie będzie wymagała użycia dużej ilości surowców mineralnych i skalnych, paliw i energii oraz nie spowoduje naruszenia głównych elementów środowiskowych,
5. 5. przedstawione formy zabezpieczeń i rozwiązań chroniących środowisko są wystarczające, a charakter inwestycji nie wymaga szczegółowych rozwiązań mających na celu zapobieganie lub kompensację szkodliwego oddziaływania na środowisko.

W ocenie organu pierwszej instancji realizacja planowanego przedsięwzięcia, z racji jego charakteru, nie pociągnie za sobą zagrożeń, tym bardziej znaczących oddziaływań na środowisko naturalne. Dotyczy to oddziaływania bezpośredniego, pośredniego, długoterminowego, wtórnego i skumulowanego. Po dokonaniu analizy raportu o oddziaływaniu na środowisko należało stwierdzić, że posiadane dane pozwalają w sposób wystarczający ocenić oddziaływanie inwestycji na środowisko i określić warunki realizacji przedsięwzięcia.

Od powyższej decyzji wspólnie odwołali się A. P. i J. K., a także M. S. i U. S. Postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2016 r., nr [..] Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło niedopuszczalność wniesienia odwołania przez U. S. i M. S., zaś w wyniku rozpatrzenia odwołania A. P. i J. K. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 30 sierpnia 2016 r., nr [..] utrzymało w mocy opisaną wyżej decyzję organu pierwszej instancji.

W wyniku rozpatrzenia skargi M. S. i U. S. na powyższe postanowienie Kolegium oraz skargi M. K., J. K., M.S. i A. P. na powyższą decyzję Kolegium, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 23 lutego 2017 r., sygn. akt II SA/Gd 615/16, uchylił zarówno zaskarżone postanowienie jak i zaskarżoną decyzję Kolegium. W uzasadnieniu tegoż wyroku Sąd wskazał m. in. że w razie, gdy odwołanie wniósł podmiot, który twierdzi, że decyzja zaskarżona dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku, organ odwoławczy obowiązany jest rozpoznać odwołanie. Jeżeli w wyniku rozpoznania odwołania organ stwierdzi, że dany podmiot nie ma w danej sprawie indywidualnego interesu prawnego lub obowiązku, to wydaje wówczas decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego. Analiza okoliczności faktycznych sprawy nie potwierdza, ażeby zaistniała w niej podstawa do stwierdzenia niedopuszczalności odwołań wniesionych przez M. S. i U. S. z przyczyn podmiotowych.

O takiego rodzaju niedopuszczalności nie przesądza bowiem żaden przepis prawa, a charakter przedmiotowego przedsięwzięcia w kontekście nieruchomości stanowiących własność M.S. i U. S. wymagał przeprowadzenia czynności wyjaśniających, których wynik dopiero mógł stanowić materiał konieczny dla oceny charakteru ich uprawnień procesowych.

Sąd wyjaśnił, że prawidłowa analiza kwestii oddziaływania, w tym akustycznego oraz emisji pyłu związanej z procesem wydobywania i transportu kopalin w prowadzonym postępowaniu o wydanie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia, ma istotne z punktu widzenia właścicieli sąsiednich nieruchomości znaczenie dla ochrony ich interesów w zakresie zabezpieczenia przed niedopuszczalnymi oddziaływaniami. Podkreślił, że o statusie strony w przedmiotowym postępowaniu przesądza nie tylko oddziaływanie ponadnormatywne, ale położenie nieruchomości stron odwołujących się w obszarze objętym oddziaływaniem inwestycji, choćby nawet mieszczącym się w granicach norm. Według twierdzeń M. S. jej nieruchomości stanowiące działki o numerach [..]-[..] znajdują się w sąsiedztwie obszaru objętego inwestycją oraz w bliskości drogi transportowej dla kopalin pochodzących ze źródła wydobycia [..].

Natomiast zgodnie z twierdzeniami U. S. jest ona właścicielką działki nr [..] bezpośrednio sąsiadującą z drogą prowadzącą do żwirowni, którą odbywać się ma transport wydobytego piasku ze złoża [..]. Z materiału zgromadzonego w sprawie, w tym z raportu oddziaływania przedsięwzięcia wynika, że ustalono źródła oddziaływań inwestycji i określono możliwe poziomy emisji. Wskazano, że inwestycja będzie oddziaływała akustycznie, w tym zwłaszcza pole C, z uwagi na bliskie sąsiedztwo pojedynczej zabudowy mieszkaniowej typu zagrodowego. Zidentyfikowano źródła hałasu, wśród których wymieniono koparki, ładowarki kołowe, spycharki, przesiewacze oraz jako dodatkowe - załadunek i transport surowca samochodami ciężarowymi. Określono, że normatywne oddziaływanie pola C na granicy obszarów chronionych, np. na granicy zabudowy zagrodowej, wyniesie 51 dB, przy dopuszczalnym poziomie hałasu 55 dB. W tych okolicznościach faktycznych, dla prawidłowej oceny interesu prawnego odwołujących się, koniecznym było szczegółowe wyjaśnienie przez organ odwoławczy w pierwszej kolejności dokładnego położenia nieruchomości odwołujących się względem terenu inwestycji, w tym źródła emisji w postaci pola C oraz drogi transportowej do żwirowni, a następnie ustalenie, czy teren ich nieruchomości znajduje się poza obszarem objętym szeroko pojętym oddziaływaniem inwestycji, zarówno oddziaływaniem akustycznym przy eksploatacji złoża [..] i transporcie wydobytych złóż, jak innego rodzaju oddziaływaniem, w postaci pyłów przy załadunku i transporcie.

