Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 22 stycznia 2001 r. Dyrektor Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddziału Rejonowego - na podstawie przepisów art. 13 ust. 4 i 5 pkt 2 oraz art. 52 ust. 2 w związku z art. 24 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sil Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (ogłoszony w Dz. U. Nr 86 z 1995 r., [ poz. 433 wraz z późn. zmianami) oraz 138 § 1 pkt 1 KPA - po rozpatrzeniu odwołania por. O S. od decyzji Dyrektora Oddziału Terenowego WAM Nr [...] z dnia 18.12.2000 r. dotyczącej przydziału kwatery zastępczej, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu podano, co następuje:
por. O. S. pełni służbę w JW [...]. Na przydział osobnej kwatery stałej w garnizonie [...] oczekuje od dnia 05.10.2000 r. Na liście kolejności przydziału osobnej kwatery stałej jest ujęty na poz. 131. Posiada uprawnienia do trzech norm mieszkaniowych.
W związku z trudną sytuacją mieszkaniową w garnizonie [...] O. S. otrzymywał świadczenie finansowe umożliwiające pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego w [...] przy ul. [...], przyznane przez Dyrektora OT WAM. Dyrektor OT WAM pismem Nr [...] z dnia 21.11.2000 r. poinformował zainteresowanego, że zostanie przydzielona kwatera zastępcza.
Następnie w dniu 18.12.2000 r., Dyrektor OT WAM, decyzją Nr [...] przydzielił por. O. S. kwaterę zastępczą w [...] przy ul. [...], o strukturze 1 pk., powierzchni mieszkalnej [...] i powierzchni użytkowej [...].
Zainteresowany odwołał się od decyzji organu I instancji. Rozpatrujący sprawę organ II instancji stwierdził, że decyzja organu I instancji jest zasadna i w niczym nie narusza obowiązujących przepisów.
Z dyspozycji art. 22 ust. 1 ustawy wynika, że żołnierzowi przysługuje prawo do kwatery od dnia powołania do czynnej służby wojskowej pełnionej jako stała. Prawo to zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy realizowane jest na wniosek żołnierza zawodowego przez przydział kwatery lub wypłatę ekwiwalentu pieniężnego.
Do czasu realizacji prawa do kwatery żołnierz, stosownie do art. 24 ust. 2 otrzymuje świadczenie finansowe umożliwiające pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego albo zakwaterowanie tymczasowe w budynkach lub kwaterach będących w zasobach Agencji.
Z decyzji przydziału Nr [...] z 18.12.2000 r. -wynika, że przydzielona kwatera zastępcza o powierzchni mieszkalnej [...] spełnia dyspozycję art. 50 ust. 3 ustawy który stanowi, iż kwaterą zastępczą jest kwatera o powierzchni mieszkalnej mniejszej od minimalnej normy tej powierzchni przysługującej żołnierzowi zawodowemu.
Jednocześnie zaznaczono, iż art. 49 ust. 1 pkt 1 lit.a ustawy stanowi o tym, że żołnierzowi w służbie stałej przysługuje świadczenie finansowe umożliwiające pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego jeżeli Agencja nie może zapewnić mu tymczasowego zakwaterowania z rodziną.
W skardze na przytoczoną decyzję O. S. wniósł o jej uchylenie i przywrócenie prawa do świadczenia finansowego umożliwiającego pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego, z którego to świadczenia skarżący korzystał na podstawie decyzji Dyrektora WAM OT z dnia 8 listopada 2000 r.
Uzasadniając wnioski skargi skarżący zarzucił, że decyzje o przydzieleniu kwatery zastępczej (lokalu o pow. mieszkalnej 19,78 m2 i strukturze 1 pok. + kuchnia + pom. sanit.) podjęte zostały z naruszeniem przepisów art. 49 ust. 2 i 53 ust. 2 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (Dz. U. Nr 86 z 1995 r. poz. 433 ze zm.) oraz § 11 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 2 lutego 1999 r. w sprawie zakwaterowania tymczasowego oraz hoteli garnizonowych (Dz.U. Nr 12 z 1999 r. poz. 103) i § ó ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 28 kwietnia 2000 r. w sprawie administrowania kwaterami i lokalami mieszkalnymi przez Wojskową Agencję Mieszkaniową (Dz. U. Nr 40 z 2000 r. poz. 471), praw i interesów skarżącego i - przepisów KPA.
O. S. podniósł, że zamieszkawszy, za zgodą swojego dowódcy, w wynajętym lokalu mieszkalnym, korzystał ze świadczenia finansowego umożliwiającego pokrycie kosztów najmu tego lokalu.
