Uzasadnienie
Decyzją z dnia 6 lipca 2006 r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 6 stycznia 2006r. o odmowie przyznania F. R. uprawnień kombatanckich z tytułu przewidzianego w art. 2 pkt 7 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity Dz. U. z 2002r., Nr 42, poz. 371 ze zm.), który za działalność kombatancką uznaje poniesienie śmierci, uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia na czas powyżej siedmiu dni w grudniu 1970r. na Wybrzeżu wskutek działania wojska lub milicji podczas wystąpień wolnościowych.
W uzasadnieniu wskazano, że z przytoczonego przepisu wynika, że dla uzyskania uprawnień kombatanckich w oparciu o ww. przepis osoba zainteresowana obowiązana jest wykazać za pomocą odpowiednich dowodów:
- - że brała udział w wystąpieniach wolnościowych na Wybrzeżu w grudniu 1970r.;
- - oraz, że w wyniku działań wojska lub milicji podczas tych wystąpień poniosła śmierć (dotyczy wdów, wdowców pozostałych po kombatantach) lub doznała uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na czas powyżej siedmiu dni.
Wskazano, iż we wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich F. R. podał, że w 1970r. brał czynny udział w walkach ulicznych – znajdował się w tłumie osób otoczonych przez ZOMO w G. przy skrzyżowaniu ul. [...] i ul. [...]. W tłumie tym zauważył kolegę i w tym momencie został postrzelony w nogę i potrącony przez samochód. Gdy odzyskał przytomność został odwieziony taksówką do miejsca zamieszkania; pomocy udzielili mu lekarze z przychodni rejonowej. Następnie przebywał na urlopie wypoczynkowym. Na potwierdzenie swoich twierdzeń przedłożył m.in. dwa zaświadczenia lekarskie z 2005r., z których wynika, że u badanego stwierdzono stan po urazie głowy i podudzia na skutek potrącenia przez samochód. Wskazano, że zainteresowany poza własną relacją – nie przedstawił dowodów potwierdzających (chociażby pośrednio), że brał udział w wydarzeniach grudniowych na Wybrzeżu.
W konsekwencji brak jest dowodów potwierdzających, że uszkodzenie ciała zaistniałe w 1970r. przekraczało okres 7 dni. Zaświadczenia lekarskie z 2005r. potwierdzają stan po urazie podudzia, ale wynika z nich jednoznacznie, że jest to wynik potrącenia przez samochód, a nie odniesienia postrzału. Fakt odniesienia postrzału nie został lekarzowi wystawiającemu zaświadczenie zgłoszony również w czasie wywiadu u badanego. Organ podkreślił, że stosownie do wymogów ustawy wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich powinien być udokumentowany- powołując się na dokonane ustalenia organ ustalił, że zainteresowany nie udokumentował, że prowadził działalność zdefiniowaną w cyt. art. 2 pkt 7 ustawy.
W dniu 31 grudnia 2007r. do Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wpłynął ponowny wniosek F. R. (kwestionariusz) o przyznanie uprawnień kombatanckich wraz z załącznikami: rekomendacją wniosku, oświadczeniem prawnym zainteresowanego, zaświadczeniem o stanie zdrowia z 7 lipca 2005r., zaświadczeniem lekarskim z 14.06 2007r., historią choroby z sporządzoną w lipcu i czerwcu 2005r. i życiorysem.
W piśmie z dnia 25 kwietnia 2008r., w nawiązaniu do pisma Urzędu z dnia 10 kwietnia 2008r. skarżący oświadczył, że wnosi o wzruszenie ostatecznej decyzji w oparciu o przepis art. 145 §1 pkt 5 kodeksu postępowania administracyjnego. Skarżący podał, że w dotychczasowym postępowaniu nie uwzględniono, że potrącenie – celowe najechanie i wynikające z tego obrażenia nastąpiły na skutek działań Milicji Obywatelskiej, która z pełną świadomością i premedytacją kierowała samochody milicyjne w demonstrujących robotników powodując ich obrażenia a w konsekwencji ciężkie uszkodzenie ciała. Do pisma tego skarżący załączył zaświadczenie lekarskie z dnia 24 kwietnia 2008 (historię choroby) oraz oświadczenia dwóch świadków B. S. z dnia 1 kwietnia 2008r. i S. U. z dnia 23 kwietnia 2008r.
Postanowieniem z dnia 22 lipca 2008r. organ wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia 6 lipca 2006r.
Postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2008r. organ odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia 6 lipca 2006r. o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołano art. 149 § 2 kpa, art. 151 § pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 kpa i art. 22 ust. 1 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
W uzasadnieniu organ zacytował przepis art. 145 §1 pkt 5 kpa, który stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Zgodnie z art. 149 § 2 kpa postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia sprawy. W postępowaniu tym w pierwszej kolejności ocenia się okoliczności stanowiące podstawę wznowienia oraz ustala ich wpływ na decyzję ostateczną.
Zgodnie z art. 151 § 1 kpa organ administracji po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 kpa wydaje decyzję, w której:
- - odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a, albo
- - uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a i wydaje decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.