Decydujące bowiem znaczenie przy określaniu interesu prawnego ma wnioskowanie wynikające z rodzaju i zasięgu oddziaływania planowanej inwestycji z jednej strony oraz położenia nieruchomości, na której ma być prowadzona inwestycja względem nieruchomości osoby ubiegającej się o status strony. Sama możliwość oddziaływania planowanej inwestycji na nieruchomość świadczy o interesie prawnym w rozumieniu art. 28 k.p.a., co nie przesądza automatycznie treści rozstrzygnięcia w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację inwestycji. Przymiot strony w postępowaniu daje jedynie podmiotowi możliwość uczestniczenia w postępowaniu i wpływu na kształt rozstrzygnięcia w ramach posiadanego interesu prawnego, który nie powinien być mniej chroniony niż interes prawny inwestora. Zdaniem Sądu organ odwoławczy winien był podjąć z urzędu kroki zmierzające do prawidłowego wyjaśnienia okoliczności sprawy, z czego nie zwalnia go brak wskazania w odwołaniach przepisów prawa materialnego innych niż wynikających z prawa własności, z których odwołujące wywodzą swój interes prawny.

Niemniej zważywszy na możliwy zakres immisji przedmiotowego przedsięwzięcia wywodzenie interesu prawnego jako kategorii prawa administracyjnego z przepisów prawa cywilnego (art.140 i art. 144 k.c.) uznać można za dopuszczalne. Organ nie poczynił takich ustaleń, które w sposób bezsprzeczny mogłyby przekonać o braku statusu strony kontrolowanego postępowania administracyjnego, chociażby poprzez wskazanie takiej odległości terenu przedsięwzięcia od granic nieruchomości skarżących, która w sposób oczywisty wykluczyłaby obie odwołujące z kręgu stron tego postępowania.

Sąd zważył, że w przypadku wielości odwołań, wniesionych przez kilka podmiotów, organ odwoławczy musi orzec o merytorycznym rozpatrzeniu odwołań stron postępowania oraz umorzyć postępowania wniesione przez podmioty, którym nie przysługuje status strony postępowania, a rozstrzygnięcia te powinny być zawarte w jednej decyzji. Sąd wskazał, że decyzja merytoryczna, jako przedwczesna nie może się ostać. Odmienny wniosek prowadziłby do stanu, w którym w obrocie prawnym pozostawałaby decyzja ostateczna mimo nierozpoznania wniesionego odwołania. Sąd wskazał, że na tym etapie postępowania, przed ponownym rozpoznaniem wniesionych odwołań M. S. i U. S., w tym przed rozstrzygnięciem o ich statusie jako stron postępowania, dokonywanie merytorycznej oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji byłoby przedwczesne i prowadziłoby do ograniczenia uprawnień odwołujących się, których odwołania nie zostały prawidłowo rozpoznane.

Decyzją z dnia 31 sierpnia 2017 r., nr [..], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 59 ust. 1 pkt 2, art. 71 ust. 1 i ust. 2 pkt 2, ust. 1, art. 3 pkt 13, 15 i 8, art. 73 ust. 1, art. 80 ust. 1, art. 82 ust. 1 i ust. 3, art. 85 ust. 1 i ust. 2 ustawy, a także w związku z § 3 ust. 1 pkt 40a rozporządzenia oraz w związku z art. 9 ust. 5 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1073 ze zm.) – dalej w skrócie jako "u.p.z.p.", po ponownym rozpatrzeniu odwołań A. P., J. K., M. S., oraz U.S. od opisanej na wstępie decyzji Wójta Gminy z dnia 19 marca 2015 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Kolegium stwierdziło, że - w świetle wskazań WSA w Gdańsku w łączności z zebranym w sprawie materiałem dowodowym – U. S. przysługuje przymiot strony w przedmiotowym postępowaniu, albowiem jest ona właścicielem działki nr [..] bezpośrednio sąsiadującej z drogą prowadzącą do żwirowni, którą odbywać się ma transport wydobytego piasku ze złoża [..], a z którym to transportem - ze względu na jego wielkość - związane jest możliwe stałe oddziaływanie akustyczne i pyłowe na działkę nr [..]. Status strony przedmiotowego postępowania przysługuje także M. S., albowiem jest ona właścicielem działek o numerach [..]-[..], które położone są w bliskiej odległości od drogi prowadzącej do żwirowni, którą odbywać się ma transport wydobytego piasku ze złoża [..], a z którym to transportem - ze względu na jego wielkość - związane jest możliwe stałe oddziaływanie akustyczne i pyłowe na wymienione działki.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że po przeprowadzeniu analizy decyzji organu pierwszej instancji, jak również poprzedzającego wydanie tej decyzji postępowania, nie dopatrzyło się niezgodności z przepisami prawa. Decyzja w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia ma charakter związany, tzn. w przypadku, gdy ubiegający się spełnia wszystkie warunki statuowane w przepisach prawa (co ma miejsce w rozpatrywanym przypadku), to organ administracji publicznej obowiązany jest wydać decyzję pozytywną, czyli ustalającą środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia.

