Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Nr [...] z dnia 25 stycznia 2001 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze - działając na podstawie art. 2 ustawy z dnia 12.10.1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. Nr 122, poz. 593 ze zm.), art. 127 § 2 w zw. z art. 17 pkt l oraz art. 138 § 1 pkt l K.p.a., art. 27 ust. l i 2b ustawy z dnia 29.11.1990 r. o pomocy społecznej (j.t. Dz.U. Nr 64/98, poz. 414 ze zm.) utrzymało w mocy decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 31 marca 2000 r. Nr [...] w sprawie odmowy przyznania L. M. zasiłku stałego z tytułu sprawowania opieki nad dzieckiem.
Jak wynika z uzasadnień decyzji organy ustaliły, że L. M. opiekuje się przewlekle chorą córką. A. urodz. 01.10.1982 r. Od maja 1999 r. L. M. otrzymywała zasiłek stały z tytułu konieczności rezygnacji z podjęcia pracy celem opieki nad dzieckiem wymagającym stałej opieki. W dniu 20 grudnia 2000 r. organ I instancji odmówił przyznania L. M. takiego zasiłku, gdyż po nowelizacji ustawy z dnia. 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, ustawą z dnia 8 października 1999 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej... (Dz.U. Nr 90, poz. 1001) brzmienie art. 27 ustawy stoi temu na przeszkodzie.
W świetle wskazanego przepisu zasiłek stały przysługuje osobie zdolnej do pracy lecz nie pozostającej w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji, polegającej na bezpośredniej osobistej pielęgnacji i systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym - rehabilitacyjnym.oraz edukacyjnym, jeżeli dochód rodziny nie przekracza dwukrotnego dochodu określonego zgodnie z art.4 ww. ustawy, a dziecko jest uprawnione do zasiłku pielęgnacyjnego. Organ I instancji na podstawie opinii Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności z dnia 29 marca 2000 r. orzekł, że A. M. nie wymaga opieki.polegającej na stałej bezpośredniej i osobistej pielęgnacji i systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym oraz rehabilitacyjnym w zakresie uniemożliwiającym podjęcie zatrudnienia przez osobę ubiegającą się o zasiłek stały, zatem orzekł jak w sentencji decyzji.
Wobec tego, że - zdaniem organu odwoławczego - orzeczenie takie nie narusza prawa, decyzje utrzymano w mocy. Zarzuty dotyczące trybu postępowania przed Zespołem do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności oddalono jako niezasadne.
W odwołaniu od decyzji organu I instancji i w skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego L. M. wniosła o uchylenie decyzji. Skarżąca podniosła, że córka A. jest ciężko i przewlekle chora, pobiera zasiłek pielęgnacyjny, ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności, skarżąca stwierdziła również, że córka jest leczona w Centrum Zdrowia Dziecka i wymaga stałej opieki i pomocy ze strony drugiej osoby, którą sprawuje skarżąca.
Zdaniem L. M., orzeczenie - opinia Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności jest błędne, a miedzy innymi - koliduje z orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności z dnia 13.10.1998 r., w którym orzeczono, że A. M. ma korzystać z pomocy społecznej zgodnie z ustawą o pomocy społecznej. Uzasadnia to wnioski skargi.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z przepisem art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1271 z późno zmianami) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).
W myśl art. 1 § l i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (publ. jw.), przywołanego jako podstawa orzekania przez organ I instancji, zasiłek stały przysługuje osobie zdolnej do pracy lecz nie pozostającej w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki wymagającej stałej pielęgnacji, polegającej na bezpośredniej, osobistej pielęgnacji i systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym, jeżeli dochód rodziny nie przekracza dwukrotnego dochodu określonego zgodnie z art. 4 tej ustawy, a dziecko jest uprawnione do zasiłku pielęgnacyjnego.
Orzekające w sprawie organy przyjęły, że skarżąca spełnia wszystkie warunki do przyznania zasiłku stałego z wyjątkiem tego, że dziecko pozostające pod opieką skarżącej, wymaga pielęgnacji, o której mowa w przepisie. Dokonując ustalenia w tym zakresie organy odwołały się do opinii wyrażonej stosownie do art. 27 ust. 2b ustawy o pomocy społecznej przez Zespół ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności z dnia 29 marca 2000 r. nr [...].
Uzasadnienia zaskarżonych decyzji wskazują, że treść opinii była zasadniczym argumentem przesądzającym o podjęciu negatywnych dla skarżącej decyzji.
Organy orzekające nie rozważyły całego materiału dowodowego sprawy, w tym dokumentacji lekarskiej zgromadzonej w aktach świadczącej o stanie zdrowia A. M., przyjmując, na podstawie opisywanej opinii, że stan zdrowia dziecka nie powoduje konieczności sprawowania nad nim opieki, o jakiej mowa w art. 27 ust. 1 ustawy.
Takie stanowisko organów jest - w ocenie Sądu - nie uprawnione w świetle unormowań art. 27 ust. l i 2b ustawy o pomocy społecznej, K.p.a., orzecznictwa sądowego iw okolicznościach sprawy.
W szczególności dla oceny, czy skarżącej przysługuje zasiłek stały, zasadnicze znaczenie ma spełnienie przesłanek z art. 27 ust. 1 ustawy.
