Uzasadnienie
Decyzją z dnia 21 września 2012 r., wydaną na podstawie art. 1 ust. 1, art. 5 ust. 1,2 i 4 oraz art. 16 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. nr 112, poz. 1198 ze zm.), Prezes Sądu Rejonowego odmówił M. J. udzielenia informacji dotyczących sędziów Sądu Rejonowego, sprowadzającej się do wskazania, czy prowadzili oni sprawy związane z A. F., Burmistrzem A. F. w roli oskarżonego, oskarżyciela, poszkodowanego lub świadka w okresie od września 1998 r. do teraz oraz podania sygnatur akt powyższych spraw oraz dat ich prowadzenia.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że nie jest w posiadaniu żądanych informacji. Udzielenie takiej informacji możliwe jest wyłącznie w oparciu o dane zawarte w aktach sprawy, wokandach, repertoriach. Dostęp do akt spraw karnych i wykroczeniowych regulują przepisy kodeksu postępowania karnego i kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia. Udzielenie wnioskodawcy żądanej informacji stanowiłoby obejście art. 156 k.p.k. Ograniczeniom nie podlega dostęp do informacji wymienionych w art. 5 ust. 4 ustawy, a więc informacji o organizacji i pracy organów prowadzących postępowanie, w szczególności o czasie, trybie i miejscu oraz kolejności rozpatrywania spraw. Informacją o czasie, miejscu i kolejności rozpatrywania spraw jest z pewnością wokanda sądowa. Nie może być jednak udostępniania bez żadnych ograniczeń, w tym również poza budynkiem sądu, albowiem jest dokumentem zawierającym m.in. imiona i nazwiska sędziów i ławników, sygnatury akt spraw, godziny, na które sprawy wyznaczono, imiona i nazwiska stron oraz innych wezwanych osób.
Inne niż w budynku sądu upublicznienie wokandy ze znajdującymi się w niej danymi osobowymi stron i innych osób wezwanych nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących normach prawnych. Ponadto wokandy przechowuje się tylko przez dwa lata, co w konsekwencji uniemożliwia udzielenie informacji w oparciu o zawarte w nich dane za okres dłuższy niż dwa lata wstecz. Wskazał też, że Wydział Karny Sądu dopiero od 2009 r. prowadzi repertoria i skorowidze w wersji elektronicznej.
Organ podniósł też, że z danych zawartych w repertoriach papierowych nie wynikają informacje o liczbie i danych osobowych przesłuchanych świadków. Udzielenie informacji w oparciu o repertoria i wykazy prowadzone w formie papierowej wymagałoby tak znacznego nakładu pracy (tak czasowego, jak i osobowego oraz finansowego), że doprowadziłoby do destabilizacji pracy wydziału i Sądu. Ustalenie czy A. F. składał zeznania w charakterze świadka wymagałoby przejrzenia co najmniej kilkunastu tysięcy akt spraw, jakie toczyły się w wydziale karnym Sądu oraz kolegium do spraw wykroczeń.
W ocenie organu akta sądowe, repertoria, wykazy, wokandy zawierają dane osobowe. Ochronie podlegają dane dotyczące osób fizycznych, nawet jeżeli pełnią one funkcje publiczne bądź kierownicze, jeżeli nie są to informacje związane z pełnionymi obowiązkami, a więc nie mają wpływu na ich wykonywanie.
Organ przede wszystkim wskazał, że żądana przez wnioskodawcę informacja nie jest informacją publiczną podlegającą udostępnieniu w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej.
W odwołaniu od powyższej decyzji M. J. wniósł o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, zarzucając jej naruszenie art. 2 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 2 ustawy poprzez błędną wykładnię polegająca na nieuzasadnionym przyjęciu, że nie jest możliwe udzielenie informacji, gdyż żądanie nie spełnia kategorii informacji publicznej. Wskazał, że prawo dostępu do informacji jest zasadą, a wszelkie ograniczenia są wyjątkami, które należy interpretować w sposób ścisły. Podniósł, że jego wniosek był podyktowany wątpliwościami co do niezawisłości sędziów Sądu Rejonowego.
Decyzją z dnia 2 listopada 2012 r., wydaną na podstawie art. 1 ust. 1 i art. 5 ust. 1, 2 i 4 ustawy oraz art. 138 § 1 k.p.a., Prezes Sądu Okręgowego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu podniósł, że podziela argumentację organu pierwszej instancji, zaś w odwołaniu brak argumentów natury prawnej czy faktycznej, które trafność decyzji tego organu by podważały.
W skardze na powyższą decyzję M. J. wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji. Podniósł, ze w świetle art. 5 ust. 2 ustawy, jeżeli informacja dotyczy osoby pełniącej funkcję publiczną i ma związek z wykonywanymi przez nią zadaniami lub sprawowaną funkcją, to dostęp do niej nie może zostać ograniczony z uwagi na ochronę prywatności lub tajemnicę przedsiębiorcy. Dodatkowo w świetle art. 5 ust. 3 ustawy, jeżeli postępowanie dotyczy władz publicznych lub innych podmiotów wykonujących zadania publiczne albo osób pełniących funkcje publiczne i ma związek z wykonywanymi przez nie zadaniami lub sprawowaną funkcją, nie można ograniczyć dostępu do informacji o rozstrzyganych i dotyczących tych kwestii sprawach ze względu na interes strony. We wskazanych sytuacjach organ nie może odmówić udzielenia informacji publicznej powołując się na art. 5 ust. 2 ustawy. Skarżący podał, że zarówno A. F., jako Burmistrz, jak i sędziowie Sądu Rejonowego pełnią funkcje publiczne oraz wykonują zadania publiczne.