Odnosząc się do zarzutu odwołania dotyczącego kwestii poszerzenia kopani o obszar [..] bez dopilnowania, aby istniejąca żwirownia [..] i [..] został zrekultywowany, Kolegium wyjaśniło, że granice niniejszego postępowania obejmują materię planowanego przedsięwzięcia, i w tym zakresie organ pierwszej instancji zastrzegł następujące warunki: "3. Należy określić zasady prowadzenia bieżącej rekultywacji wyrobiska," (III grupa warunków), "2. Zrekultywowania terenu po zakończeniu eksploatacji poprzez odpowiednie ukształtowanie powierzchni w uzgodnieniu ze starostą po zakończeniu prac wydobywczych, zgodnie z przepisami ustawy Prawo geologiczne i górnicze, ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, oraz sposobem zagospodarowania określonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego fragmentu wsi S.," (IV grupa warunków). Kolegium wyjaśniło, że pośród sformułowanych warunków, organ pierwszej instancji ustalił także warunek, że: "Nie będzie wspólnej eksploatacji złoża [..] i [..]" (grupa I warunków).

Jeśli chodzi o drugi zarzut odwołania dotyczący braku ujęcia Obszaru Stanowiska Archeologicznego, który stanowi część działki nr [..], która to działka ma stanowić część kopalni [..], Kolegium wskazało, że organ pierwszej instancji sformułował następujące warunki w tej materii: "15. w przypadku natrafienia w trakcie trwania prac na zabytki archeologiczne powiadomić właściwe służby - Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków," (II grupa warunków, statuowana zarówno dla etapu realizacji jak i eksploatacji przedsięwzięcia), "6. Część działki [..] w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego fragmentu wsi S. objęta jest strefą ochrony stanowiska archeologicznego (A 10), wszelkie plany i projekty przedsięwzięcia realizowane na ww. działce należy uzgodnić z Wojewódzkim Konserwatorem zabytków na podstawie opinii Muzeum Archeologicznego."

Jeśli chodzi o trzeci zarzut odwołania, dotyczącego zachowania minimalnej odległości inwestycji od działek budowlanych nr [..] i [..], która powinna stanowić minimum 600 m a w obecnej chwili stanowi odległość 30 m, przy czym działki te również są usytuowane wzdłuż drogi stanowiącej dojazd do żwirowni, Kolegium wyjaśniło, że brak jest przepisu prawa, w oparciu o który możliwym byłoby zrealizowanie oczekiwania skarżących. Organ pierwszej instancji sformułował warunek w pkt. 12, że: "naczepy samochodów transportujących kruszywo należy wyposażyć w plandeki w czasie wysokich temperatur oraz wietrznej pogody", w pkt. 14, że: "w trakcie eksploatacji należy utrzymywać we właściwym stanie drogę wywozu urobku z kopalni. Ubytki w nawierzchni drogi gruntowej spowodowane transportem kruszywa należy likwidować na bieżąco, nie dopuszczając do powstawania utrudnień dla samochodów, pieszych oraz zwiększenia niebezpieczeństwa ruchu" oraz w pkt. 25, że: "transport kruszywa w rejonie budynków powinien być prowadzony z ograniczeniem prędkości, wskazane poniżej 40km/h".

Jeśli chodzi o czwarty i piąty zarzut odwołania dotyczący odległości inwestycji oraz jej wpływu na pojedyncze gospodarstwo znajduje się w odległości ok. 70m od północo-wschodniej granicy pola C i 900m od południowej granicy pola B, a także na działki M. S. o numerach [..], [..] (dawniej działka [..]) oraz inne w stronę drogi powiatowej prowadzącej do P., jak również na działkę nr [..] U. S., Kolegium stwierdziło, że najbliższa zabudowa na działce nr [..] ("Raport o oddziaływaniu na środowisko załącznik nr 1 - "Mapa ewidencji gruntów" i poprzedzający ją wyrys z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego fragmentu wsi S.) położona jest bliżej niż to określił organ pierwszej instancji, jednakowoż nie sposób stwierdzić negatywnego wpływu tego na prawidłowość decyzji organu pierwszej instancji. Tym bardziej nie sposób stwierdzić negatywnego wpływu tego na prawidłowość decyzji organu pierwszej instancji mając na względzie, że nieruchomości należące do M. S. i U.S. położone są w jeszcze większej odległości od planowego przedsięwzięcia.

Kolegium dodało, że organ pierwszej instancji przeprowadził bardzo drobiazgowe postępowanie dowodowe co do oddziaływania planowanego przedsięwzięcia, w tym poprzez hałas, zaś zebrany materiał dowodowy należy uznać za przekonywujący (vide: str. 60-70 "Raportu o oddziaływaniu na środowisko"), co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Także pozostałe zarzuty skarżących i ich oczekiwania pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie, albowiem organ pierwszej instancji sformułował wystarczające warunki prawne dla planowanego przedsięwzięcia (uwzględniając wszystkie - zasadne w świetle przytoczonych przepisów - oczekiwania stron).

W skardze na powyższą decyzję A. P. zarzucił jej:

1. 1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 7 k.p.a. przez niewłaściwe zastosowanie polegające na zaniechaniu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli,
2. 2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. i art. 27 § 1 k.p.a. poprzez niezastosowanie i w konsekwencji naruszenie zasady obiektywnego rozstrzygania sprawy, bezstronności i sprawiedliwości dającą podstawę do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a., gdyż w wydaniu zaskarżonej decyzji brał udział ten sam członek Samorządowego Kolegium Odwoławczego – G. P., który brał udział w wydaniu decyzji przez organ drugiej instancji, która została uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, w następstwie czego ponownie sprawa stała się przedmiotem rozstrzygania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, a w konsekwencji wydania zaskarżonej decyzji, zatem ww. członek SKO podlegał wyłączeniu z mocy prawa;
3. 3. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 80 ust. 1 pkt 3 ustawy poprzez niewłaściwe zastosowanie i nieuwzględnienie przy wydawaniu zaskarżonej decyzji wyników postępowania z udziałem społeczeństwa.

