Uzasadnienie
Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:
Wnioskiem z 5 maja 2022 r. K. M. (dalej: "Wnioskodawczyni", "Strona", "Skarżąca") wystąpiła do Wójta Gminy Chojnice (dalej: "Wójt", "organ pierwszej instancji") o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną córką O. M. Decyzją z 18 maja 2022 r. Wójt, na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 615) - dalej: "u.ś.r.", odmówił Stronie przyznania wnioskowanego świadczenia na okres od 1 grudnia 2021 r. do 25 kwietnia 2022 r. oraz przyznał to świadczenie w kwocie 353,20 zł na okres od 26 kwietnia 2022 r. do 30 kwietnia 2022 r. oraz w kwocie 2.119 zł miesięcznie na okres od 1 maja 2022 r. do 31 maja 2023 r.
W uzasadnieniu organ pierwszej instancji podał, że na mocy orzeczenia z 6 kwietnia 2022 r. córka Wnioskodawczyni O. M. (ur. 31 grudnia 2019 r.) została zaliczona do osób niepełnosprawnych do dnia 31 maja 2023 r. ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
W orzeczeniu tym wskazano również, że niepełnosprawność datuje się od urodzenia.
Odwołując się do treści art. 24 u.ś.r. Wójt podał, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W przypadku wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności na czas określony prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia (ust. 4). Jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności (ust. 2a).
Organ pierwszej instancji wskazał, że wniosek o ustalenie niepełnosprawności O. M. został złożony do Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Chojnicach 30 grudnia 2021 r., orzeczenie zostało wydane 6 kwietnia 2022 r., natomiast wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego Strona złożyła 5 maja 2022 r.
Wójt podał, że do 25 kwietnia 2022 r. Strona prowadziła działalność gospodarczą, zaprzestała wykonywania tej działalności w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną córką O., od 26 kwietnia 2022 r. Wnioskodawczyni nie pozostaje w zatrudnieniu ani innej pracy zarobkowej, dlatego też - zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. - prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje Stronie od 26 kwietnia 2022 r. do 31 maja 2023 r. (tj. do końca ważności orzeczenia o niepełnosprawności).
W wyniku wniesionego od powyższej decyzji odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy") decyzją z 8 lipca 2022 r. utrzymało ją w mocy.
W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, przytoczył treść przepisów art. 17 u.ś.r. i wskazał, że wnioskiem z 5 maja 2022 r. Strona wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną córką. Orzeczeniem z 6 kwietnia 2022 r. O. M. została zaliczona do osób niepełnosprawnych, ze wskazaniem że wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, niepełnosprawność datuje się od urodzenia, orzeczenie wydano do 31 maja 2023 r.
Kolegium podało, że w toku postępowania organ pierwszej instancji ustalił, iż Strona zaprzestała wykonywania działalności gospodarczej z dniem 25 kwietnia 2022 r., a z dniem 26 kwietnia 2022 r. nastąpiło wykreślenie wpisu z rejestru (weryfikacja w elektronicznym systemie Centralnej Ewidencji Informacji o Działalności Gospodarczej).
Odwołując się do treści art. 3 pkt 22 u.ś.r. organ odwoławczy podniósł, że ilekroć w tej ustawie jest mowa o zatrudnieniu lub innej pracy zarobkowej oznacza to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej.
W ocenie Kolegium zawieszenie działalności gospodarczej dotyczy jedynie czasowego zaprzestania funkcjonowania, a dopiero wykreślenie działalności z ewidencji oznacza całkowite zaprzestanie jej prowadzenia, które stanowi rezygnację z zatrudnienia.
W skardze na decyzję organu odwoławczego K. M., reprezentowana przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, zarzuciła jej naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj.:
- 1. art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. w zw. z art. 2 i art. 69 Konstytucji RP poprzez dokonanie wykładni art. 17 u.ś.r. w sposób sprzeczny z wykładnią celowościową, a także z konstytucyjną zasadą sprawiedliwości społecznej oraz konstytucyjnym prawem osób niepełnosprawnych do pomocy państwa, tj. poprzez uznanie, że zawieszenie, a następnie niewznowienie wykonywania działalności gospodarczej w związku z koniecznością sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem i ostatecznie, wyłącznie z tej przyczyny, zaprzestanie wykonywania działalności gospodarczej, nie stanowi rezygnacji z innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 u.ś.r. w sytuacji, gdy zgodnie z ugruntowaną linią orzeczniczą sądów administracyjnych zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej jest tożsame z rezygnacją z pracy zarobkowej, o jakiej stanowi art. 17 ust. 1 u.ś.r., a ponadto podczas zawieszenia działalności gospodarczej nie jest możliwe uzyskiwanie jakiegokolwiek dochodu zgodnie z art. 14a ust. 3 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2017 r., poz. 2168 ze zm.) - dalej: "u.s.d.g.", w związku z czym z uwagi na wykładnię celowościową uznać należy, że również niewznowienie wykonywania działalności gospodarczej w związku z koniecznością sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem spełnia kryterium rezygnacji z pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r.;
- 2. art. 3 pkt 22 u.ś.r. poprzez uznanie, że prowadzeniem pozarolniczej działalności gospodarczej jest zawieszenie działalności (pomimo niewznowienia wykonywania działalności gospodarczej w związku z koniecznością sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem i ostatecznie, wyłącznie z tej przyczyny, zaprzestanie wykonywania działalności gospodarczej) w sytuacji, gdy zgodnie z ugruntowaną linią orzeczniczą sądów administracyjnych zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej jest tożsame z rezygnacją z pracy zarobkowej.