W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Okręgowego wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację oraz stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Pismem z dnia 15 stycznia 2013 r. skarżący, podtrzymując skargę, wniósł o zasądzenie kosztów postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga podlegała uwzględnieniu, albowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.
Organy, odmawiając udostępnienia skarżącemu informacji objętej wnioskiem złożonym w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej oparły to rozstrzygnięcie na ustaleniu, że żądana informacja nie jest informacja publiczną podlegająca udostępnieniu w rozumieniu ww. ustawy.
Wydane w niniejszej sprawie przez organy obu instancji decyzje nie są prawidłowe.
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.) w art. 16 przewiduje możliwość odmowy udostępnienia informacji publicznej, zastrzegając dla tej odmowy formę decyzji administracyjnej. Jest to decyzja charakterystyczna dla postępowania, którego przedmiotem jest informacja stanowiąca informację publiczną w rozumieniu tej ustawy. Dlatego forma decyzji jest tu zastrzeżona wyłącznie dla informacji publicznej, zatem jeżeli żądanie nie dotyczy informacji publicznej, organ odmawia jej udostępnienia zwykłym pismem, sporządzonym z zachowaniem przewidzianych terminów, zastosowanie w takim przypadku formy decyzji stanowi naruszenia prawa materialnego – wskazanego wyżej art. 16 omawianej ustawy.
Skoro organy twierdzą, że żądana przez M. J. informacja nie stanowi informacji publicznej, to niedopuszczalne było wydanie w tej materii decyzji przewidzianej w art. 16 omawianej ustawy.
Jednakże w uzasadnieniu swojej decyzji organ wskazuje także na okoliczność utrudnień, jakie mogłyby się wiązać z wyszukaniem i przygotowaniem żądanej informacji do udostępnienia, powołując się na konieczność przejrzenia co najmniej kilkunastu tysięcy akt spraw, jakie toczyły się przed Sądem Rejonowym. Organy powołały się także na okoliczność podlegania danych dotyczących osób fizycznych ochronie, nawet jeżeli osoby te pełnią funkcje publiczne bądź kierownicze, jeżeli nie są to dane związane z pełnionymi obowiązkami, a więc nie mają wpływu na ich wykonywanie. Takie ustalenia organów obu instancji mogą także sugerować, że jednak uznają żądaną informację za informację publiczną w rozumieniu ustawy. Z takiej sprzecznej, w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej, argumentacji, zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie wiadomo, co było przyczyną braku udostępnienia żądanej informacji, gdyż obie te przyczyny wykluczają się co do formy odmowy udzielenia informacji i wskazują na brak prawidłowego rozumienia przez organ istoty ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Organ pierwszej instancji uznając, że zgłoszone żądanie udzielenia określonych informacji nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu ustawy nie powinien był wydawać decyzji administracyjnej. W sytuacji, gdy informacja nie stanowi informacji o sprawach publicznych, załatwienie zgłoszonego we wniosku żądania następuje w drodze pisma (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2007 r., sygn. akt I OSK 50/06, Lex nr 291197; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 707/10 oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 8/11, oba orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Innymi słowy, jeżeli organy orzekające w sprawie uznały, że dane, których żąda wnioskodawca, nie są informacją publiczną, powinny poinformować o tym skarżącego, a nie wydawać decyzję administracyjną o odmowie udostępnienia informacji publicznej.
Powyżej wskazana wada stanowi podstawową przyczynę uchylenia decyzji podjętych przez organy obu instancji.
Ponadto podkreślić należy, że ewentualne trudności związane z przygotowaniem informacji do udostępnienia, oczywiście po wcześniejszym stanowczym ustaleniu, że stanowią one informację publiczną w rozumieniu ustawy (z reguły akta spraw sądowych zakończonych stanowią informację publiczną), nie mogą same w sobie być podstawą do odmowy udostępnienia informacji. Konieczność poświecenia znacznego nakładu pracy w celu stworzenia wykazu spełniającego żądanie wnioskodawcy wskazuje na charakter żądnej informacji publicznej jako informacji przetworzonej. Tryb postępowania z tego rodzaju informacją polega na tym, że jeżeli organ uważa, że skarżący żąda informacji przetworzonej, to winien go wezwać do wykazania w stosownym terminie, że udostępnienie informacji publicznej jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, a dopiero po ewentualnym bezskutecznym upływie terminu - wydać decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej na podstawie art. 16 ust. 1 ustawy.
Do tego trybu stosuje się także art.15 ustawy, który określa możliwość obciążenia wnioskodawcy kosztami rzeczowymi(wartość materiałów lub nośników informacji) i osobowymi (koszty pracy wykraczające poza normalne koszty funkcjonowania podmiotu zobowiązanego).
Ponownie rozpatrując niniejszą sprawę, Prezes Sądu Rejonowego, winien rozważyć przede wszystkim, czy żądanie skarżącego zawarte w jego wniosku, stanowi informację publiczną w rozumieniu przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej (z reguły akta spraw sądowych zakończonych stanowią informację publiczną) i w sposób wyczerpujący uzasadnić swój pogląd w tej materii.
Dlatego podczas ponownego rozpatrywania tej sprawy organy zobowiązane są do wykonania wskazań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w oparciu o art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm.).
Z tych wzglądów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak sentencji wyroku, zaś na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o kosztach postępowania.