Powołując się na powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżący A. P. stwierdził, że organ odwoławczy ważąc z jednej strony indywidualny interes wnioskodawcy, z drugiej natomiast interes lokalnej społeczności, błędnie przyznał prymat interesowi jednostki. W ocenie skarżącego, z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, aby została ona wydana po prawidłowym i wyczerpującym zebraniu oraz rozpatrzeniu całego materiału dowodowego.

Skarżący podkreślił, że jako udział w wydaniu zaskarżonej decyzji należy rozumieć sytuację, w której członek organu kolegialnego brał udział w wydaniu decyzji przez organ pierwszej instancji lub w wydaniu decyzji drugoinstancyjnej, która została uchylona, w następstwie czego ponownie sprawa stała się przedmiotem rozstrzygania przez ten organ kolegialny. Wówczas w takim postępowaniu z mocy prawa są wyłączeni członkowie kolegium, gdyż brali udział w wydaniu decyzji, która została zaskarżona. Jeżeli członek samorządowego kolegium odwoławczego brał udział w wydaniu decyzji, która następnie została uchylona, w wyniku czego sprawę ponownie rozpatrywało samorządowe kolegium odwoławcze, członek ten podlega obligatoryjnemu wyłączeniu. Skoro zatem G. P. był przewodniczącym składu, który w toku niniejszej sprawy wydał postanowienie SKO z dnia 30 sierpnia 2016 r., nr [..] oraz decyzję SKO z dnia 30 sierpnia 2016 r., nr [..], które zostały uchylone wyrokiem WSA, w następstwie czego sprawa stała się ponownie przedmiotem rozstrzygania przez SKO, ten członek SKO podlegał on wyłączeniu z mocy prawa.

Skarżący podniósł nadto, ze społeczność lokalna - zarówno w ramach konsultacji, jak i poprzez liczne skargi składane w trybie przewidzianym w k.p.a. - wypowiedziała się jednoznacznie przeciwko uruchomieniu wydobycia piasku z części złoża [..] na działkach nr [..]-[..], [..] (część), [..]-[..] położonych w S. Społeczność wskazała na zagrożenia płynące z uruchomienia przedsięwzięcia, takie jak możliwość przesuwania się mas ziem, nieodwracalne zmiany w szacie roślinnej, ubytki w faunie, przekroczenie dopuszczalnych norm hałasu czy też wreszcie - spadek wartości nieruchomości położonych w sąsiedztwie przedsięwzięcia. Okoliczności te nie zostały zaś w ogóle wzięte pod uwagę przez żaden z rozstrzygających w sprawie organów, mimo że obowiązek taki wynika wprost z art. 80 ust. 1 ustawy.

Co więcej, ani w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji, ani w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie odniesiono się do uwag i wniosków zgłaszanych przez społeczność lokalną, mimo że obowiązek taki wynika wprost z treści art. 85 ust. 2 pkt 1 ppkt a ustawy.

Skargę na tę samą decyzję wniosła również M. S., w której to skardze zawarła zarzuty i argumentację tożsame z zarzutami i argumentacją sformułowanymi w skardze A. P. i jej uzasadnieniu, a nadto zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 10 k.p.a., art. 15 k.p.a. w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że w niniejszej sprawie nie było podstaw do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji, podczas gdy Samorządowe Kolegium Odwoławcze – w przypadku stwierdzenia błędu w zakresie właściwego ustalenia kręgu stron postępowania – miało obowiązek uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, celem przeprowadzenia postępowania z udziałem wszystkich stron.

W oparciu o sformułowane zarzuty skarżąca M. S. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, jak również o zasądzenie kosztów postępowania.

Uzasadniając zarzut naruszenia art. 10 k.p.a., art. 15 k.p.a. w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. skarżąca M. S. podniosła, że skoro nie została uznana za stronę w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, mimo że bez wątpienia posiadała interes prawny również w postępowaniu przed Wójtem Gminy, skarżącej nie zagwarantowano możliwości czynnego udziału w postępowaniu. Dodała, że w dniach 27 listopada 2014 r. i 4 marca 2015 r. składała pisma, w których wyrażała swoje stanowisko co do uruchomienia przedsięwzięcia. Sytuacja, w której organ pierwszej instancji przeprowadził postępowania wyjaśniające z pozbawieniem strony udziału w postępowania jest rażącym naruszeniem przepisów prawa procesowego.

W odpowiedzi na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o ich oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 5 grudnia 2017 r., sygn. akt II SA/Gd 720/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowić połączyć sprawę ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 sierpnia 2017 r., nr SKO [..] do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia ze sprawą ze skargi A. P. na tę samą decyzję oraz prowadzić połączone sprawy pod sygnaturą akt II SA/Gd 718/17.

Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie podkreślić należało, że sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.) sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) - dalej jako "p.p.s.a.", sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Na samym początku wyjaśnienia wymaga, że postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją odnosi się do planowanego dopiero przedsięwzięcia i sprowadza się do ustalenia, czy inwestycja w kształcie opisanym przez inwestora we wniosku zagraża środowisku oraz czy spełnia wymagania i parametry w zakresie ochrony środowiska. Jak wynika z art. 72 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy postępowanie w sprawie środowiskowych uwarunkowań przedsięwzięcia stanowi etap poprzedzający postępowanie w przedmiocie udzielania decyzji o warunkach zabudowy albo pozwolenia na budowę.

