Uzasadnienie
K. T. i A. T. zwrócili się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata (wniosek na urzędowym formularzu PPF wpłynął do sądu 24 stycznia 2012 r.). Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawców wynika, że prowadzą oni wspólne gospodarstwo domowe, mając na utrzymaniu troje dzieci w wieku szkolnym. Źródłem utrzymania rodziny jest dochód wnioskodawcy z tytułu umowy o pracę w kwocie 2 214,44 zł miesięcznie (netto). Ponadto, rodzina wnioskodawcy otrzymuje świadczenia z pomocy społecznej w łącznej kwocie około 970 zł miesięcznie na troje dzieci. Wnioskodawcy wskazali, że są właścicielami mieszkania o powierzchni 58 m2 oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 3987 m2. Poza tym, nie posiadają żadnych oszczędności i przedmiotów wartościowych. Uzyskiwane dochody pozwalają jedynie na skromne życie pięcioosobowej rodziny.
Zgodnie z treścią art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), strona skarżąca działanie lub bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Oznacza to zatem, że skarżący z mocy samej ustawy zwolnieni są od konieczności ponoszenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie, gdyż ich sprawa w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych należy do kategorii spraw z zakresu pomocy społecznej.
W tej sytuacji referendarz rozważył wniosek o przyznanie prawa pomocy wnioskodawców jedynie w zakresie ustanowienia radcy prawnego lub adwokata, tj. w zakresie częściowym, gdyż z kosztów sądowych są oni zwolnieni z mocy ustawy.
Stosownie zatem do treści art. 245 § 3 cytowanej wyżej ustawy prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie zaś prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 cytowanej ustawy). Zgodnie z art. 246 § 3 ustawy – ustanowienie dla strony adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego wymaga dodatkowego złożenia przez wnioskodawcę osobistego oświadczenia o niezatrudnianianiu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z tymże pełnomocnikiem.
Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od ogólnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 cytowanej ustawy, zgodnie z którą strona obowiązana jest pokrywać koszty wywołane swoim uczestnictwem w sprawie. Rzeczą wnioskodawcy jest zatem wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych wyżej przepisach.
Biorąc pod uwagę zawarte we wniosku dane, odzwierciedlające aktualną sytuację majątkową skarżących: fakt niskich dochodów na utrzymanie pięciu osób w rodzinie, w tym niepełnosprawnego syna i brak oszczędności, należało uznać, że nie są oni w stanie ponieść kosztów postępowania związanych z ustanowieniem pełnomocnika profesjonalnego z wyboru bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Tym samym, spełniają ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym.
Z tych względów, na podstawie wskazanych przepisów, orzeczono jak w sentencji postanowienia.