Dyrektor WAM OT poczuł się dotknięty wniesieniem przez skarżącego odwołania od terminu przyznania świadczenia i decyzją z dnia 18 grudnia 2000 r. przydzielił skarżącemu (i rodzinie skarżącego) kwaterę zastępczą składającą się z jednego pokoju z kuchnią, przy czym powierzchnia mieszkalna kwatery nie spełnia podstawowych norm socjalnych dla 3-osobowej rodziny, nie zapewnia również możliwości wykonywania przez skarżącego obowiązków i czynności pozostających w stałym związku ze służbą (skarżący jest dowódcą okrętu).
Przydzielenie kwatery zastępczej bez wniosku skarżącego, bez zachowania kolejności określonej na liście kolejności przydziału kwater i z naruszeniem zasad zakwaterowania tymczasowego i odpłatności za to zakwaterowanie narusza, zdaniem skarżącego, wskazuj wyżej przepisy prawa, w tym - przepisy kodeksu postępowania administracyjnego stanowiące o załatwieniu spraw z poszanowaniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli on prowadzeniu postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa umacniający autorytet tych organów.
W odpowiedzi na skargę Oddział Rejonowy WAM wniósł o jej oddalenie. Wskazano, że podstawową formą realizacji prawa do kwatery przysługującego żołnierzowi je; przydział kwatery lub wypłata ekwiwalentu pieniężnego w zamian za rezygnację z kwatery. D czasu realizacji tego prawa żołnierzowi przysługuje prawo do zakwaterowania w kwaterze zastępczej albo wypłata świadczenia finansowego umożliwiającego pokrycie kosztów lokal' mieszkalnego, z tym, że warunkiem wypłaty tego świadczenia jest niemożność przydział' kwatery zastępczej.
Świadczenie finansowe to świadczenie przysługujące w dalszej kolejności niż zakwaterowanie tymczasowe i nie zależy od woli i wyboru żołnierza.
Również - zdaniem organu - "złożenie przez żołnierza wniosku o przyznanie świadczenia na najem wszczyna postępowanie administracyjne, wynikiem którego może byt przydział kwatery zastępczej, bez konieczności złożenia przez osobę uprawnioną wniosku o jej przydział".
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
skarga jest uzasadniona, gdyż decyzja o przydzieleniu O. S. kwatery zastępczej bez wniosku skarżącego, utrzymana w mocy przez organ odwoławczy, narusza prawo.
Poglądy wyrażone przez organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę nie znajdują oparcia w obowiązujących przepisach prawa, czego nie usprawiedliwia troska o finanse czy interesy Sił Zbrojnych RP.
W szczególności przysługujące żołnierzowi zawodowemu prawo do kwatery, zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (tekst obow. w dacie orzekania - Dz. U. Nr 86 z 1995 r. poz. 433 ze zm.) realizuje się na wniosek żołnierza zawodowego (...).
Logika i systematyka przepisu wskazuje, że realizacja prawa do kwatery w każdej z form wymienionych w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy wymaga wniosku żołnierza zawodowego, albowiem to od jego woli zależy czy skorzysta on z prawa do kwatery w ogóle.
Systematyka omawianego przepisu wskazuje również, że do czasu realizacji, prawa do kwatery żołnierz zawodowy otrzymuje: po pierwsze - świadczenie finansowe umożliwiające pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego i - po drugie zakwaterowanie tymczasowe.
Z kolei zakwaterowania tymczasowego żołnierzy zawodowych dotyczą przepisy rozdziału 5 cyt. ustawy, które - odpowiednio do systematyki art. 24 jw.: omawiają wcześniej -w art. 49, warunki przyznania świadczenia finansowego na pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego, a następnie - w art. 50 i n. - warunki zakwaterowania tymczasowego.
Z norm zawartych w tych przepisach wynika, że żołnierzowi zawodowemu w służbie stałej posiadającemu członków rodziny (...) jeżeli Agencja 1) nie może mu przydzielić odpowiedniej kwatery (stałej) łub 2) zapewnić tymczasowego zakwaterowania z rodziną, przysługuje świadczenie finansowe.
Szczegółowe zasady zakwaterowania tymczasowego i odpłatności za to zakwaterowanie, a także szczegółowe zasady przeznaczania kwater i innych pomieszczeń mieszkalnych na zakwaterowania tymczasowe określił Minister Obrony Narodowej - na podst. art. 53 ust. 2 i 54 ust. 2 ustawy, w rozporządzeniu z dnia 2 lutego 1999 r.