Rozpatrując wniosek inwestora w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia polegające na uruchomieniu wydobycia piasku z części złoża [..] Wójt Gminy, uznając że to przedsięwzięcie jest przedsięwzięciem wymienionym w § 3 ust. 1 pkt 40a rozporządzenia, postanowieniem z dnia 15 września 2014 r. nałożył na inwestora obowiązek przeprowadzenia oddziaływania na środowisko ww. przedsięwzięcia i określił zakres raportu oddziaływania na środowisko (k. 22 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

Przez ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko według art. 3 ust. 1 pkt 8 ustawy rozumie się postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia, obejmujące w szczególności: a) weryfikację raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, b) uzyskanie wymaganych ustawą opinii i uzgodnień, c) zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu.

W myśl art. 62 ust. 1 ustawy w ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko określa się, analizuje oraz ocenia bezpośredni i pośredni wpływ danego przedsięwzięcia na środowisko oraz zdrowie i warunki życia ludzi, dobra materialne, zabytki, wzajemne oddziaływanie między tymi elementami, dostępność do złóż kopalin, możliwości oraz sposoby zapobiegania i zmniejszania negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz wymagany zakres monitoringu. Ocena oddziaływania na środowisko jest etapem prowadzącym do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach i pozwala organowi zorientować się, jakie ewentualnie zagrożenia dla środowiska mogą wystąpić. Powinno to pomóc organowi właściwie określić uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia. Ustalenie w decyzji środowiskowej warunków, pod którymi może zostać zrealizowana planowana inwestycja, nie przesądza jeszcze o jej faktycznej realizacji.

Określa jedynie kształt inwestycji z punktu widzenia wymogów ochrony środowiska, dopuszcza jej realizację w wariancie dla środowiska najkorzystniejszym. Dopiero na kolejnych etapach procesu inwestycyjnego, tj. w postępowaniu o wydanie decyzji wymienionych w art. 72 ust. 1 ustawy, następuje konkretyzacja i materializacja warunków określonych w decyzji środowiskowej. Innymi słowy, decyzja środowiskowa określa ograniczenia realizacji przedsięwzięcia konieczne ze względu na wymogi ochrony środowiska w różnych jego aspektach.

Zgodnie z art. 77 ust. 1 ustawy jeżeli wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach poprzedza ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, przed wydaniem decyzji organ właściwy uzgadnia warunki realizacji przedsięwzięcia z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska oraz zasięga opinii właściwego organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej.

Nadto, przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach organ właściwy do jej wydania zapewnia możliwość udziału społeczeństwa w postępowaniu, w ramach którego przeprowadza ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (art. 79 ust. 1 ustawy).

Na mocy art. 80 ust. 1 ustawy jeżeli była przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, biorąc pod uwagę wyniki uzgodnień i opinii, o których mowa w art. 77 ust. 1, ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa oraz wyniki postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli zostało przeprowadzone.

Decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach wydaje się po stwierdzeniu zgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli plan ten został uchwalony (art. 80 ust. 2 zd. 1 ustawy).

Z powyższych regulacji oraz z dyspozycji przepisów art. 81 ustawy wynika, że ustawodawca określił precyzyjnie katalog okoliczności uzasadniających odmowę zgody na realizację przedsięwzięcia. Wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach można odmówić jedynie w razie:

1. - niezgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli plan ten został uchwalony (art. 80 ust. 2),
2. - odmowy uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia przez regionalnego dyrektora ochrony środowiska w trybie art. 77 ust. 1 ustawy,
3. - braku zgody wnioskodawcy na realizację przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany, jeżeli z oceny oddziaływania na środowisko wynika zasadność realizacji przedsięwzięcia w innym wariancie (art. 81 ust. 1 ustawy),
4. - gdy z oceny oddziaływania na środowisko wynika, że przedsięwzięcie może znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000, a za realizacją przedsięwzięcia nie przemawiają konieczne wymogi nadrzędnego interesu publicznego, w tym wymogi o charakterze społecznym lub gospodarczym i brak jest rozwiązań alternatywnych (art. 81 ust. 2 ustawy),
5. - jeżeli z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika, że przedsięwzięcie może spowodować nieosiągnięcie celów środowiskowych, o których mowa w art. 56, art. 57, art. 59 oraz art. 61 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (art. 81 ust. 3 ustawy).

Odnosząc powyższe regulacje do ustalonych w sprawie okoliczności faktycznych należy stwierdzić, że organy prawidłowo oceniły, że nie zaistniały warunki do odmowy wydania zgody na realizację przedmiotowego przedsięwzięcia.

Na terenie objętym planowaną inwestycją obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, którego zapisy pozwalają stwierdzić zgodność planowanego przedsięwzięcia z jego postanowieniami, skoro jest ono zlokalizowane na terenie przeznaczonym pod tereny eksploatacji powierzchniowej kruszyw, w obszarze stanowiska archeologicznego. Odnośnie części działki nr [..], która objęta jest strefą ochrony środowiska archeologicznego, w decyzji środowiskowej organ pierwszej instancji zastrzegł, że wszelkie plany i projekty przedsięwzięcia realizowane na ww. działce należy uzgodnić z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków na podstawie opinii Muzeum Archeologicznego (pkt III.6. decyzji).

