Uzasadnienie
Prezydent Miasta decyzją z dnia 21 czerwca 1999 r. zatwierdził projekt podziału nieruchomości położonej w T. przy ul. [...], stanowiącej współwłasność W. i J. K., Z. i H. B., Z. i I. G. oraz M. B.. Zarząd Miasta, decyzją z dnia 3 lutego 2000 r. nr [...], naliczył opłatę adiacencką z tytułu wzrostu wartości nieruchomości powstałej w wyniku jej podziału. Opłatą adiacencką w wysokości 6 875 zł. obciążono między innymi skarżących W. i J. K.. Z akt administracyjnych wynika, iż w toku powyższego postępowania skarżący W. i J. K. zostali poinformowani, pismem z dnia 12 października 1999 r., o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym dotyczącym opłaty adiacenckiej, w szczególności z operatem szacunkowym sporządzonym przez rzeczoznawcę majątkowego. W aktach sprawy brak notatki służbowej podpisanej przez skarżących o zapoznaniu się z materiałem dowodowym.
W wyniku wniesionego przez skarżących odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia 23 marca 2000 r. nr [...], uchyliło decyzję Organu I instancji w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania przez ten Organ. Organ II instancji w uzasadnieniu wskazał, iż Organ I instancji przy ustalaniu wartości opłaty adiacenckiej nie wyłączył wartości działki gruntu wydzielonej pod drogę, która z mocy prawa przeszła na własność gminy.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Zarząd Miasta, decyzją z dnia 25 października 2000 r. nr [...] naliczył opłatę adicencką dla współwłaścicieli nieruchomości, w tym dla skarżących w wysokości 2 875 zł. Skarżący odwołali się od tej decyzji. W uzasadnieniu odwołania zarzucili jej rażące naruszenie przepisów art. 7,9,10,11 oraz 107 § 3 k.p.a., polegające na nie zapewnieniu czynnego udziału w postępowaniu i nie zapoznaniu ich z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, a tym samym uniemożliwieniu wypowiedzenia się im co do zebranych dowodów przed wydaniem decyzji oraz pozbawieniu ich możliwości zgłoszenia żądań oraz dalszych dowodów.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 11 stycznia 2001 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Organu I instancji.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Organ II instancji wywiódł, iż skarżący niekwestionowali ustaleń wynikających z wyceny rzeczoznawcy majątkowego. Ponadto Organ II instancji nie dopatrzył się naruszenia przepisów procedury administracyjnej przez Organ I instancji dotyczących udziału skarżących, uznając,iż mieli oni możliwość zapoznania się z materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji z dnia 3 lutego 2000 r. następnie uchylonej przez Organ II instancji.
W skardze skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego lub przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Zarzucili zaskarżonej decyzji rażące naruszenie prawa tj. art. 7, 9,10§1, 11 i 107 § 3 k.p.a. oraz art. 98 ust.4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
W uzasadnieniu skargi skarżący podtrzymali swoje stanowisko zawarte w odwołaniu od decyzji Organu I instancji. Ponadto podnieśli, iż nie do przyjęcia jest stanowisko Organu II instancji, że dowodem na czynny udział w postępowaniu i na możliwość zapoznania się skarżących z materiałem dowodowym jest pismo z dnia 12 października 1999 r., bowiem dotyczyło ono postępowania przed wydaniem decyzji z dnia 3 lutego 2000 r. następnie uchylonej przez Organ II instancji, mocą której sprawę przekazano do ponownego rozpoznania, a więc do prowadzenia od początku.
W odpowiedzi na skargę Organ II instancji wniósł o oddalenie skargi oraz podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sad Administracyjny zważył. co następuje:
Skarga jest uzasadniona. Teza organów administracji publicznej, iż skarżącym zapewniono w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie opłaty adiacenckiej czynny udział albowiem mieli oni możliwość zapoznania się z materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji z dnia 3 lutego 2000 r., następnie uchylonej przez Organ II instancji, jest błędna.
Bezspornym w sprawie jest to, że skarżący nie zostali pouczeni o prawie zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym w postępowaniu administracyjnym, toczącym się po uchyleniu decyzji, a tym samym uniemożliwiono im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów.
Sąd podziela stanowisko skarżących, iż po uchyleniu decyzji z dnia 3 lutego 2000 r. i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, postępowanie administracyjne w przedmiocie opłaty adicenckiej toczyło się od początku.
Oznacza to, iż postępowanie to było poddane zasadom ogólnym kodeksu postępowania administracyjnego określonym w art. 6-16. W art. 10 k.p.a. została określona zasada czynnego udziału strony w postępowaniu. Zgodnie z § 1 tego przepisu organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykształcił się pogląd, iż załatwienie sprawy administracyjnej w oparciu o określone w prawie materialnym kryteria przedmiotowe, z pominięciem gwarantowanych ustawowo praw podmiotowych strony, do której kierowane są jednostronne rozstrzygnięcia (decyzje administracyjne), koliduje z podstawową zasadą prawa i postępowania administracyjnego wyrażoną wart. 10 § 1 k.p.a.
Tym samym strona ma prawo do wypowiedzenia się wobec całości dowodów i żądań zawartych w aktach sprawy niezależnie od tego czy sprawa ta jest od nowa rozpatrywana (po uchyleniu decyzji i przekazaniu do ponownego rozpoznania), czy rozpatrywana po raz pierwszy.
Obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest pouczenie strony o prawie zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia. Brak w aktach administracyjnych niniejszej sprawy końcowego oświadczenia strony oraz dowodu, że organ prowadzący postępowanie pouczył stronę o przysługującym jej prawie, uzasadnia wniosek, że Organ I instancji prowadzący postępowanie naruszył obowiązek z art. 10 § 1 k.p.a.
Powyższe upoważnia do stwierdzenia, że w sprawie naruszono zasadę zapewnienia skarżącym czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz umożliwienia im przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów oraz zgłoszonych żądań. Działanie takie jest naruszeniem procedury, stanowiące podstawę wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.) albowiem strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.
Z tych też względów Sąd uwzględnił skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1) ppkt b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z poz. zm.) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271, z poz. zm.).
Na podstawie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonych decyzji.
O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.