Zaskarżonej decyzji zarzucono również naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- 1. art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 1 i 3 w zw. z art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000) - dalej: "k.p.a.", poprzez:
- a) brak wyczerpującego zebrania i rozważenia całego materiału dowodowego, albowiem w sposób niebudzący wątpliwości z materiału dowodowego wynika fakt zawieszenia działalności gospodarczej oraz niewznawiania tej działalności z uwagi na konieczność opieki nad dzieckiem przez Skarżącą przez okres przyznanego świadczenia za okres od 1 grudnia 2021 r. do 25 kwietnia 2022 r. (co stanowi rezygnację z pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r.);
- b) przekroczenie przez organ granic swobodnej oceny dowodów poprzez nieuprawnione uznanie, że Strona zaprzestała wykonywania działalności gospodarczej z dniem 25 kwietnia 2022 r., co doprowadziło do błędnego uznania, że Skarżąca nie zrezygnowała z zatrudnienia na rzecz opieki nad dzieckiem w okresie od 1 grudnia 2021 r. do 25 kwietnia 2022 r.;
- 2. art. 136 k.p.a. poprzez brak przeprowadzenia przez organ drugiej instancji dodatkowego, uzupełniającego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecenia przeprowadzenia tego postępowania organowi, który wydał decyzję w sytuacji, gdy istniały wątpliwości, czy faktycznie doszło do rezygnacji z pracy zarobkowej w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem przez Skarżącą w okresie od 1 grudnia 2021 r. do 25 kwietnia 2022 r., co doprowadziło do błędnego uznania, że Skarżąca nie zrezygnowała z zatrudnienia na rzecz opieki nad dzieckiem w okresie w okresie od 1 grudnia 2021 r. do 25 kwietnia 2022 r.;
- 3. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy wskazane w odwołaniu uchybienia organu wiązały się z koniecznością uchylenia decyzji organu pierwszej instancji w zakresie punktu I;
- 4. art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych i lakonicznych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji;
- 5. art. 15 w zw. z art. 7 w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie postępowania wyjaśniającego umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone oraz niepodjęcie jakichkolwiek czynności zmierzających do wyjaśnienia spornego stanu ze szczególnym uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, a w szczególności poprzez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego na okoliczność niepodejmowania przez Skarżącą działalności gospodarczej w okresie od 1 grudnia 2021 r. do 25 kwietnia 2022 r. z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem, w sytuacji gdy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem niepełnosprawnym stanowi rekompensatę za utratę dochodu dla rodzica, który rezygnuje z pracy zarobkowej, a zatem bezpodstawne pozbawienie Skarżącej prawa do ww. świadczenia oznacza pozbawienie jedynego źródła dochodu;
- 6. art. 7a k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji w zakresie punktu I, w sytuacji gdy Wójt w uzasadnieniu decyzji z 18 maja 2022 r. wskazał:
"z załączonych do Pani sprawy dokumentów wynika, że (...) zrezygnowała Pani z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z powodu konieczności sprawowania opieki nad ww. dzieckiem" przy jednoczesnej odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na okres od 1 grudnia 2021 r. do 25 kwietnia 2022 r., w sytuacji gdy w sprawie pozostawały wątpliwości co do treści normy prawnej, które to wątpliwości powinny zostać rozstrzygnięte na korzyść Skarżącej.
Stawiając powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o uchylenie poprzedzającej jej decyzji organu I instancji w części, tj. w zakresie punktu I oraz zasądzenie na rzecz Skarżącej od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych lub zgodnie ze złożonym spisem kosztów.
Kolegium w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Aktem poddanym sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z 8 lipca 2022 r. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy Chojnice z 18 maja 2022 r. odmawiającą K. M. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną córką O. M. za okres od 1 grudnia 2021 r. do 25 kwietnia 2022 r. oraz przyznającą to świadczenie w kwocie 353,20 zł na okres od 26 kwietnia 2022 r. do 30 kwietnia 2022 r. oraz w kwocie 2.119 zł miesięcznie na okres od 1 maja 2022 r. do 31 maja 2023 r.