Nadto zawarto w pkt. IIa. ppkt 15. decyzji warunek powiadomienia właściwych służb – Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w przypadku natrafienia (na etapie realizacji i eksploatacji przedsięwzięcia) w trakcie trwania prac na zabytki archeologiczne. Powyższe warunki określone w decyzji środowiskowej stanowią realizację zapisów § 3 ust. 1 uchwały Rady Gminy z dnia 3 lipca 2013 r., nr XXXIV/64/13 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego fragmentu wsi S. w gminie P., zgodnie z którym wskazano następujące ustalenia w zakresie ochrony archeologicznej dla stanowiska, zaznaczonego na rysunku planu: 1) wszelkie plany i projekty inwestycyjne należy uzgodnić z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków na podstawie opinii Muzeum Archeologicznego, 2) obowiązuje przeprowadzenie archeologicznych badań ratunkowych na terenie objętym realizacją prac ziemnych, na zasadach określonych przepisami szczególnymi dotyczącymi ochrony zabytków.

W ocenie sądu organy orzekające w niniejszej sprawie procedując w zgodzie z art. 80 ust. 1 ustawy ustaliły środowiskowe uwarunkowania biorąc pod uwagę wyniki uzgodnień z Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska wyrażonych w postanowieniu organu uzgadniającego z dnia 19 lutego 2015 r. (k. 43 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarnego opinią z dnia 3 grudnia 2014 r. uwarunkowania środowiskowe przedmiotowej inwestycji zaopiniował bez uwag, podtrzymując swe stanowisko w piśmie z dnia 6 marca 2015 r. po uzupełnieniu raportu o oddziaływaniu na środowisko.

W ramach postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przeprowadzono ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w oparciu o zapisy raportu o oddziaływaniu przedmiotowego przedsięwzięcia na środowisko. Należy podkreślić, że raport jest jednym z elementów postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, mającym ułatwić ustalenie wszystkich potencjalnych zagrożeń związanych z realizacją planowanego przedsięwzięcia. Raport w postępowaniu o środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia jest dowodem prywatnym, lecz o szczególnej mocy dowodowej. Jego szczególny charakter wynika w szczególności z kompleksowej oceny przedsięwzięcia i analizy aspektów technologicznych, prawnych, organizacyjnych i logistycznych jego funkcjonowania w powiązaniu ze sobą. Zadaniem organu jest ocena tego dowodu co do jego kompletności i merytorycznej poprawności.

Organ nie jest zobowiązany do samodzielnego badania i ustalania parametrów w oparciu o wiedzę specjalistyczną, w sytuacji gdy dysponuje opinią, którą uznaje za wiarygodną i zupełną. Ewentualny zarzut ogólnikowości oceny takiego dowodu mógłby być skuteczny jedynie wówczas, gdyby w toku postępowania stawiane były konkretne zarzuty, co do twierdzeń zawartych w raporcie, a organ administracji publicznej opierając się na takim raporcie nie odniósłby się do podnoszonych kwestii.

W przedmiotowej sprawie organ odniósł się do wszystkich kwestii podnoszonych konsekwentnie przez skarżących w toku postępowania, powtórzonych w odwołaniach, a także w skargach do sądu administracyjnego, które w większości miały charakter uwag zawierających zastrzeżenia co do oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na sąsiadujące z nim tereny. Organ odniósł się do każdej z podnoszonych kwestii tj. do kwestii poszerzenia istniejącej żwirowni o obszar [..] bez dopilnowania, aby obszar już wydobyty był systematycznie rekultywowany, kwestii nieuwzględnienia obszaru stanowiska archeologicznego, kwestii odległości planowanej inwestycji od działek nr [..] i [..], kwestii odległości zabudowy mieszkaniowej oraz działek budowlanych od granic inwestycji (pojedyncze gospodarstwo, działki nr [..], [..] oraz działka nr [..]). Podnoszone przez skarżących kwestie znalazły swoje prawidłowe wyjaśnienie w treści zaskarżonej decyzji, a zasadności tych wyjaśnień skarżący nie zdołali podważyć we wniesionych skargach.

Sąd podziela stanowisko Kolegium, że w decyzji środowiskowej zastrzeżono wymóg, aby nie prowadzić wspólnej eksploatacji złoża "[..]", którego zasoby są na wyczerpaniu, i złoża objętego przedmiotową decyzją, tj. złoża "[..]". Natomiast warunki rekultywacji terenu wyrobiska, zarówno bieżącej, jak i następującej po zakończeniu eksploatacji, mogły zostać określone wyłącznie dla złoża będącego przedmiotem niniejszego postępowania, tj. złoża "[..]". W ramach postępowania dotyczącego tego złoża usytuowanego na określonych we wniosku działkach gruntu, nie ma podstaw, aby określać warunki rekultywacji dla innych terenów.

Co do kwestii nieuwzględnienia wskazanego w planie miejscowym obszaru stanowiska archeologicznego, należy powtórzyć uwagi wyżej już poczynione w tym zakresie, że planowane przedsięwzięcie zgodne jest, pod warunkiem zachowania wymogów określonych w decyzji przez organ pierwszej instancji, z zapisami obowiązującego planu miejscowego dotyczącymi objęcia części działki nr [..] strefą ochrony stanowiska archeologicznego.

Sąd podziela również stanowisko Kolegium, że okoliczności podnoszone prze skarżących w toku postępowania, a dotyczące usytuowania nieruchomości, będących ich własnością, względem terenu planowanego przedsięwzięcia, jak również względem drogi dojazdowej do terenu planowanej żwirowni, nie mogły być podstawą odmowy wydania decyzji środowiskowej.