Uchylenie decyzji ostatecznej może jednak nastąpić tylko wtedy, gdy okoliczności stanowiące podstawę wznowienia (w rozpatrywanej sprawie nowy dowód w postaci oświadczenia świadków) w konfrontacji z innymi dowodami okażą się na tyle istotne, że wywrą bezpośredni wpływ na rozstrzygnięcie zawarte w decyzji ostatecznej. Wskazano, że strona wnosząc o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu doznanych represji w czasie udziału w wystąpieniach wolnościowych w grudniu 1970r. na Wybrzeżu przedstawiła oświadczenia dwóch nowych świadków. W ocenie organu ponowna analiza akt sprawy nie daje podstaw do przyznania stronie uprawnień kombatanckich. Wskazano, że przedstawione dowody nie są wystarczającą przesłanką do wzruszenia ostatecznej decyzji o odmowie przyznania wnioskowanych świadczeń.
Skarżący F. R. złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy i przyznanie uprawnień kombatanckich. Do wniosku załączył dowody w postaci oświadczenia świadka F. G. oraz zaświadczenie Szpitala Powiatowego w K. z dnia 16 lipca 2008r. o stanie zdrowia.
Decyzją z dnia 9 września 2008r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych działając na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 §1 pkt 1 kpa oraz art. 2 pkt 7, art. 21 ust. 1 i art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity: Dz. U. z 2002r., Nr 42, poz. 371 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 12 sierpnia 2008r.
W uzasadnieniu decyzji organ powołując zacytowane wyżej przepisy art. 145 § 1 pkt 5 kpa, 150 § 1 kpa, 151 §1 i art. 149 § 2 kpa wskazał, że w rozpatrywanej sprawie wyniki postępowania dowodowego przeprowadzonego w oparciu o ww. przepis art. 149 § 2 kpa, w ramach którego oceniono zarówno dowody zgromadzone w toku wstępnego badania sprawy oraz dowody przeprowadzone po wznowieniu postępowania, nie dostarczyły podstaw do uchylenia decyzji ostatecznej. Stwierdzono, że odwołujący nie udokumentował, że prowadził działalność zdefiniowaną w cyt. przepisie art. 2 pkt 7 ustawy.
Organ ponownie przytoczył wymienione w art. 2 pkt 7 ustawy o kombatantach, wymagające udokumentowania, okoliczności uzasadniające przyznanie uprawnień oraz ponownie przytoczył okoliczności faktyczne podnoszone przez odwołującego a mianowicie że w 1970r. brał on czynny udział w walkach ulicznych – znajdował się w tłumie osób otoczonych przez ZOMO w G. przy skrzyżowaniu ul. [...] i ul. [...]. W tłumie tym zauważył kolegę i w tym momencie został postrzelony w nogę i potrącony przez samochód. Gdy odzyskał przytomność został odwieziony taksówką do miejsca zamieszkania; pomocy udzielili mu lekarze z przychodni rejonowej. Następnie przebywał na urlopie wypoczynkowym. Na potwierdzenie swoich twierdzeń wnioskodawca przedłożył m.in. zaświadczenie lekarskie z 2008r.,z których wynika, że u badanego stwierdzono uraz podudzia oraz postrzał.
Organ wskazał, że brak jest w sprawie dowodów potwierdzających, że uszkodzenie ciała zaistniałe w 1970r. przekraczało okres 7 dni. Zaświadczenia lekarskie z 2005r. potwierdzają stan po urazie podudzia, ale wynika z nich jednoznacznie, że jest to wynik potrącenia przez samochód, a nie odniesienia postrzału. Organ wskazał, że ślady po ranie postrzałowej oraz po potrąceniu przez samochód zasadniczo różnią się między sobą. Z przedłożonych zaświadczeń tymczasem wynika, że uraz podudzia i utrzymujący się niedowład są wynikiem wyłącznie potrącenia przez samochód.
Odnosząc się do zaświadczeń lekarskich z 2008r. wskazano, że stoją one w jawnej sprzeczności z dokumentacją przedstawioną przez stronę w 2005r., a lekarz wydający zaświadczenie opierał się jedynie na wywiadzie z zainteresowanym, posiadającym interes w uzyskaniu rozstrzygnięcia określonej treści, a nie na dokumentacji medycznej pochodzącej z lat 70.
F. R. wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku i wniósł o jej uchylenie.
Skarżący podniósł, że złożył do sprawy dokumenty dostatecznie uzasadniające doznanie uszkodzenia ciała i rozstroju zdrowia na czas powyżej siedmiu dni w grudniu 1970r. na Wybrzeżu, wskutek działania wojska lub milicji podczas wystąpień wolnościowych. Skarżący przedstawił przegląd decyzji i postanowień wydawanych w jego sprawie podnosząc, że wynika z nich, iż podejmowane decyzje są merytorycznie niedostateczne, powierzchowne i nie biorą pod uwagę okoliczności powszechnego zastraszania – w tamtym okresie ofiary działania wojska lub milicji podczas wystąpień wolnościowych bały się przyznać nawet lekarzowi, że doznały szkód na ciele lub mieniu. Także osoby i lekarze stykający się z ofiarami takich działań bały się przyznać do takich kontaktów.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację faktyczną i prawną zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego.