Materialnoprawną podstawą wydanych w sprawie decyzji są przepisy u.ś.r., która w art. 17 szczegółowo określa przesłanki, od których spełnienia uzależnione jest pozytywne rozpatrzenie wniosku opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia mającego w określonym stopniu rekompensować brak możliwości świadczenia pracy w związku z opieką, jaką sprawuje nad osobą niepełnosprawną. Wskazane przez ustawę przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
- 1) matce lub ojcu,
- 2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
- 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
- 4) innym osobom na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Z przytoczonej powyżej regulacji wynika, że świadczenie pielęgnacyjne w związku z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje wtedy, gdy osoba uprawniona rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania stałej lub długotrwałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Podstawowym zatem wymogiem uzyskania omawianego świadczenia jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub powodującej konieczność zrezygnowania z pracy.
W sprawie bezsporna jest okoliczność posiadania przez O. M. orzeczenia o niepełnosprawności wydanego 6 kwietnia 2022 r. Nie jest również kwestionowane istnienie związku przyczynowy pomiędzy rezygnacją przez Skarżącą z pracy zarobkowej a sprawowaną przez nią opieką nad niepełnosprawną córką. Sporna jest natomiast ocena dokonanego przez Stronę zawieszenia prowadzonej działalności gospodarczej i wpływu tej okoliczności na przesłankę z art. 17 ust. 1 u.ś.r.
Zdaniem orzekających w sprawie organów świadczenie pielęgnacyjne przysługuje Skarżącej od 26 kwietnia 2022 r., tj. od dnia wykreślenia prowadzonej przez Stronę działalności gospodarczej z Centralnej Ewidencji Informacji o Działalności Gospodarczej, natomiast w ocenie strony skarżącej świadczenie to powinno przysługiwać od 1 grudnia 2021 r., tj. począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności O. M. W zaistniałym w sprawie sporze Sąd przyznaje rację stronie skarżącej podzielając wyrażany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej jest w pełni utożsamiane z rezygnacją z innej pracy zarobkowej, o jakiej stanowi art. 17 ust. 1 u.ś.r. (zob. wyrok NSA z 18 sierpnia 2022 r. sygn. akt I OSK 1928/21, przywołane w niniejszym uzasadnienia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Ze znajdującej się w aktach administracyjnych sprawy informacji z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej wynika, że od 9 kwietnia 2018 r. Skarżąca prowadziła działalność gospodarczą pod firmą "Firma Usługowa K. M.". Jako datę zaprzestania wykonywania tej działalności wskazano 25 kwietnia 2022 r., natomiast jako datę jej wykreślenia z rejestru 26 kwietnia 2022 r. Jednakże wcześniej, tj. 31 sierpnia 2020 r., Strona zawiesiła prowadzoną działalność gospodarczą.
Definicja pracy zarobkowej zawarta jest w art. 3 pkt 22 u.ś.r. Zgodnie z tym przepisem ilekroć w ustawie jest mowa o zatrudnieniu lub innej pracy zarobkowej oznacza to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej stanowi przy tym co do zasady pracę zarobkową, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r.
Na gruncie niniejszej sprawy, dokonując wykładni pojęcia "rezygnacja z zatrudnienia", należy sięgnąć do przepisów dotyczących zawieszenia działalności gospodarczej zawartych w ustawie z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2017 r. poz. 2168 ze zm.), obowiązującej do 1 lutego 2019 r., i przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2019 r., poz. 1292 ze zm.) - dalej: "Prawo przedsiębiorców", do których odsyła art. 197 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo przedsiębiorców oraz inne ustawy dotyczące działalności gospodarczej (Dz. U. z 2018 r., poz. 650). Przepisy obu tych ustaw jednoznacznie określają, że w okresie zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej przedsiębiorca nie może wykonywać działalności gospodarczej i osiągać bieżących przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej (art. 14a ust. 2 u.s.d.g., art. 25 ust. 1 Prawa przedsiębiorców).
Dlatego w doktrynie wskazuje się, że zawieszenie działalności gospodarczej należy traktować najogólniej jako przerwę w jej prowadzeniu wymuszoną okolicznościami, które uniemożliwiają prowadzenie tej działalności w sposób zorganizowany i ciągły dla realizacji celu zarobkowego (tak: M. A. Waligórski, Prawo przedsiębiorcy do zawieszania i wznawiania wykonywania działalności gospodarczej, Teza nr 1, PUG 2009/8/2).