Należy w tym miejscu zauważyć, że jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 marca 2014 r., sygn. akt II OSK 2564/12 (Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.gov.pl) zastrzeżenia wobec przedłożonego raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, aby nie były uznane za gołosłowne powinny zostać poparte na przykład ekspertyzą, która w sposób udokumentowany wskazuje na wady raportu. Raportowi o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko przysługuje szczególna wartość dowodowa, która wynika z kompleksowego charakteru analizy planowanego do realizacji przedsięwzięcia. Podważenie jego ustaleń mogłoby nastąpić jedynie, co do zasady, poprzez przedstawienie równie kompletnej analizy uwarunkowań przyrodniczych (tzw. kontrraportu), sporządzonej przez specjalistów dysponujący równie fachową wiedzą jak autorzy raportu, której wnioski pozostawałyby w rażącej sprzeczności do tych zawartych w raporcie przedłożonym przez inwestora. Tego rodzaju kontrraportu w sprawie żaden ze skarżących nie przedstawił.

Z kolei z treści decyzji środowiskowej wydanej przez organ pierwszej instancji, opartej zarówno na wnioskach raportu o oddziaływaniu planowanego przedsięwzięcia na środowisko wraz z przedłożonym przez inwestora aneksem, jak i na treści postanowienia uzgadniającego Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 19 lutego 2015 r., wynika jednoznacznie, że organ zawarł w decyzji konkretne uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia, które mają doprowadzić do zminimalizowania negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na sąsiednie tereny. Na uwarunkowania te szczegółowo zwrócił uwagę organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, odnosząc się do zarzutów stron będących właścicielami działek położonych bezpośrednio przy drodze dojazdowej do terenu planowanego wydobycia piasku (tj. działek nr [..]-[..]), jak i w dalszej odległości, podając że nałożony został na inwestora obowiązek wyposażenia samochodów transportujących kruszywo w plandeki w czasie wysokich temperatur oraz wietrznej pogody.

Nadto określono, aby w trakcie eksploatacji utrzymywać we właściwym stanie drogę wywozu urobku z kopalni, poprzez likwidowanie na bieżąco ubytków w nawierzchni drogi gruntowej, a nadto zastrzeżono w decyzji, aby transport kruszywa w rejonie budynków był prowadzony z ograniczeniem prędkości do 40 km/h.

Należy nadto podkreślić, że w decyzji środowiskowej organ pierwszej instancji nałożył na inwestora obowiązek sporządzenia i przedstawienia analizy porealizacyjnej, porównującej ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko i w decyzji o środowiskowych uwarunkowanych z rzeczywistym oddziaływaniem przedsięwzięcia na środowisko i działaniami podjętymi w celu jego ograniczenia w ciągu 1 roku od rozpoczęcia eksploatacji kopalni. Nałożono na inwestora również obowiązek sporządzenia analizy w zakresie badań rozprzestrzeniania się hałasu w środowisku, przy czym pomiary należy prowadzić w rejonie najbliższej zabudowy mieszkaniowej, a także na wyjeździe z terenu kopalni, po upływie 6 miesięcy od dnia przystąpienia do eksploatacji kopalni i przedstawić niezwłocznie Wójtowi Gminy, a w przypadku stwierdzenia przekroczeń dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku Wojewódzkiemu Inspektorowi Ochrony Środowiska. W ocenie sądu przyjęte w decyzji uwarunkowania zapewniają w sposób wystarczający, że planowane przedsięwzięcie będzie realizowane z ograniczeniem uciążliwości dla terenów sąsiednich.

Sąd miał nadto na względzie, że w świetle zawartej w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko oceny uciążliwości akustycznej związanej z eksploatacją złoża należy podzielić stanowisko zawarte w decyzji organu pierwszej instancji, na podstawie przeprowadzonych analiz, że przedsięwzięcie nie spowoduje przekroczenia dopuszczalnego poziomu hałasu na granicy najbliższej zabudowy chronionej akustycznie w porze dnia, tj. 55 dB dla zabudowy zagrodowej.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w skargach sąd jako bezzasadny ocenił zarzut naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 27 § 1 k.p.a. Obowiązek wyłączenia pracownika wynikający z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. dotyczy tylko sytuacji, gdy decyzja, przy wydaniu której uprzednio dany pracownik uczestniczył, poddawana jest następnie kontroli (weryfikacji) – czy to w postępowaniu zwykłym (w toku instancji, albo na podstawie art. 127 § 3 k.p.a.), czy nadzwyczajnym (zwłaszcza w trybie wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji). Przepis art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. nie dotyczy sytuacji, gdy ze swych kompetencji kasacyjnych, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lub pkt 2 p.p.s.a., skorzysta sąd administracyjny. Okoliczność udziału w wydaniu zaskarżonej decyzji członka SKO, który wcześniej uczestniczył w wydaniu decyzji z dnia 30 sierpnia 2016 r., nr [..], uchylonej następnie wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 23 lutego 2017 r., sygn. akt II SA/Gd 615/16, nie skutkuje tym, że ponownie rozpoznając tę sprawę, pracownik tego organu byłby z mocy prawa wyłączony od udziału w ponownie prowadzonym postępowaniu.

Dodatkowym argumentem jest sięgnięcie do wykładni historycznej cyt. przepisu. Brzmienie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. ustalono nowelizacją k.p.a. z dnia 3 grudnia 2010 r. na mocy ustawy o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r. Nr 6, poz. 18). Przed tą zmianą cyt. przepis stanowił, że pracownik organu administracji publicznej podlegał wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której "brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji". Dokonana zmiana przepisu art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. koresponduje z innymi korektami legislacyjnymi kodeksu, albowiem chociażby w ten sposób usunięto wątpliwości dotyczące nakazu wyłączenia pracownika organu rozpoznającego wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Celem zatem analizowanego przepisu jest uniknięcie sytuacji, w której ten sam pracownik orzekałby w sprawie i rozpoznawał środek zaskarżenia od decyzji, w wydaniu której brał udział.