Na wstępie wskazać należy, że zaskarżona decyzja została wydana w wyniku postępowania toczącego się na skutek wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją odmawiającą skarżącemu prawa do przyznania uprawnień kombatanckich. Podstawę wznowienia stanowił cyt. wyżej przepis art. 145 § 1 pkt 5 kpa.
W postępowaniu toczącym się na skutek wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją administracyjną obowiązują te same zasady prawne, rządzące postępowaniem toczącym się w zwykłym trybie. Wskazać też należy, że wznowienie postępowania jest instytucją stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpatrzenia sprawy i jej rozstrzygnięcia, jeśli postępowanie, w którym ona zapadła było dotknięte kwalifikowana wadą wyliczoną wyczerpująco w przepisach postępowania administracyjnego. W instytucję wznowienia postępowania wyraźnie został wpisany aspekt materialny oznaczający prawo do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej.
Przedmiotem niniejszego postępowania jest przede wszystkim ocena w zakresie istnienia przyczyny, która może doprowadzić do wznowienia postępowania w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich.
Badając pod tym kątem zaskarżoną decyzję Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja wydana w niniejszej sprawie narusza przepisy prawa procesowego.
Zgodnie z art. 145 §1 pkt 5 kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Zatem ww. przepis ma zastosowanie, gdy spełnione zostaną łącznie następujące przesłanki, ujawnione okoliczności lub dowody istotne dla sprawy są nowe, nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej oraz nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody nie były znane organowi, który wydał decyzję. Podstawą wznowienia jest ujawnienie nowych dowodów lub nowych okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy.
Jak to wyżej wskazano w postępowaniu toczącym się na skutek wznowienia postępowania obowiązują zasady postępowania regulujące postępowanie administracyjne prowadzone w trybie zwykłym.
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 7 i 77 § 1 kpa organ administracji publicznej ma obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą oraz jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Nadto stosownie do art. 107 § 3 kpa decyzja powinna być należycie uzasadniona z podaniem m.in. dowodów, na podstawie których określone fakty organ orzekający przyjął za udowodnione oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej. Nadto zgodnie z art. 80 kpa organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy Sąd uznał, że powyższe zasady nie zostały zachowane przez organ przy ponownym rozpatrywaniu wniosku skarżącego.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że organ nie dokonał oceny złożonego wniosku w świetle cyt. przepisu art. 145 §1 pkt 5 kpa, a mianowicie nie ustalił czy i jakie nowe dowody oraz nowe okoliczności faktyczne istniejące w dacie wydania decyzji ostatecznej, a nie znane organowi zostały zaoferowane przez skarżącego. Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że za taki dowód organ uznał zaświadczenie lekarskie z 2008r. i ustalił, że jego treść, co do odniesienia rany postrzałowej pozostaje w sprzeczności z dokumentacją przedstawioną przez skarżącego w 2005r., a uraz podudzia i utrzymujący się niedowład są wynikiem wyłącznie potrącenia przez samochód.
Natomiast organ rozpoznający wniosek o wznowienie postępowania zakończony decyzją z dnia 12 sierpnia 2008r. pominął z kolei przedłożoną dokumentację lekarską, odnosząc się jedynie do zaoferowanych przez skarżącego oświadczeń świadków, pominiętych przez organ ponownie rozpoznający sprawę. Zaskarżona decyzja nie zawiera żadnych innych ustaleń dotyczących złożonego wniosku i argumentacji w nim zawartej, jak też jego oceny świetle art. 145 §1 pkt 5 kpa. Takie uzasadnienie narusza cyt. wyżej przepisy art. 7, 77 § 1 oraz art. 107 § 3 kpa, uniemożliwiając Sądowi merytoryczną kontrolę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Organ nie wskazał bowiem na jakiej podstawie pominął pozostałe dowody złożone przez skarżącego, jak również nie odniósł się do twierdzeń skarżącego, iż również potrącenie przez samochód było celowym działaniem milicji w stosunku do demonstrantów w trakcie wydarzeń grudniowych, bez ustalenia czy ta podnoszona okoliczność może być przedmiotem badania w postępowaniu o wznowienie postępowania
Wskazane wyżej wadliwości zaskarżonej decyzji powodują, że wniosek skarżącego o wznowienie postępowania na ww. podstawie nie został prawidłowo rozpoznany, to znaczy z zachowaniem zasad postępowania administracyjnego.
Z powyższych względów Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Konsekwencją wydanego w sprawie wyroku jest konieczność ponownego rozpatrzenia wniosku z uwzględnieniem treści przepisu art. 145 §1 pkt 5 kpa i określonych w nim przesłanek wznowienia postępowania oraz z zachowaniem przytoczonych zasad postępowania, które winno być poprzedzone ustaleniem, stosownie do przepisu art. 148 § 1 kpa, czy skarga o wznowienie postępowania została złożona przez skarżącego w terminie.