Przepisy tego rozporządzenia w odniesieniu do zakwaterowania tymczasowego żołnierza zawodowego z rodziną, podobnie jak przepisy ustawy (art. 52 ust. 2 ustawy) wymagają złożenia przez żołnierza zawodowego wniosku o zakwaterowanie tymczasowe w kwaterze zastępczej (§ 11 ust. 1 rozporządzenia).
Również rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 28 kwietnia 2000 r. w sprawie administrowania kwaterami i lokalami mieszkalnymi przez Wojskową Agencję Mieszkaniową (Dz. U. Nr 40 z 2000 r. poz. 471 ze zm.) w § 4 ust. 1 stanowi, że w celu otrzymania kwatery żołnierz zawodowy składa do dyrektora oddziału terenowego Agencji, właściwego dla miejsca pełnienia czynnej służby wojskowej, wniosek o przydział kwatery lub o poprawę warunków mieszkaniowych albo przydział kwatery zastępczej, zaopiniowany przez dowódcę jednostki wojskowej, w której pełni czynną służbę wojskową.
Inne rozumienie cytowanych przepisów, a w szczególności - prezentowane w odpowiedzi na skargę, prowadzić może w praktyce do ograniczenia jednej z podstawowych swobód obywatelskich tj. - swobody wyboru miejsca zamieszkania przez rodzinę żołnierza zawodowego, jak to się stało w niniejszej sprawie.
W skardze do NSA O. S. podał, że organ I instancji nakazał skarżącemu rozwiązanie umowy najmu lokalu mieszkalnego, w którym — za zgodą dowódcy -skarżący zamieszkał wraz z rodziną od września 2000 roku.
Powoływanie się przez organy wojskowe na poglądy wyrażone w uzasadnieniach innych wyroków NSA jest o tyle nie przekonujące, że oderwane jest od kontekstu i okoliczności faktycznych sprawy. Nadto zgodnie z art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA (Dz. U. Nr 74 poz. 368 ze zm.) i art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. Nr 153 poz-1270) - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna i wskazania c° do- dalszego postępowania, wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, które działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia.
Reasumując w sprawie niniejszej Sąd uznał za uzasadnioną skargę O. S. i uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję Dyrektora Oddziału Terenowego WAM Nr [...] z dnia 18 grudnia 2000 r., jako wydane z naruszeniem art. 52 ust. 2 w zw. z art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (Dz, U. Nr 86 z 1995 r. poz. 433 ze zm.), § 11 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 2 lutego 1999 r. w sprawie zakwaterowania tymczasowego oraz hoteli garnizonowych (Dz. U. Nr 12 z 1999 r. poz. 103) i § 4 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 28 kwietnia 2000 r. w sprawie administrowania kwaterami i lokalami mieszkalnymi przez Wojskową Agencję Mieszkaniową (Dz. U. Nr 40 z 2000 r. poz. 471 ze zm.).
Za uzasadniony uznał Sąd również zarzut naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, w tym - art. 6, 8, 61 § 2 i 104 § 2 KPA.
Orzekanie w sprawie, w której postępowanie toczy się na wniosek strony, o prawach i obowiązkach nie objętych tym wnioskiem, jest jaskrawym naruszeniem wyżej wymienionych przepisów i zasad KPA.
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na mocy art. 145 § 1 pkt 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) w zw. z art. 135 tej ustawy. O kosztach orzeczono w myśl art. 200 cyt. aktu.
Na podstawie art. 152 cyt. ustawy-z dnia 30 sierpnia 2002 r. Sąd określił, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonywane.
W toku ponownego rozpatrywania sprawy organ wyjaśni treść wniosku O.. zmierzającego do realizacji prawa żołnierza zawodowego do kwatery (art. 24 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP) i podejmie stosowne rozstrzygnięcie mając na względzie powyższe uwagi.
Odnosząc się do wniosku skargi o przywrócenie świadczenia finansowego umożliwiającego pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego Sąd wyjaśnia, że przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej było orzekanie o zgodności z prawem decyzji o przydziale kwatery zastępczej, gdyż taki był przedmiot rozstrzygania w decyzjach zaskarżonych (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) w zw. z art. 3 § 1 i 2 cyt. wyżej ustawy z dnia 30.08.2002 r. - p.p.p.s.a. Przepisy tej ustawy miały zastosowanie w sprawie zgodnie z art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271).
Postępowanie w sprawie świadczenia finansowego jest postępowaniem odrębnym będącym w toku (sprawa 3 II SA/Gd 223/01 tut. Sądu.).