Taka sytuacja nie zachodziła w przedmiotowej sprawie, przeto tak sformułowanego zarzutu obu skarg i jego uzasadnienia sąd nie podziela. Uzasadnieniem dla omawianej instytucji wyłączenia jest zagwarantowanie, aby wydanie decyzji i kontrola jej prawidłowości nie były dokonywane przez te same osoby. Natomiast kolegium, rozpoznając sprawę po uchyleniu decyzji przez sąd, nie kontroluje swojej wcześniej wydanej decyzji, ponieważ została ona wyeliminowana orzeczeniem sądowym. Organ ten dokonuje ponownej oceny sprawy, jednakże działa w warunkach związania stanowiskiem wyrażonym w prawomocnym wyroku. Stanowisko to wiąże organ kolegialny niezależnie od tego, w jakim składzie rozpatruje on sprawę. Analogicznie tę kwestię oceniono w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego, którą to ocenę skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela (por. wyroki NSA: z dnia 11 lipca 2014 r., sygn. akt II OSK 297/13; z dnia 12 lipca 2016 r., sygn. akt II OSK 2469/15; z dnia 1 marca 2016 r., sygn. akt I OSK 1144/15, z dnia 10 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 1117/15; z dnia 17 lutego 2017 r., sygn. akt II OSK 325/15, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.gov.pl).

Wobec prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, a to w oparciu o sporządzony i uzupełniony raport o oddziaływaniu planowanego przedsięwzięcia na środowisko oraz o uzgodnienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, brak było podstaw do uwzględnienia formułowanych w skargach zarzutów naruszenia art. 7 k.p.a. Stan faktyczny został bowiem ustalony dokładnie w oparciu o wyczerpująco zebrany materiał dowodowy. Wbrew twierdzeniu skarżących organy, z uwzględnieniem interesu wszystkich stron postępowania, dokonały analizy, czy planowane przedsięwzięcie spełnia parametry narzucone przez decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach.

Wbrew zarzutowi wyrażonemu jako naruszenie art. 80 ust. 1 pkt 3 ustawy, należało przyjąć, że zawarty w tym przepisie wymóg wzięcia pod uwagę przy wydawaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wyników postępowania z udziałem społeczeństwa nie oznacza, że sam sprzeciw społeczności lokalnej w stosunku do inwestycji może być podstawą do wydania decyzji odmownej, co ma związek z charakterem tej decyzji i celami, dla których jest wydawana. Przepisy przewidują jedynie zapewnienie udziału społeczeństwa w postępowaniu i umożliwienie zgłoszenia uwag i wniosków, natomiast nie nakładają obowiązku uzyskania społecznej akceptacji dla przedsięwzięcia. Wśród określonych w art. 81 ustawy przesłanek odmowy wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach nie zawarto sprzeciwu mieszkańców wobec planowanego przedsięwzięcia (por. wyrok NSA z dnia 11 października 2017 r., sygn. akt II OSK 2113/16; WSA w Szczecinie z dnia 13 marca 2014 r., sygn. akt II SA/Sz 1208/13, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.gov.pl).

Prawo skarżącej M. S. do czynnego udziału w postępowaniu nie zostało naruszone w przedmiotowej sprawie. Należy wskazać, że pomimo niedoręczenia skarżącej decyzji organu pierwszej instancji, skorzystała ona skutecznie z prawa wniesienia odwołania od tej decyzji, a odwołanie jej wraz z pozostałymi odwołaniami zostało ostatecznie rozpatrzone zaskarżoną decyzją. Skarżąca została przy tym prawidłowo pouczona o sposobie zaskarżenia decyzji Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku i z uprawnienia tego skorzystała wnosząc skargę. Brak było zatem podstaw, aby organ odwoławczy rozpoznając merytorycznie odwołanie skarżącej M. S., uchylał decyzję organu pierwszej instancji tylko z tej przyczyny, że decyzja ta nie została skarżącej doręczona. Uchybienie to należało bowiem ocenić jako pozbawione istotnego wpływu na wynik sprawy, skoro swoje stanowisko w sprawie skarżąca była w stanie przedstawić w drodze odwołania od decyzji organu pierwszej instancji.

W treści wniesionego odwołania skarżąca nie zawarła przy tym okoliczności, które uzasadniałyby wydanie przez Kolegium decyzji kasacyjnej określonej w art. 138 § 2 k.p.a. Kolegium uznając zgodność z prawem decyzji organu pierwszej instancji swą ocenę oparło również na uwzględnieniu zastrzeżeń podniesionych przez skarżącą wobec planowanego przedsięwzięcia. Oceny ich zasadności Kolegium dokonało w oparciu o zgromadzony w sprawie przez organ pierwszej instancji materiał dowodowy. Brak było zatem podstaw do stwierdzenia, że zakres sprawy konieczny do wyjaśnienia ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcia, a tylko w takim przypadku zastosowanie znajdowałby art. 138 § 2 k.p.a. Wbrew zatem zarzutom skargi M.S. nie doszło w sprawie do naruszenia art. 10, art. 15 w związku z art. 138 § 2 k.p.a. w sposób, który miałby istotny wpływ na wynik sprawy.

Ze względu na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, uznając że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę jako bezzasadną oddalił.