Przedsiębiorca niezatrudniający pracowników mógł zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na okres od 30 dni do 24 miesięcy (art. 14 ust. 1 u.s.d.g.). Ponadto, zgodnie z art. 14a ust. 1d u.s.d.g. przedsiębiorca niezatrudniający pracowników prowadzący działalność gospodarczą przez okres co najmniej 6 miesięcy mógł zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na okres do 3 lat w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, nie dłużej jednak niż do zakończenia roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 rok życia, a w przypadku dziecka, które z powodu stanu zdrowia potwierdzonego orzeczeniem o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności wymaga osobistej opieki osoby prowadzącej działalność gospodarczą, na okres do 6 lat, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez dziecko 18 roku życia.
Także art. 36aa ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 266 ze zm.), do którego odsyła art. 22 Prawa przedsiębiorców, przewiduje, że osoba sprawująca osobistą opiekę nad dzieckiem, która prowadziła pozarolniczą działalność gospodarczą przez okres co najmniej 6 miesięcy, może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na okres do 3 lat w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, nie dłużej jednak niż do zakończenia roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 rok życia, a w przypadku dziecka, które z powodu stanu zdrowia potwierdzonego orzeczeniem o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności wymaga osobistej opieki osoby prowadzącej działalność gospodarczą, na okres do 6 lat, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez dziecko 18 roku życia.
Należy podkreślić, że istota świadczenia pielęgnacyjnego z art. 17 ust. 1 u.ś.r. polega na tym, że jest ono adresowane wyłącznie do tych osób, których źródłem utrzymania jest wykonywanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z którego muszą zrezygnować z uwagi na konieczność sprawowania opieki, lub którego nie podejmują z tego powodu. Przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest formą wynagrodzenia przez Państwo osoby, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby niepełnosprawnej, w zamian za rezygnację albo niepodejmowanie zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad tą osobą niepełnosprawną (zob. np. wyrok NSA z 17 listopada 2021 r. sygn. akt I OSK 324/21). Celem tego świadczenia jest rekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Zatem zawieszenie działalności gospodarczej, które wiąże się nieświadczeniem pracy i nieuzyskiwaniem dochodów, można uznać jako rezygnację z jej wykonywania.
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę przychyla się do prezentowanego w piśmiennictwie, jak i ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych poglądu, że za rezygnację z zatrudnienia w rozumieniu art. 17 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 22 u.ś.r. należy uznać również zawieszenie prowadzenia działalności gospodarczej (tak: K. Małysa-Sulińska, Ustawa o świadczeniach rodzinnych. Komentarz, LEX 2015). Zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej jest zatem tożsame z rezygnacją z innej pracy zarobkowej, o jakiej stanowi art. 17 ust. 1 u.ś.r. Zawieszenie działalności gospodarczej należy zatem uznać za faktyczną rezygnację z jej wykonywania.
Zgodnie z art. 24 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego (ust. 2). Jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności (ust. 2a). Prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W przypadku wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności na czas określony prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia (ust. 4).
Przenosząc przytoczone wyżej regulacje na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że kompletny wniosek Skarżącej o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną córką wpłynął do organu pierwszej instancji 5 maja 2022 r. Z kolei wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności O.M. złożono do Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Chojnicach 30 grudnia 2021 r., samo zaś orzeczenie wydano 6 kwietnia 2022 r.
Nie ulega zatem wątpliwości, że prawo Skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego powinno zostać ustalone począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności jej córki, tj. od 1 grudnia 2021 r., zgodnie z art. 24 ust. 2a u.ś.r.
Zdaniem Sądu odmowa przyznania Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 grudnia 2021 r. do 25 kwietnia 2022 r. (tj. okres zawieszenia prowadzonej przez Stronę działalności gospodarczej) była nieuzasadniona. Nie można bowiem zgodzić się ze stanowiskiem Kolegium, że zawieszenie działalności gospodarczej dotyczy jedynie czasowego zaprzestania funkcjonowania, a dopiero wykreślenie tej działalności z ewidencji oznacza całkowite zaprzestanie jej prowadzenia, które stanowi rezygnację z zatrudnienia. Organy naruszyły tym samym przepisy prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 22 u.ś.r. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję uznając to za wystarczające do ponownego, właściwego załatwienia sprawy. Kolegium posiada bowiem kompetencje merytoryczno-reformacyjne umożliwiające wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie, zgodnego z wiążącą oceną prawną wyrażoną przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku dotyczącą interpretacji przepisów art. 17 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 22 u.ś.r.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.), zasądzając od Kolegium na rzecz Skarżącej kwotę 497 zł, na którą składa się wynagrodzenie pełnomocnika (480 zł) i opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł).[pic]