Uzasadnienie
W. S. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata (wniosek złożono na urzędowym formularzu PPF w dniu 21 grudnia 2010 r.). Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawcy wynika, że prowadzi on gospodarstwo domowe z żoną. Źródłem utrzymania małżonków, wedle oświadczenia, jest renta wnioskodawcy w kwocie 860 zł netto miesięcznie oraz emerytura jego żony w wysokości 740 zł netto miesięcznie. Wnioskodawca oświadczył, że posiada majątek w postaci mieszkania (powierzchni nie określono). Poza tym, nie ma żadnych oszczędności, czy przedmiotów wartościowych. Wnioskodawca wskazał, że na leki wydaje około 500 zł miesięcznie, zaś na czynsz i ogrzewanie – 400 zł miesięcznie.
W związku z powziętymi wątpliwościami, co do stanu majątkowego i sytuacji zarobkowej skarżącego, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), pismem z dnia 7 marca 2011 r. (doręczonym w dniu 21 marca 2011 r.), wezwano skarżącego do przedłożenia – w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania – następujących dokumentów źródłowych:
- - wyciągów wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę i jego żonę osobistych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z ostatnich trzech miesięcy, ze szczególnym uwzględnieniem aktualnych sald rachunków i wysokości środków zgromadzonych na lokatach lub oświadczenia o ich nieposiadaniu,
- - ostatniego odcinka renty wnioskodawcy oraz emerytury jego żony lub innych dokumentów, potwierdzających aktualną wysokość otrzymywanych świadczeń,
- - dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych przez wnioskodawcę wydatków związanych z kosztami utrzymania (np.: czynsz, opłaty za media), w szczególności wyszczególnionych we wniosku (leki),
- - oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych przez wnioskodawcę i jego żonę pojazdów mechanicznych (podania marki, modelu, roku produkcji i aktualnej wartości rynkowej).
Wezwanie powyższe doręczone zostało w dniu 21 marca 2011 r. (zwrotne poświadczenie odbioru przesyłki – k. 73 akt). Pomimo upływu terminu sądowego z dniem 4 kwietnia 2011 r., do dnia wydania niniejszego orzeczenia skarżący nie przedłożył żadnych z wyżej wymienionych dokumentów.
W myśl art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 ustawy). Stosownie zaś do treści art. 246 § 3 ustawy – ustanowienie dla strony adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego wymaga nadto złożenia przez wnioskodawcę osobistego oświadczenia o niezatrudnianianiu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z tymże pełnomocnikiem.
Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, zawartej w art. 199 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zatem, rzeczą wnioskodawcy, jako zainteresowanego, jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym, to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie referendarza w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane.
Mając na uwadze okoliczność, że skarżący nie wykonał zobowiązania referendarza, nie wnosił też o przedłużenie terminu do jego wykonania, należało uznać, że skarżący nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania mu prawa pomocy. Pomimo wezwania, wnioskodawca nie przedłożył żądanych w nim dokumentów, które pozwoliłyby na wyjaśnienie istotnych okoliczności oraz nasuwających się wątpliwości dotyczących jego sytuacji finansowej i majątkowej. Z oświadczenia zawartego w formularzu PPF wynika, że skarżący jest współwłaścicielem lokalu mieszkalnego.
Jednocześnie, wedle oświadczenia, jego dochód wynosi 860 zł, zaś małżonki – 740 zł netto, przy czym małżonkowie nie mają nikogo na utrzymaniu. Wątpliwości dotyczą zatem stanu majątkowego wnioskodawcy, w szczególności – posiadanych oszczędności. Skarżący nie złożył stosownych oświadczeń oraz nie przedłożył wyciągów z rachunków bankowych, a także dokumentów wskazujących, że faktycznie ponosi tak wysokie koszty na leki (500 zł miesięcznie). Brak wyjaśnień w tym zakresie nie usuwa wątpliwości, które nie mogą być rozwiane przy braku współdziałania wnioskodawcy. Rzeczą wnioskodawcy, starającego się o uzyskanie prawa pomocy jest wykazanie, że spełnia ustawowe przesłanki, od których spełnienia uzależnione jest przyznanie prawa pomocy. Jak bowiem wskazano powyżej, jest to instytucja wyjątkowa, przewidziana dla osób, które są ubogie, w szczególności – na skutek wydarzeń losowych – pozbawione majątku i dochodów.
Z tych względów, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.