Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 19 grudnia 2008r. J. i R. S. zwrócili się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
Wnioskodawcy prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Posiadają działkę rolną o pow. 1100 m2. Rodzina utrzymuje się z dochodu z emerytur wnioskodawców w łącznej kwocie 2550 zł netto. W uzasadnieniu wniosku skarżący podnieśli, iż są emerytami, otrzymują niewysokie świadczenia, z czego duża część jest wydatkowana na leki. Wnioskodawcy są schorowani.
W tej sytuacji wnioskodawcy nie są w stanie ponieść kosztu wpisu w kwocie 200 zł.
Zgodnie z brzmieniem art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Analiza przepisów prowadzi do wniosku, iż:
- - inicjatywa, jeśli chodzi o prawo pomocy, należy wyłącznie do strony postępowania. To strona składająca wniosek winna użyć argumentów, które przekonałyby Sąd, że udzielenie jej prawa pomocy jest konieczne;
- - strona ma wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania; w niniejszej sprawie skarżący nie wykazali tej okoliczności.
W związku z powziętymi wątpliwościami co do możliwości płatniczych wnioskodawców, Sąd, pismem z dnia 5 stycznia 2009 r. (doręczonym w dniu 6 stycznia 2009 r.), zobowiązał ich do przedłożenia następujących dokumentów źródłowych: odpisów wszystkich złożonych przez wnioskodawców zeznań podatkowych za rok 2007, a w przypadku ich nieskładania stosownego zaświadczenia w tym przedmiocie z właściwego urzędu skarbowego, wyciągów i wykazów z ostatnich trzech miesięcy ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawców rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie; wskazania gdzie położona jest działka rolna o pow. 1100 m2; dokumentów wskazujących czyją własnością jest mieszkanie przy ul. Bulońskiej 30/7 w Gdańsku, jaka jest powierzchnia mieszkania, ile osób w nim zamieszkuje, wykazania kosztów utrzymania mieszkania ze wskazaniem na kim one ciążą; dokumentów obrazujących wysokość otrzymywanych świadczeń emerytalnych; oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na skarżących pojazdów mechanicznych (podania marki, roku produkcji, daty zakupu i aktualnej wartości).
W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawcy oświadczyli, iż żadnych kont bankowych i lokat dewizowych nie posiadają. Z przedłożonych zeznań podatkowych za rok 2007 wynika, iż dochód małżonków po odliczeniach wyniósł 40420,25 zł.
Dochody skarżących stanowią emerytury w kwocie łącznej 2665,15 zł. Ponadto w roku 2007 R. S. prowadził działalność gospodarczą, która przyniosła mu roczny dochód w wysokości 3907,70 zł. Analizując wyciągi z kont bankowych uwidacznia się, iż R. S. spłaca kredyt w GE Money Bank w miesięcznej wysokości 518 zł, także uiszcza zobowiązanie syna J. w miesięcznej wysokości 355,48 zł, także spłaca zadłużenie w GE Money żony J. w kwocie 129,90 zł miesięcznie.
Odnośnie mieszkania, w którym zamieszkują skarżący to wystarczająco ta kwestia wyjaśniona nie została. Z pisma spółdzielni mieszkaniowej wynika, iż właścicielem mieszkania jest G. W., metraż mieszkania wynosi 58,6 m2. Opłaty czynszowe wynoszą 450 zł i opłacają je skarżący. Skarżący nie podali kim jest dla nich właścicielka mieszkania, dlaczego opłacają czynsz, kto jeszcze mieszka w tym mieszkaniu. Pełne koszty utrzymania mieszkania też nie zostały wykazane, gdyż oprócz opłat czynszowych uiścić należy jeszcze opłaty za media.
Podkreślić należy, iż prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, zwłaszcza w sytuacji, gdy wiedzą, iż toczy się postępowanie administracyjne, które może zakończyć się rozstrzygnięciem niekorzystnym dla skarżących i wymagać to będzie oceny dokonania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Podkreślić przy tym należy, iż wnioskodawcy podejmując decyzję o zaciągnięciu kredytu z pewnością liczyli się z koniecznością jego spłaty.
Natomiast fakt wydatkowania bieżących środków na spłatę (miesięczne zobowiązanie skarżących uwidocznione w wyciągach bankowych wynosi ponad jeden tysiąc złotych) nie może przesądzić o udzieleniu skarżącym prawa pomocy, gdyż przesłanką jest niemożność poniesienia pełnych kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, zaś taka sytuacja w rozpatrywanej sprawie nie występuje. Z pewnością hierarchizując wydatki uznać należy, iż w pierwszej kolejności skarżący winni opłacić koszty sądowe przed opłaceniem rat kredytu.
Sąd uznał, że skarżący nie wykazali, że spełniają ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych. Tym samym nie zostały spełnione ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W ocenie Sądu regularność i wysokość uzyskiwanych dochodów pozwalają skarżącym na poniesienie kosztów sądowych niniejszego postępowania, które na obecnym etapie wynoszą 200 zł tytułem wpisu sądowego.
Reasumując należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie odmowa przyznania stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie stanowi ograniczenia konstytucyjnej zasady prawa do Sądu.
Z tych względów Sąd na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.