Stosowany w sprawie art. 27 ust. 2b stanowi, że w celu uzyskania opinii powiatowego zespołu do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności, określonego odrębnymi przepisami kierownik ośrodka pomocy społecznej występuje w wypadku wystąpienia uzasadnionych wątpliwości dotyczących konieczności sprawowania stałej, bezpośredniej opieki nad dzieckiem.
Zatem organy orzekające winny przytoczyć - nie tylko we wniosku, lecz i. w uzasadnieniach negatywnych decyzji - argumenty uzasadniające wystąpienie wątpliwości w okolicznościach danej sprawy.
Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem "Wprowadzony nowelą z dnia 8 października 1999 r. (Dz.U. Nr 90, poz. 1001) przepis art. 27 ust. 2b ustawy o pomocy społecznej ustanowił obowiązek zasięgnięcia przez kierownika ośrodka pomocy społecznej - w wypadku wystąpienia uzasadnionych wątpliwości, dotyczących konieczności sprawowania stałej, bezpośredniej i osobistej opieki nad dzieckiem i jego pielęgnacji w zakresie uniemożliwiającym podjęcie zatrudnienia - opinii powiatowego zespołu do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności.
Opinia ta stanowi dowód w rozumieniu art. 75 § 1 K.p.a., jednakże błędny jest pogląd, co do konieczności bezwzględnego uznania go przez organ". (Patrz bliżej wyrok NSA z 21 lutego 2001 r., I SA 1083/00, LEX nr 53794).
W związku z tym opinia ta podlega ocenie organów orzekających jak każdy inny dowód w sprawie i w uzasadnieniu decyzji powinny być zawarte stwierdzenia dlaczego akurat temu dowodowi dano wiarę a innym nie. W przedmiotowej sprawie nie miało to miejsca.
Należy zwrócić również uwagę na fakt, że opinia wyrażona przez Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności powinna spełniać pewne wymagania formalne.
Przepis art 6 ust. 6a ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. Nr 123, poz. 776 z późno zm.) do wydania opinii o konieczności sprawowania stałej i bezpośredniej opieki nad dzieckiem i jego pielęgnacji w zakresie, o jakim traktuje art. 27 ust. 2b ustawy o pomocy społecznej, upoważnia zespół.
Nie jest więc możliwe jednoosobowe orzekanie w tej sprawie i wydawanie opinii tylko przez jednego lekarza. (Wyrok NSA z 30 marca 2001 r., I SA 2014/00, LEX nr 55041).
W rozpatrywanym przypadku opinia ta została podpisana jedynie przez jednego lekarza. Naruszała zatem cytowany wyżej art. 6 ust. 6a ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz o zatrudnieniu osób niepełnosprawnych. Nie mogła być zatem traktowana jako wiarygodny dowód w sprawie. Zwłaszcza w sytuacji, gdy strona skarżąca przedstawiła cały szereg dowodów, z których wynika konieczność stałej opieki.
Dlatego też w okolicznościach niniejszej sprawy tj. w sytuacji, gdy zarówno z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności A. M. Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności z dnia 13.10.1998 r., dokumentacji lekarskiej Instytutu "Pomnik - Centrum Zdrowia Dziecka" w Warszawie i zaświadczenia lekarskiego o stanie zdrowia dziecka wynikało, że stan zdrowia A. M. uzasadnia otoczenie jej opieką, o jakiej mowa wart. 27 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, daleko niewystarczającą dla podjęcia negatywnych dla skarżącej decyzji było powołanie się na treść opinii Zespołu ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności Nr [...] z dnia 29.03.2000 r., zwłaszcza w sytuacji, gdy obarczona była ona przedstawionymi wyżej błędami.
Takie postępowanie organów administracji doprowadziło do naruszenia postanowień art. 7 i 77 K.p.a., które wprowadzają zasadę prawdy obiektywnej, zobowiązują do ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego. Błędy na etapie postępowania dowodowego mogą zaś rzutować za wadliwe zastosowanie przepisów prawa materialnego w tym przypadku.
Dlatego też przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organy administracji powinny podjąć starania zmierzające do ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego. Powinny dopilnować, aby opinia stanowiąca jeden z podstawowych dowodów w sprawie odpowiadała wymogom formalnym.
Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy o Postępowaniu przed sądami administracyjnymi uwzględnił skargę uchylając w całości zaskarżone decyzje z uwagi na przytoczone wyżej naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia opartego na przepisie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), określającego, czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozstrzygnięcie takie jest bowiem, zdaniem Sądu, obligatoryjne tylko w takim przypadku, gdy zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja nadaje się ze swej istoty do wykonania oraz, gdy przepis szczególny nie wyklucza jej wykonalności z mocy samego prawa do czasu prawomocnego rozpatrzenia skargi przez sąd. Skoro zatem zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja o odmowie przyznania zasiłku stałego nie nadaje się w żadnej mierze do wykonania, to całkowicie bezprzedmiotowe było orzekanie o możliwości wykonania decyzji w trybie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Ponieważ art. 97 § 2 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nakazuje stosować dotychczasowe przepisy o wpisie i innych kosztach sądowych w sprawach, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, to wobec uwzględnienia skargi Sąd zasądził koszty postępowania na rzecz skarżącej na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 z późno zmianami).