Uzasadnienie
W. Z. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawcy wynika, że prowadzi on gospodarstwo domowe wraz z żoną. Źródłem utrzymania małżonków są ich emerytury w łącznej wysokości 2 286 zł netto miesięcznie. Z wniosku wynika nadto, że wnioskodawca posiada majątek w postaci mieszkania o powierzchni 46 m2 oraz drewnianego domku rekreacyjnego o powierzchni 20 m2. Poza tym, nie posiada żadnego innego majątku, ani oszczędności.
W myśl art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 2 tejże ustawy prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie zaś do treści art. 246 § 3 ustawy – ustanowienie dla strony adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego wymaga nadto złożenia przez wnioskodawcę osobistego oświadczenia o niezatrudnianianiu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z tymże pełnomocnikiem. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zatem, rzeczą wnioskodawcy, jako zainteresowanego, jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym, to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie referendarza w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane.
W związku z powziętymi wątpliwościami, co do stanu majątkowego i sytuacji zarobkowej skarżącego, na podstawie art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pismem z dnia 23 grudnia 2010 r. (doręczonym stronie w dniu 31 grudnia 2010 r.), wezwano skarżącego do przedłożenia – w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania – następujących dokumentów źródłowych:
- - wyciągów wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę i jego żonę osobistych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z ostatnich trzech miesięcy, ze szczególnym uwzględnieniem aktualnych sald rachunków i wysokości środków zgromadzonych na lokatach lub oświadczenia o ich nieposiadaniu,
- - ostatniego odcinka emerytur wnioskodawcy i jego żony, względnie innego dokumentu obrazującego wysokość tych świadczeń,
- - oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych przez skarżącego lub jego żonę pojazdów mechanicznych (podania marki, modelu, roku produkcji i aktualnej wartości rynkowej).
W odpowiedzi na powyższe, wnioskodawca nadesłał oświadczenie, że posiada samochód osobowy marki [...], rocznik 1997 o wartości około 2 500 zł, a także zaświadczenia z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, potwierdzające zadeklarowaną w treści formularza PPF wysokość świadczeń emerytalnych małżonków. Wnioskodawca nie przysłał natomiast wyciągów z osobistych rachunków bankowych, ani też nie złożył oświadczenia o ich nieposiadaniu.
W niniejszej sprawie uznać zatem należy, że skarżący nie wykazał, że spełnia przesłanki przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie tj. nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów tegoż postępowania. Skarżący wraz z żoną nie mają nikogo na utrzymaniu. Małżonkowie uzyskują stałe miesięczne dochody w postaci emerytur w łącznej wysokości ponad 2 200 zł miesięcznie netto, posiadają mieszkanie, domek letniskowy oraz samochód. Z treści wniosku nie wynika, by na skarżącym ciążyły jakieś szczególne zobowiązania finansowe. Oceniając sytuację skarżącego, należało też uwzględnić fakt wybiórczego wykonania wezwania referendarza w zakresie przedłożenia dokumentów źródłowych. Nie przedkładając wyciągów z kont bankowych i nie składając oświadczenia o ich nieposiadaniu wnioskodawca uniemożliwił referendarzowi dokonanie pełnej oceny jego sytuacji zarobkowej i majątkowej z punktu widzenia spełniania przesłanek prawa pomocy. Takie postępowanie wskazywałoby bowiem na fakt posiadania oszczędności, których wysokości wnioskodawca nie zamierza ujawniać.
Przypomnieć w tym miejscu należy, o czym mowa już była powyżej, iż instytucja prawa pomocy, stanowiąc rodzaj ulgi w obowiązku uiszczenia daniny publicznej z tytułu prowadzenia postępowania przed sądem, ustanowiona została z myślą o osobach ubogich, których trudna sytuacja materialna uniemożliwia dostęp do sądu. Skarżący – nie mając nikogo na utrzymaniu, posiadając majątek w postaci mieszkania, domku letniskowego oraz dysponując stałymi dochodami, do grona osób ubogich nie należy. Wskazać przy tym należy, iż udzielenie prawa pomocy oznacza przerzucenie kosztów postępowania sądowego ze skarżących na innych obywateli – z ich danin pochodzą bowiem dochody budżetu państwa, z których pokrywanie są wydatki budżetowe. Dlatego też, może mieć miejsce w przypadku osób, których stan majątkowy i dochody są niskie, lecz taka sytuacja nie ma miejsca odniesieniu do skarżącej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 grudnia 2004 r., sygn. akt FZ 507/04, nie publikowane).
Z tych względów, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.